سیاستهای استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در نشریه «تحقیقات بازاریابی نوین» دانشگاه اصفهان
نشریه «تحقیقات بازاریابی نوین» دانشگاه اصفهان با هدف حفظ یکپارچگی علمی و ارتقای شفافیت در فرایند انتشار، سیاستهای زیر را برای استفاده از فناوریهای هوش مصنوعی تدوین کرده است. این راهنما بر اساس استانداردهای بینالمللی و با توجه به الزامات اخلاق انتشاراتی تهیه شده و رعایت آن برای همه نویسندگان، داوران و سردبیران الزامی است.
۱ - مسئولیت نویسندگان در قبال محتوای مقاله
نویسندگان مقاله، مسئولیت کامل اصالت، صحت و اعتبار علمی اثر خود را بر عهده دارند و باید تضمین کنند که مقاله از تمامی ضوابط اخلاقی نشریه تبعیت میکند. این مسئولیت شامل محتوایی که با کمک ابزارهای هوش مصنوعی تولید شده نیز میشود. نویسندگان موظفند پیش از ارسال مقاله، تمامی خروجیهای حاصل از این ابزارها را از نظر دقت، مستندات علمی و عدم سوگیری بررسی و تأیید کنند. استفاده از هوش مصنوعی به هیچ وجه مسئولیت نهایی نویسنده در قبال محتوای مقاله را کاهش نمیدهد.
۲ - ضوابط استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی
استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی صرفاً در فرایند بهبود کیفیت نگارش، ویرایش زبانی، سازماندهی محتوا یا مرور اولیه منابع مجاز است. با وجود این، ابزارهای هوش مصنوعی نمیتوانند به عنوان نویسنده یا همکار در مقاله معرفی شوند، زیرا تحقق شرایط نویسندگی مانند پذیرش مسئولیت حقوقی، مدیریت تعارض منافع یا امضای توافقنامههای حق تکثیر صرفاً توسط انسان امکانپذیر است.
نویسندگان باید پیش از استفاده از هر ابزار هوش مصنوعی، شرایط و ضوابط آن را از نظر حفظ حریم خصوصی دادهها و مالکیت معنوی محتوای علمی خود بررسی کنند. به کارگیری ابزارهایی که ممکن است به محتوای مقاله دسترسی غیرمجاز پیدا کنند یا از آن برای آموزش مدلهای خود استفاده نمایند، ممنوع است.
۳ - الزام به افشای استفاده از هوش مصنوعی
در صورتی که نویسندگان از ابزارهای هوش مصنوعی مانند مدلهای زبانی بزرگ یا چتباتها برای تولید یا ویرایش بخشی از مقاله استفاده کرده باشند، موظف به اعلام شفاف این موضوع هستند. بیانیه مربوط به استفاده از هوش مصنوعی باید در بخش جداگانهای با عنوان «بیانیه استفاده از هوش مصنوعی» در انتهای مقاله و پیش از فهرست منابع درج شود. در این بیانیه باید موارد زیر به طور دقیق ذکر گردد:
تبصره: استفاده از ابزارهای صرفاً برای بررسی املا و دستور زبان یا نرمافزارهای متداول ویرایش متن نیاز به اعلام ندارد.
۴ - مقررات ویژه برای تولید تصاویر و عناصر گرافیکی
استفاده از فناوریهای هوش مصنوعی مولد برای ایجاد، بازسازی یا دستکاری تصاویر، نمودارها، اشکال و سایر عناصر بصری مقاله مجاز نیست. هرگونه تغییر در تصاویر مانند بهبود کیفیت، حذف یا افزودن عناصر بصری با استفاده از هوش مصنوعی ممنوع است. تنظیمات پایه و معمول مانند تغییر روشنایی یا کنتراست در صورتی که منجر به تحریف اطلاعات علمی نشود، قابل قبول است.
تنها استثنای این قاعده زمانی است که استفاده از هوش مصنوعی برای تولید یا تحلیل تصاویر، بخشی از روش تحقیق باشد. در این صورت، نویسندگان باید جزئیات کامل این فرایند را در بخش «روش پژوهش» توضیح دهند و در صورت درخواست نشریه، نسخه اصلی و پیش از پردازش تصاویر را ارائه کنند.
۵ - ضوابط مربوط به داوران
داوران نشریه موظف به رعایت محرمانگی کامل مقالات دریافتی هستند. بارگذاری متن کامل یا بخشهایی از مقاله در ابزارهای هوش مصنوعی برای هر منظوری، از جمله خلاصهسازی، تحلیل یا بهبود نگارش، نقض محرمانگی بوده و اکیداً ممنوع است. تهیه گزارش داوری با کمک هوش مصنوعی نیز مجاز نیست، زیرا فرایند داوری نیازمند قضاوت تخصصی، تحلیل انتقادی و ارزیابی اصیلی است که صرفاً توسط انسان قابل انجام است. داور مسئولیت کامل محتوای گزارش خود را بر عهده دارد و باید مستقیماً و بدون واسطه ابزارهای هوش مصنوعی آن را تهیه کند.
۶ - ضوابط مربوط به سردبیران
سردبیران و اعضای تیم تحریریه نیز ملزم به رعایت محرمانگی مقالات و مکاتبات مرتبط هستند. استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تحلیل، ارزیابی یا تصمیمگیری درباره مقالات مجاز نیست. تمامی مراحل داوری و تصمیمگیری نهایی باید با قضاوت مستقل انسانی و بر اساس گزارشهای داوران و سیاستهای نشریه انجام شود. در صورت مشاهده تخلف از سیاستهای هوش مصنوعی توسط نویسندگان یا داوران، سردبیر باید موضوع را از طریق مجاری مقرر پیگیری کند.
نشریه «تحقیقات بازاریابی نوین» خود را موظف به روزرسانی این سیاستها مطابق با تحولات بینالمللی و استانداردهای اخلاق انتشارات میداند.