نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تربیت بدنی، دانشکده تربیت بدنی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 استادیار گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
چکیده
کلیدواژه‌ها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
With the advancement of communication technologies, social networks have become an inseparable part of people's lives. The present study investigated the effect of social media sharing on perceived risk and the intention to revisit adventure sports tourism destinations. This research was descriptive-correlational in design. The statistical population consisted of adventure sports tourists in the Dopolan region of Chaharmahal and Bakhtiari Province, from which 300 participants were selected by using a convenience sampling method. Three questionnaires were employed for data collection: (1) Social Media Sharing by Dedi-Oğlu et al., comprising two dimensions—collaborative sharing and non-collaborative sharing; (2) Revisit Intention by Munavar et al.; and (3) Perceived Risk by Jacoby and Kaplan. Data were analyzed by using Structural Equation Modeling (SEM) with the Partial Least Squares (PLS) approach. The findings indicated that perceived risk had a significant negative effect on tourists' revisit intentions. Furthermore, social media sharing exerted a significant positive effect on adventure tourists' revisit intentions, both directly and indirectly through perceived risk. According to the results, sharing positive experiences on social media—whether by tourists or tourism destinations—can influence tourists' behavioral intentions by reducing their perception of risk.
Introduction
In recent decades, social media has become an effective communication tool influencing tourists' behavior and destination choice. These platforms, by combining social interaction, real-time feedback, and visual content, provide a virtual experience of a destination prior to the visit (Chen & Wang, 2021; Kim et al., 2020). Adventure tourism destinations, owing to their unique, thrilling, and sometimes risky experiences, have emerged as one of the main trends in the sports tourism industry (Breivik, 2010). Such destinations play a significant role in attracting tourists by offering exclusive opportunities for adventure (Beritelli & Laesser, 2018). However, the inherently high-risk nature of these destinations can affect tourists' perception of risk and consequently influence their visit decisions (Pappas, 2016). Sharing travel experiences on social media as an interactive process facilitates the conscious exchange of information, feelings, and personal impressions among users. This social interaction not only shapes new attitudes and expectations toward tourism destinations, but also clearly links travel experiences to actual travel decisions (Ayeh et al., 2013). Given the widespread use of social media, analyzing the effects of user-generated content sharing and perceived risk is crucial in explaining tourists' visit behavior (Prayag & Ryan, 2021). Previous studies have shown that content sharing can enhance tourists' revisit intentions; however, the role of perceived risk as a mediating variable in this process has received less attention. Accordingly, the main research question was: How does the type of content sharing on social media influence tourists' revisit intention toward adventure tourism destinations and what is the role of perceived risk in this relationship?
Materials & Methods
This study was descriptive-correlational and fell within the category of applied research. Since the data were collected in a real context from tourists present at the destination, the study was classified as a field study. The statistical population consisted of tourists, who visited the Dopolan adventure tourism destination in Chaharmahal and Bakhtiari Province in 2024. Based on Klein's (2012) recommendation for modeling studies, a sample of 300 participants was selected and the questionnaires were completed by tourists by using convenience sampling in both physical and electronic formats. Data were collected by using 3 standardized questionnaires: the Social Media Sharing Questionnaire (Dedi-Oğlu et al., 2020) with two dimensions—collaborative and non-collaborative sharing; the modified Revisit Intention Questionnaire (Munawar et al., 2021); and the Perceived Risk Questionnaire (Jacoby & Kaplan, 1972) adapted by Sundararajan et al. (2023). To ensure content validity, the questionnaires were reviewed and approved by a group of experts. Cronbach's alpha for each construct was reported above 0.70, indicating satisfactory reliability of the instruments. Convergent validity of the measurement model was assessed by using the Average Variance Extracted (AVE) with values ranging from 0.60 to 0.80, indicating adequate validity. Additionally, Composite Reliability (CR) was calculated with results ranging from 0.87 to 0.94, demonstrating acceptable and high reliability of the instruments. Finally, the collected data were analyzed by using Structural Equation Modeling (SEM) and the Partial Least Squares (PLS) method in SmartPLS 3 software.
Research Findings
Analysis of the participants’ demographic characteristics revealed that the highest frequency belonged to the age group of 21 to 30 years, indicating that adventure tourism in the Dopolan region predominantly attracted young adults. The provinces of Isfahan, Tehran, and Chaharmahal and Bakhtiari contributed the largest number of participants, reflecting both geographical proximity and accessibility of the destination. Mountain hiking was the most popular adventure activity, while rope-swinging was the least favored, suggesting variations in risk tolerance and physical demands among tourists. Approximately 28% of tourists (84 individuals) participated in only one adventure activity, whereas nearly 72% (213 individuals) engaged in two or more activities, indicating a tendency toward diversified experiential engagement. Most tourists (109 individuals) stayed in the region for approximately 48 hours, pointing to a short but immersive visitation pattern. Findings from SEM indicated that both collaborative and non-collaborative social media sharing had a significant negative effect on perceived risk. This suggested that exposure to shared content—whether generated collectively or individually—could alleviate uncertainty and anxiety associated with adventure travel. Moreover, perceived risk significantly and negatively affected tourists' revisit intention toward adventure tourism destinations, meaning that a reduction in perceived risk increased tourists' revisit intentions. Furthermore, both collaborative and non-collaborative social media sharing exerted a significant positive indirect effect on revisit intention through the reduction of perceived risk, highlighting the mediating role of risk perception in translating online social interactions into behavioral outcomes.
Discussion of Results & Conclusion
The findings emphasized that sharing positive experiences, authentic images, and reliable information about destinations on social media could reduce fear, enhance trust, and strengthen destination image, thereby fostering positive attitudes and ultimately increasing tourists' intention to revisit. Overall, the results indicated that social media, by facilitating effective digital interactions, information transfer, and reduction of perceived risks—including financial, social, and physical risks—played a crucial role in enhancing tourists' revisit intention toward adventure tourism destinations. Therefore, leveraging social media could serve as a key strategy in tourism marketing and sustainable development of this sector. It is recommended that tourism managers launch interactive advertising campaigns, encourage tourists to share authentic experiences, produce user-generated content, and respond promptly on social media to increase audience trust, thereby creating conditions for attracting, retaining, and fostering loyalty among tourists.
Acknowledgements
We would like to thank all the tourists and destination officials of Dopolan for their sincere cooperation.
کلیدواژه‌ها [English]
1.مقدمه
گردشگری ورزشی به‌عنوان پدیده‌ای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و نیز فرهنگی که از تعامل منحصربه‌فرد میان افراد، مکان‌ها و فعالیت‌های ورزشی شکل می‌گیرد، در ابتدای قرن بیست و یکم شاهد رشد چشمگیری بوده است (Tasci et al., 2018). توجه روزافزون به گردشگری ورزشی نشان از اهمیت و محبوبیت این حوزه دارد (Cho et al., 2019). ورود تجهیزات فناورانه به حوزۀ فعالیت‌های ورزشی-تفریحی در کنار تغییرات ایجادشده در نحوۀ گذران فراغت و گرایش افراد به فعالیت‌های مهیج و مخاطره‌آمیز سبب ظهور حوزۀ توانمندی در دل صنعت گردشگری ورزشی با عنوان گردشگری ماجراجویانه شده است (Wang et al., 2019). این نوع گردشگری شامل سفر، ورزش و تفریح است. فعالیت‌های ماجراجویانه، نوعی درگیرسازی احساسات، هیجانات قوی و خطرپذیری را به همراه دارند که به‌ندرت می‌توان در ورزش‌های دیگر آن‌ها را دید. این فعالیت‌ها با تأکید بر فردگرایی، فناوری، خودشناسی و تعالی، به ایده‌ها و تحولات اساسی در جامعۀ مدرن و پسامدرن می‌پردازند (Breivik, 2010). فعالیت‌هایی مانند قایقرانی در آب‌های خروشان، صخره‌نوردی، کوهنوردی، بالن‌سواری و نیز دوچرخه‌سواری کوهستان و غواصی در زمرۀ گردشگری ماجراجویانه قرار می‌گیرند (Buckley, 2007). در گردشگری ماجراجویانه که ریسک، بخشی جدایی‌ناپذیر از آن است، مدیریت تصویر محیط نقشی کلیدی در کاهش تردید گردشگران و تقویت قصد آن‌ها برای بازدید مجدد دارد (Zaid, 2023). نوع فعالیت ورزشی از یک سو و انتخاب مقصد گردشگری ازسوی‌دیگر، همواره چالشی مهم برای گردشگران این حوزه بوده است. به باور برتلی و لایسر، گردشگران براساس تصوری که از مقصد دارند، تصمیم می‌گیرند تا در واقعیت، آن را درک و ارزیابی کنند (Beritelli & Laesser, 2018). تصاویر و ویدئوهای به‌اشتراک‌گذاشته‌شده از مقاصد گردشگری در رسانه‌های اجتماعی می‌توانند تأثیر عمیقی بر تصمیم‌گیری گردشگران بگذارند و سبب افزایش آگاهی و جذابیت مقاصد شوند (Leung et al., 2013)؛ زیرا بیشتر افراد از اینترنت، رسانه‌های اجتماعی، برنامه‌ها و کارافزارهای واقعیت مجازی برای تجربه، کاوش و ارزیابی مقصد پیش‌از بازدید فیزیکی استفاده می‌کنند (Kim et al., 2020). رسانه‌های اجتماعی به افراد این امکان را داده‌اند که در زمان خود، صرفه‌جویی کنند، به‌سرعت به اطلاعات مفید دست یابند و با افراد بی‌شماری ارتباط برقرار کنند (Chen & Wang, 2021). قدرت رسانه‌های اجتماعی به‌اندازه‌ای است که زمینه‌های مختلف تصمیم‌گیری را تحت‌تأثیر قرار داده است (López-Rabadán, 2021). محتوای منتشرشده در وب‌سایت‌ها، رسانه‌های اجتماعی یا فضاهای مبتنی‌بر اینترنت می‌تواند به‌سادگی بر تصمیمات گردشگران ورزشی و تمایل آن‌ها به بازدید از مقصدی خاص اثر بگذارد (Raza et al., 2020). رسانه‌های اجتماعی با فراهم‌سازی بستر تعامل میان کاربران، اشتراک‌گذاری دیدگاه‌ها و انتقال اطلاعات مرتبط با مقاصد گردشگری، امکان تبادل‌نظر و دریافت بازخورد از دیگران را مهیا می‌کنند. این ویژگی‌ها می‌توانند نقش مهمی در تقویت تمایل گردشگران برای بازدید از مقصد ایفا کنند (سیف‌اللهی و اسکندری، 1400). افراد، بیشتر به‌جای اعتماد به تبلیغات رسمی، به تجربیات همتایان خود توجه می‌کنند؛ بنابراین، اشتراک‌گذاری تجربیات سفر در رسانه‌های اجتماعی می‌تواند بر تمایل دیگران به بازدید تأثیر بگذارد (Ayeh et al., 2013).
تمایل به بازدید مجدد از عوامل کلیدی برای پیش‌بینی جذب گردشگران و افزایش درآمد مقاصد گردشگری به شمار می‌آید که ارزیابی آن در حوزۀ بازاریابی اهمیت بسیاری دارد (Shoukat & Ramkissoon, 2022; Ali et al., 2024). تمایل گردشگر به بازدید مجدد نتیجۀ تجربۀ مثبت او از خدمات، کالاها و سایر منابعی است که در مقصد گردشگری ارائه می‌شوند (Zhong, 2024)؛ بنابراین، مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر این است که رسانه‌های اجتماعی از چه طریق و با بهره‌گیری از چه سازوکارهایی می‌توانند بر تمایل گردشگران به بازدید مجدد از مقاصد گردشگری اثر بگذارند و کدام نوع از اشتراک‌گذاری محتوا (به‌صورت فعال در صفحات شخصی گردشگران یا از صفحات عمومی مقصد) نقش مؤثرتری در این فرایند دارند؟ بر همین اساس، این پژوهش در پی آن است تا به این پرسش‌های اساسی پاسخ دهد که اشتراک‌گذاری محتوا در رسانه‌های اجتماعی چه تأثیری در شکل‌گیری تمایل گردشگران ورزشی ماجراجو به بازدید مجدد از مقصد دارد؟ و ریسک ادراک‌شده در این مسیر چه نقشی ایفا می‌کند؟ پژوهش‌های فراوانی در حوزۀ گردشگری و بازاریابی نشان داده‌اند که اطلاعات و تجربیات به‌اشتراک‌گذاشته‌شده در رسانه‌های اجتماعی می‌تواند بر ادراک ریسک گردشگران و در نهایت بر قصد بازدید مجدد آن‌ها از مقاصد گردشگری اثرگذار باشد (Ayeh et al., 2013; Dedeoğlu et al., 2020)؛ بااین‌حال، بیشتر این مطالعات، رسانه‌های اجتماعی را به‌صورت کلی در نظر گرفته و کمتر به تفاوت در شیوه‌های تعامل کاربران با محتوای این رسانه‌ها توجه کرده‌اند؛ درحالی‌که چگونگی تعامل کاربران با محتوا می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری ادراکات و ارزیابی‌های آن‌ها از مقصد ایفا کند. پژوهش حاضر با تفکیک میان اشتراک‌گذاری مشارکتی و غیرمشارکتی در رسانه‌های اجتماعی، به‌دنبال این است تا تأثیر این تعاملات بر ادراک ریسک و قصد بازدید مجدد گردشگران را به‌صورت مجزا بررسی کند. از این منظر، سهم این پژوهش در آن است که نشان می‌دهد تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر فرایند تصمیم‌گیری گردشگران فقط به وجود و میزان اطلاعات وابسته نیست، بلکه نوع تعامل کاربران با این اطلاعات نیز می‌تواند در شکل‌گیری ادراک ریسک نقش تعیین‌کننده داشته باشد. این تمایز مفهومی می‌تواند به توسعۀ مبانی نظری مربوط به نقش رسانه‌های اجتماعی در رفتار گردشگران کمک کند. ازطرفی، مطالعات پیشین، بیشتر در بسترهای گردشگری عمومی، تفریحی یا فرهنگی انجام شده‌اند؛ درحالی‌که «گردشگری ماجراجویانه» به‌طور ذاتی با درجه‌ای به‌مراتب فراتر از نااطمینانی‌ها و مخاطرات جسمانی یا محیطی همراه است؛ بنابراین، چگونگی اثرگذاری اطلاعات در رسانه‌های اجتماعی بر «ریسک ادراک‌شده» در محیطی پرمخاطره در مقایسه با محیط‌های عادی می‌تواند متفاوت باشد. تفکیک نوع اشتراک‌گذاری (مشارکتی و غیرمشارکتی) در بستر گردشگری ماجراجویانه می‌تواند مبانی تجربی اتکاپذیری را برای این خلأهای اساسی مهیا سازد و به غنای مبانی نظری رفتار گردشگران بیفزاید. براین‌اساس، پژوهش حاضر تلاش می‌کند چارچوب دقیق‌تری برای تبیین نقش رسانه‌های اجتماعی در شکل‌گیری قصد بازدید مجدد گردشگران ارائه دهد. منطقۀ دوپلان نیز به‌عنوان محیطی که طیف وسیعی از ورزش‌های بسیار پرریسک (مانند راپ سوئینگ، رفتینگ و پاراگلایدرسواری) را در خود جای داده، بستری ایدئال برای به چالش کشیدن و سنجش فرضیه‌های ریسک ادراک‌شدۀ فعالیت‌های گردشگری ماجراجویانه فراهم آورده است.
2- مبانی نظری
به‌دلیل ماهیت ناملموس و تجربه‌ناپذیر بودن خدمات گردشگری، پیش‌از خرید نمی‌توان به‌طور کامل این خدمات را درک یا آزمایش کرد. این ویژگی باعث افزایش ریسک ادراک‌شده توسط گردشگران می‌شود و در نهایت بر تمایل آن‌ها برای بازدید از مقاصد گردشگری تأثیر می‌گذارد (Pappas, 2016). ریسک ادراک‌شده عاملی است که می‌تواند بر تصمیم‌گیری برای انتخاب مقصد سفر تأثیر بگذارد (Cui et al., 2016). مفهوم ریسک ادراک‌شده نخستین بار با پژوهش‌های ریموند بائر در دانشگاه هاروارد از حوزۀ روان‌شناسی به عرصۀ تجارت راه یافت. این مفهوم به احساس نااطمینانی ناشی از نتایج غیرمنتظرۀ خرید اشاره دارد. ریسک ادراک‌شده ناشی از عواملی، مانند پذیرش محصولات جدید، انتخاب فروشگاه، تأثیر تبلیغات، کسب اطلاعات، استفاده از توصیه‌ها و نهایتاً وفاداری به برند شکل می‌گیرد (عیوضی‌نژاد و همکاران، 1400). درک ریسک معمولاً به‌عنوان ارزیابی ذهنی افراد از ویژگی‌ها و شدت خطرها تعریف می‌شود که اغلب با شک و تردید همراه است (Kim & Madison, 2020). ریسک و گردشگری به‌طور مستقیم با یکدیگر ارتباط دارند؛ زیرا هر تصمیم به سفر، به‌نوعی با پذیرش ریسک همراه است. از این منظر، سفر به مقصدی ناآشنا یا مواجهه با مخاطرات خاص مقصد، به معنای نااطمینانی از شرایط آینده و پیامدهای احتمالی منفی است که می‌تواند بر تصمیمات مرتبط با سفر تأثیر بگذارد (Chang, 2009). ریسک به شیوه‌های گوناگونی دسته‌بندی شده است؛ بااین‌حال، بیشتر صاحبنظران اتفاق‌نظر دارند که در فعالیت‌های گردشگری دو نوع تهدید وجود دارد که شامل عواقب جسمی و روانی برای فرد است (Sohn et al., 2016). این ریسک‌ها می‌توانند ناشی از عوامل گوناگونی ازجمله حوادث شخصی (بیماری یا آسیب)، شرایط محیطی (جنگ، وضعیت آب‌وهوا، مسائل امنیتی، ناآرامی‌های سیاسی و بلایای طبیعی) و تعاملات اجتماعی (چالش‌های محلی، تفاوت‌های فرهنگی و تهدیدهای اجتماعی) باشند (Estrada et al., 2015; Cui et al., 2016). ریسک‌های ادراک‌شده با ایجاد تصویر ذهنی از مقصد گردشگری، عامل مهمی‌اند که بر تصمیم‌گیری گردشگران برای سفر یا پرهیز از سفر به یک مقصد تأثیر می‌گذارند و می‌توانند بر تمایل افراد برای بازدید از آن مقصد اثرگذار باشند (رنجبریان و همکاران، 1397). یافته‌های اخیر نشان می‌دهد که تصویر مقصد ازطریق ایجاد احساسات نوستالژیک و تقویت دلبستگی محلی، تأثیر مثبتی بر قصد بازدید مجدد دارد؛ بااین‌حال، ریسک ادراک‌شده به‌عنوان متغیر تعدیلگر منفی، رابطۀ میان دلبستگی محلی و تمایل به بازگشت را تضعیف می‌کند (Wei et al., 2024).
ازسویی، با توسعۀ روزافزون رسانه‌های اجتماعی، الگوهای تعامل کاربران با محتوای مرتبط با مقاصد گردشگری دستخوش تغییرات اساسی شده است. این رسانه‌ها دیگر، کانال‌هایی صِرف برای انتقال اطلاعات نیستند، بلکه به فضاهایی پویا و تعاملی تبدیل شده‌اند که کاربران می‌توانند سطوح مختلفی از درگیری و مشارکت را در مواجهه با محتوا تجربه کنند (Brodie et al., 2013). از این منظر، رفتار کاربران در رسانه‌های اجتماعی را می‌توان در قالب پیوستاری از کنش‌های فعال تا رفتارهای منفعلانه طبقه‌بندی کرد که هریک پیامدهای متفاوتی در ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری به‌دنبال دارند (Verduyn et al., 2017). براساس دیدگاه ددی‌اغلو و همکاران رفتارهای اشتراک‌گذاری در رسانه‌های اجتماعی به دو شکل بروز می‌کنند: 1) اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی که بیشتر مبنی‌بر انگیزه‌های فردی نظیر ابراز هویت یا جلب‌توجه مخاطبان است و حالتی شخصی پیدا می‌کند؛ 2) اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی که ناظر بر تمایل افراد به تعامل و برقراری ارتباط اجتماعی با دیگران است (Dedeoğlu et al., 2020). در پژوهش حاضر این تفکیک‌سازی دوگانه مدنظر قرار گرفته است تا تفاوت‌های رفتاری و ادراکی ناشی از این دو شیوه به‌صورت دقیق‌تری تبیین شود. اشتراک‌گذاری مشارکتی به مجموعه‌ای از رفتارهای فعالانۀ کاربران اشاره دارد که طی آن، افراد به‌طور مستقیم در تولید، بازنشر یا تعامل با محتوای رسانه‌های اجتماعی مشارکت می‌کنند. این رفتارها می‌تواند شامل ارسال نظر، واکنش به محتوا، بازنشر مطالب و به‌اشتراک‌گذاری تجربیات شخصی مرتبط با مقصد گردشگری باشد (Brodie et al., 2013; Dessart et al., 2016). در چنین شرایطی، کاربران، نقش فعالی در فرایند ارتباطی ایفا کرده و به‌عنوان عاملی مؤثر در شکل‌دهی معنا و انتقال تجربه شناخته می‌شوند. یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که مشارکت فعال کاربران منجر به افزایش سطح درگیری شناختی و احساسی با محتوا شده و ازطریق تبادل تجربیات واقعی، به کاهش ابهام و نااطمینانی کمک می‌کند (Filieri et al., 2015). اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی به رفتارهایی اطلاق می‌شود که در آن، کاربران بدون بروز تعامل آشکار، به مشاهده و دریافت محتوای منتشرشده در رسانه‌های اجتماعی می‌پردازند. این نوع استفاده که در مبانی نظری پژوهش با مفاهیمی همچون استفاده منفعلانه از رسانه‌های اجتماعی یا رفتار مشاهده‌گرانه شناخته می‌شود شامل دنبال کردن تصاویر، ویدئوها، دیدگاه‌ها و تجربیات دیگران بدون واکنش مستقیم است (Nonnecke & Preece, 2000; Sun et al., 2014). در این شیوه از اشتراک‌گذاری، تعامل مستقیم میان کاربران شکل نمی‌گیرد، اما می‌تواند نقش مؤثری در افزایش آگاهی، شکل‌گیری تصویر ذهنی و ارزیابی‌های شناختی اولیه از مقصد ایفا کند (Verduyn et al., 2017). بر همین اساس، تمایز میان این دو نوع اشتراک‌گذاری و تأثیرات آن بر ادراکات، نگرش‌ها، تصمیمات و رفتارهای گردشگران می‌تواند چارچوب تحلیلی دقیق‌تری برای تبیین نقش رسانه‌های اجتماعی فراهم آورد.
3- پیشینۀ پژوهش
بررسی مبانی نظری پژوهش نشان می‌دهد که رسانه‌های اجتماعی و متغیرهای متأثر از آن، نقش بسزایی در انتخاب مقصد و تمایلات بازدید گردشگران ایفا می‌کنند. این رسانه‌ها در سال‌های اخیر به یکی از منابع بسیار مهم اطلاعاتی گردشگران در فرایند جست‌وجو، ارزیابی و انتخاب مقصد تبدیل شده‌اند؛ چراکه کاربران در این فضا نه‌تنها در معرض انبوهی از اطلاعات قرار می‌گیرند، بلکه می‌توانند تجربه‌های واقعی سایر گردشگران را نیز مشاهده کنند. این موضوع به‌ویژه در حوزۀ گردشگری ماجراجویانه که با سطحی از نااطمینانی، ابهام و ریسک همراه است، اهمیت بیشتری دارد. هرچه اطلاعات در دسترس گردشگر دربارۀ مقصد، خدمات، شرایط محیطی و تجربۀ دیگران بیشتر و واقعی‌تر باشد، امکان ارزیابی بهتر شرایط فراهم شده و میزان ریسک ادراک‌شده تعدیل می‌شود. اهمیت به‌اشتراک‌گذاری در رسانه‌های اجتماعی می‌تواند در دو قالب مشارکتی و غیرمشارکتی تبیین شود؛ هر دو نوع استفاده از رسانه‌های اجتماعی می‌توانند بر قضاوت ذهنی گردشگر دربارۀ احتمال خطر، نااطمینانی و پیامدهای منفی احتمالی سفر اثرگذار باشند.
این موضوع در حوزۀ گردشگری ماجراجویانه کمتر مطالعه شده است؛ بااین‌حال، راشدی و موسی کاشی (1399)، در حوزۀ پیشگیری از کرونا به این نتیجه رسیدند که شبکه‌های اجتماعی بر ادراک ریسک فردی، تأثیر می‌گذارند. پژوهش حدادیان و بیلندی (1403) نیز نشان داد که کیفیت اطلاعات درک‌شده در رسانۀ اجتماعی بر ریسک درک‌شده خریداران واحدهای مسکونی اثر معناداری دارد. افزون‌بر این، پژوهش چافیدون و همکاران حاکی از آن بود که بازاریابی رسانه‌های اجتماعی بر ریسک ادراک‌شده تأثیر می‌گذارد (Chafidon et al., 2022). درمجموع، با توجه به اینکه تعاملات مشارکتی و غیرمشارکتی در رسانه‌های اجتماعی جریان اطلاعات را تسهیل کرده و شناخت گردشگر را از محیط افزایش می‌دهند، انتظار می‌رود این دو مؤلفه نقشی کلیدی در تعدیل و بازتعریف ریسک ادراک‌شده در گردشگری ماجراجویانه داشته باشند. براین‌اساس، فرضیه‌های زیر برای این پژوهش مطرح شدند:
1- اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی در رسانه‌های اجتماعی بر ریسک ادراک‌شده گردشگران ورزشی ماجراجویانه مقصد دوپلان تأثیر معناداری دارد (H1).
2- اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی در رسانه‌های اجتماعی بر ریسک ادراک‌شده گردشگران ورزشی ماجراجویانه مقصد دوپلان تأثیر معناداری دارد (H2).
قصد بازدید مجدد، از شاخص‌های بسیار مهم رفتاری در مطالعات گردشگری است؛ زیرا نشان‌دهندۀ ارزیابی مطلوب گردشگر از تجربۀ سفر و تمایل او به تکرار آن در آینده است. از عوامل اثرگذار بر قصد بازدید مجدد، ریسک ادراک‌شده است. ریسک ادراک‌شده به برداشت ذهنی گردشگر از احتمال مواجهه با پیامدهای نامطلوب در طول سفر اشاره دارد. هرچه گردشگر مقصد را ازنظر مالی، جسمی، اجتماعی، روانی یا عملکردی پرریسک‌تر ارزیابی کند، احتمال کمتری دارد که دوباره آن مقصد را برای سفر انتخاب کند. پژوهش‌های پیشین این رابطه را تأیید کرده‌اند. سیف‌اللهی انار (1402) به این نتیجه رسید که استفاده از رسانه‌های اجتماعی و ریسک ادراک‌شده با قصد بازدید مجدد رابطۀ مستقیم دارد. زارع و همکاران (1395) در بررسی نقش میانجی تصویر مقصد بر رابطۀ میان ریسک‌های ادراک‌شده و تمایل به بازدید مجدد، روی 200 گردشگر خارجی به این نتیجه دست یافتند که تصویر شناختی و عاطفی در رابطۀ میان ریسک فیزیکی و مالی و تمایل به بازدید مجدد نقش میانجی دارد؛ اما در رابطۀ میان ریسک اجتماعی-روانی و تمایل به بازدید مجدد نقش میانجی ندارد. پای و همکاران در پژوهشی دربارۀ مهمانان هتل‌های لوکس، ارتباط میان ریسک ادراک‌شده و قصد بازدید مجدد را با توجه به تصویر ایمنی هتل بررسی کردند (Pai et al., 2024). یافته‌ها نشان داد که ریسک ادراک‌شده اثر منفی و معناداری بر قصد بازدید مجدد دارد. زاید نیز در پژوهشی با عنوان «ریسک گردشگری ماجراجویانه، تصویر محیطی و قصد بازدید مجدد: مطالعه تجربی گردشگری غواصی در غارهای زیرآبی جزیرۀ بوتون، اندونزی» بیان کرد که ریسک ماجراجویی، هم به‌صورت مستقیم و هم ازطریق تصویر محیطی، بر قصد بازدید مجدد تأثیرگذار است (Zaid, 2023). وی و همکاران نیز در مطالعه‌ای با موضوع تأثیر تصویر مقصد گردشگری و دلبستگی مکانی بر قصد بازدید مجدد، با در نظر گرفتن نقش تعدیلگر ریسک ادراک‌شده، دریافتند که تصویر مقصد اثر مثبتی بر احساس نوستالژی و دلبستگی محلی دارد (Wei et al., 2024). افزون‌بر این، دلبستگی محلی به‌طور مستقیم قصد بازدید مجدد را افزایش می‌دهد. در عین حال، ریسک ادراک‌شده این رابطه را به‌صورت منفی تعدیل می‌کند؛ به این معنا که هرچه میزان ریسک ادراک‌شده بیشتر باشد، اثر دلبستگی محلی بر قصد بازدید مجدد تضعیف می‌شود. درمجموع، این یافته‌ها نشان‌دهندۀ آن است که ریسک ادراک‌شده نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری قصد بازدید مجدد دارد و افزایش آن می‌تواند احتمال بازگشت دوبارۀ گردشگران به مقصد را کاهش دهد؛ بنابراین فرضیه زیر مطرح می‌شود:
3- ریسک ادراک‌شده بر قصد بازدید مجدد گردشگران ورزش‌های ماجراجویانه مقصد دوپلان تأثیر معناداری دارد (H3).
رسانه‌های اجتماعی علاوه‌بر آنکه می‌توانند ارزیابی گردشگران از ریسک سفر را تحت‌تأثیر قرار دهند، به‌صورت مستقیم نیز می‌توانند بر قصد بازدید مجدد آن‌ها اثرگذار باشند. اهمیت به‌اشتراک‌گذاری در رسانه‌های اجتماعی باعث می‌شود گردشگر در معرض تجربیات مثبت، روایت‌های شخصی، تصاویر جذاب، توصیه‌ها و بازخوردهای مربوط به مقصد قرار گیرد. این فرایند می‌تواند به شکل‌گیری نگرشی مثبت‌تر دربارۀ مقصد بینجامد، جذابیت ادراک‌شده آن را افزایش دهد و تمایل گردشگر را برای بازدید مجدد تقویت کند. در این میان، مشارکت فعال در فرایند اشتراک‌گذاری و استفاده غیرمشارکتی از محتوای دیگران می‌تواند در شکل‌گیری این تمایل مؤثر باشد. مطالعات پیشین نیز از این دیدگاه حمایت می‌کنند. نتایج پژوهش پرایاگ و رایان حاکی از آن بود که اشتراک‌گذاری تجربیات در رسانه‌های اجتماعی تأثیر چشمگیری بر قصد بازدید مقاصد گردشگری ماجراجویانه دارد (Prayag & Ryan, 2021). این تأثیر ازطریق دو میانجی مهم، یعنی آگاهی الکترونیکی و تبلیغات دهان‌به‌دهان مثبت تقویت می‌شود. جنیدی و هارجانتو در مطالعۀ خود، تأثیر آگاهی از مقصد، تصویر مقصد، انگیزۀ گردشگر و تبلیغات شفاهی را بر قصد بازدید مجدد گردشگران بررسی کردند. یافته‌های آن‌ها نشان داد که آگاهی از مقصد، تصویر مقصد و انگیزۀ گردشگران، تأثیری معنادار بر قصد بازدید مجدد آن‌ها دارد (Junidi & Harjanto, 2020). این مطالعه همچنین تأثیر میانجی احتمالی تبلیغ شفاهی بر قصد گردشگران برای بازدید مجدد را تحلیل کرد. نتایج نشان داد که تبلیغ شفاهی، نقش میانجی مهمی برای آگاهی از مقصد و تصویر مقصد در قصد گردشگران برای بازدید مجدد دارد. یولیویونا و همکاران با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر قصد بازدید مجدد در حوزۀ گردشگری ماجراجویانه و پایدار اندونزی، نقش بازاریابی رسانه‌های اجتماعی، جاذبه‌های گردشگری، تجربۀ گردشگر و تصویر مقصد را بررسی کردند (Yuliviona, 2025). نتایج آن‌ها نشان داد که بازاریابی رسانه‌های اجتماعی و جاذبه‌های
گردشگری تأثیر معناداری بر قصد بازدید مجدد نداشت؛ در مقابل، تجربۀ گردشگران و تصویر مقصد ازجمله عواملی بودند که اثر مثبت و معناداری بر این متغیر داشتند. افزون‌بر این، اعظم و همکاران به بررسی تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر تصمیم‌گیری گردشگران در انتخاب مقاصد گردشگری ماجراجویانه در پاکستان پرداختند (Azam et al., 2019). نتایج نشان داد که رسانه‌های اجتماعی نقش بسیار مهمی در انتخاب مقاصد گردشگری ماجراجویانه دارند. محتوای تولیدشده توسط کاربران، نظرها و تجربیات به‌اشتراک گذاشته‌شده در پلتفرم‌های مختلف اجتماعی می‌تواند به‌طور چشمگیری بر نگرش و تصمیم‌گیری گردشگران تأثیر بگذارد. به نظر می‌رسد که گردشگران به اطلاعات به‌دست‌آمده از رسانه‌های اجتماعی اعتماد می‌کنند و این اطلاعات می‌تواند به کاهش نااطمینانی و افزایش تمایل به بازدید از مقاصد ماجراجویانه کمک کند. همچنین، جاتیاناندا و همکاران به بررسی نقش رسانه‌های اجتماعی در تبلیغ مقاصد گردشگری ماجراجویانه پرداختند. در این پژوهش، تأثیر پلتفرم‌های مختلف اجتماعی بر آگاهی و جذب گردشگران به مقاصد ماجراجویانه بررسی شد (Jatiyananda et al., 2021). نتایج نشان داد که رسانه‌های اجتماعی به‌طور چشمگیری در افزایش شناخت و تمایل گردشگران به بازدید از این مقاصد مؤثرند و نقش کلیدی در راهبرد‌های بازاریابی گردشگری ایفا می‌کنند؛ بنابراین فرضیه‌های زیر مطرح می‌شوند:
4- اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی بر قصد بازدید مجدد گردشگران ورزشی ماجراجویانه مقصد دوپلان تأثیر معناداری دارد (H4).
5- اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی بر قصد بازدید مجدد گردشگران ورزشی ماجراجویانه مقصد دوپلان تأثیر معناداری دارد (H5).
در تبیین رفتار گردشگران، بسیاری از متغیرهای اطلاعاتی و ارتباطی نه‌تنها به‌صورت مستقیم، بلکه ازطریق متغیرهای ادراکی و شناختی بر پیامدهای رفتاری اثر می‌گذارند. ریسک ادراک‌شده از مهم‌ترین این متغیرهاست که می‌تواند سازوکار انتقال اثر اطلاعات و تجربه‌های دریافتی از رسانه‌های اجتماعی به قصد بازدید مجدد را توضیح دهد. به بیان دیگر، زمانی که گردشگران به اشتراک‌گذاری‌های موجود در رسانه‌های اجتماعی اهمیت می‌دهند، چه ازطریق مشارکت فعال و چه ازطریق مشاهده و دریافت منفعلانه محتوا، برداشت آن‌ها از میزان ریسک مقصد تغییر می‌کند و این تغییر در نهایت بر قصد بازدید مجدد آن‌ها اثر می‌گذارد. شواهد تجربی نیز از این استدلال حمایت می‌کنند. مصطفوی و همکاران (1394) نیز نشان دادند که فاصلۀ اجتماعی ادراک‌شده ازطریق رضایتمندی و ریسک ادراک‌شده بر نیات رفتاری گردشگران ازجمله تمایل به بازگشت مجدد مؤثر است. زارع و همکاران (1395) با تأکید بر نقش متغیرهای ادراکی در تبیین تمایل به بازدید مجدد نشان دادند که ریسک‌های ادراک‌شده می‌توانند ازطریق سازوکارهای میانجی بر نیات رفتاری اثرگذار باشند. همچنین، نتایج پژوهش‌های مرتبط با رسانه‌های اجتماعی نشان داده است که اطلاعات به‌دست‌آمده از این فضا می‌تواند نگرش، آگاهی، اطمینان و ارزیابی ذهنی گردشگران را دربارۀ مقصد تغییر دهد و ازاین‌طریق رفتار آینده آن‌ها را شکل دهد؛ بنابراین، ازآنجاکه اهمیت به‌اشتراک‌گذاری در رسانه‌های اجتماعی می‌تواند بر ریسک ادراک‌شده اثر بگذارد و ریسک ادراک‌شده نیز به‌نوبۀ خود بر قصد بازدید مجدد مؤثر است، انتظار می‌رود این متغیر در رابطۀ میان اهمیت اشتراک‌گذاری و قصد بازدید مجدد، نقش میانجی داشته باشد.
براین‌اساس، فرضیه‌های زیر مطرح می‌شوند:
6- اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی بر قصد بازدید مجدد گردشگران ورزشی ماجراجویانه مقصد دوپلان با نقش میانجی ریسک ادراک‌شده تأثیر معناداری دارد (H6).
7- اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی بر قصد بازدید مجدد گردشگران ورزشی ماجراجویانه مقصد دوپلان با نقش میانجی ریسک ادراک‌شده تأثیر معناداری دارد (H7).
به‌طورکلی، مرور پژوهش‌ها نشان می‌دهد که ریسک‌های ادراک‌شده نقش مهمی در تصمیم‌گیری و تمایل گردشگران به مقصدی خاص دارند و براساس تحقیقات، این‌گونه استدلال می‌شود که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند ازطریق آگاهی‌بخشی و کاستن از نگرانی‌ها، ریسک‌های ادراک‌شده را کاهش و تمایل به بازدید از مقاصد را افزایش دهند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با بررسی چارچوب نظری ارائه‌شده در شکل ۱، تأثیر اشتراک‌گذاری محتوای مرتبط با مقاصد گردشگری ماجراجویانه را بر ریسک ادراک‌شده و قصد بازدید گردشگران تحلیل می‌کند و اطلاعات جدیدی برای مدیران مقاصد گردشگری و پژوهشگران دانشگاهی فراهم می‌آورد.
شکل 1: چارچوب نظری پژوهش (منبع: یافته‌های پژوهش)
Figure 1- Theoretical framework of the research
4- روش پژوهش
پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر بازۀ زمانی، مقطعی است. همچنین، ازلحاظ طرح پژوهش، در زمرۀ مطالعات توصیفی-همبستگی قرار می‌گیرد و داده‌های آن نیز به‌صورت میدانی گردآوری شده‌اند. جامعۀ آماری پژوهش شامل گردشگران رشتههای ورزشی ماجراجویانه است که در بهار 1403 از مقصد دوپلان در استان چهارمحال و بختیاری بازدید کرده‌اند. این مقصد به‌دلیل تنوع فعالیت‌های ماجراجویانه و تعداد زیاد گردشگران، به‌عنوان مورد مطالعه انتخاب شد. معیارهای ورود به نمونۀ پژوهش عبارت بودند از: اقامت حداقل ۲۴ ساعت در منطقه و مشارکت در فعالیت‌های ماجراجویانۀ آن. براین‌اساس، 300 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و نمونه‌هایی که این معیارها را نداشتند از تحلیل حذف شدند (17 نمونه). ابزار پژوهش شامل پنج بخش زیر بود: 1) برگۀ اطلاعات جمعیت‌شناختی شامل سن، جنسیت، مدت اقامت، نوع فعالیت گردشگری ماجراجویانه و مبدأ سفر؛ 2) پرسش‌نامۀ اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی در رسانه‌های اجتماعی شامل هفت گویه؛ 3) پرسش‌نامۀ اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی در رسانه‌های اجتماعی ددی‌اوغلو و همکاران ( Dedeoğlu et al., 2020) شامل چهار گویه؛ 4) پرسش‌نامۀ تعدیل‌شدۀ قصد بازدید مجدد میوناوار و همکاران (Munawar et al., 2021) با سه گویه (گویۀ ‘تجربیات شخصی خود را با افرادی که می‌شناسم به اشتراک خواهم گذاشت’ به‌دلیل هم‌پوشانی با سازۀ اشتراک‌گذاری از تحلیل حذف شد)؛ 5) پرسش‌نامۀ پنج‌سؤالی ریسک ادراک‌شده متعلق به جاکوبی و کاپلان (Jacoby & Kaplan, 1972) که در سال 2023 سوندراجان و همکاران (Soundararajan et al., 2023) آن را برای گردشگری ماجراجویانه تطبیق داده‌اند. به همین دلیل، در پژوهش حاضر نیز از آن استفاده شد. تمامی پرسش‌نامه‌ها، به‌استثنای برگۀ اطلاعات جمعیت‌شناختی، براساس مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت تنظیم شدند و هیچ‌یک از گویه‌های آن‌ها نیازمند نمره‌گذاری معکوس نبودند (پیوست مقاله). اعتبار صوری و محتوایی پرسش‌نامه‌ها را 8 نفر از متخصصان مدیریت ورزشی و گردشگری تأیید کردند. پایایی پرسش‌نامه‌ها ازطریق مطالعۀ راهنما روی 30 نفر از جامعۀ آماری با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. این مقدار برای پرسش‌نامۀ اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی برابر 89/0، اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی 85/0، قصد بازدید مجدد 91/0 و ریسک ادراک‌شده 70/0 به دست آمد. پس‌از تأیید و نهایی شدن پرسش‌نامه‌ها، 200 پرسش‌نامه به‌صورت حضوری و 100 پرسش‌نامه به‌صورت آنلاین ازطریق ارسال لینک در صفحات مجازی مرتبط با منطقۀ دوپلان، جمعآوری شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، از دو دسته روش آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. توصیف آماری ویژگی‌های نمونه با استفاده از فراوانی، درصد و انحراف استاندارد و نیز با کمک نرم‌افزار SPSS22 انجام شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در بخش استنباطی نیز از روش تحلیل مسیر با بهکارگیری مدل‌سازی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزارSmartPLS3 بهره گرفته شد. این روش به‌دلیل امکان تحلیل هم‌زمان چند متغیر و بررسی آثار مستقیم و غیرمستقیم، برای پژوهش حاضر مناسب تشخیص داده شد.
5- یافته‌ها
با بررسی ویژگی‌های جمعیت‌شناختی پاسخ‌دهندگان مشخص شد که بیشترین فراوانی به ردۀ سنی 21 تا 30 سال مربوط بود. استان‌های اصفهان، تهران و چهارمحال و بختیاری بیشترین تعداد نمونه‌ها را داشتند. پیاده‌روی کوهستان محبوب‌ترین و راپ سویینگ کم‌طرفدارترین فعالیت ماجراجویانه بود. حدود 28درصد از گردشگران (84 نفر) فقط در یک فعالیت ماجراجویانه شرکت کرده بودند؛ درحالی‌که تقریباً 72درصد (213 نفر) در دو یا چند فعالیت حضور داشتند. بیشتر گردشگران (109 نفر) حدود 48 ساعت در منطقه اقامت داشته‌اند (جدول 1).
جدول 1: مشخصات نمونه پژوهش
Table 1- Research sample characteristics
|
متغیر Variable |
ابعاد Dimensions |
فراوانی Frequency |
درصد Percentage |
متغیر Variable |
ابعاد Dimensions |
فراوانی Frequency |
درصد Percentage |
|
سن Age |
کمتر از 20/ Less than 20 |
30 |
10.5 |
جنسیت Gender |
زن/ Female |
138 |
46 |
|
21 تا 30/ 21 to 30 |
88 |
30.9 |
مرد/ Male |
162 |
54 |
||
|
31 تا 40/ 31 to 40 |
72 |
25.3 |
مدت اقامت Duration of stay |
24 ساعت/ 24 hours |
80 |
26.7 |
|
|
41 تا 50/ 41 to 50 |
52 |
18.2 |
48 ساعت/ 48 Hours |
109 |
36.3 |
||
|
بیش از 50/ More than 50 |
43 |
15.1 |
72 ساعت و بیشتر/ 72 hours and more |
111 |
36.9 |
||
|
مبدأ سفر Origin of the trip
|
اصفهانEsfahan/ |
73 |
24.3 |
نوع فعالیت ماجراجویانه Type of adventure activity |
پیاده‌روی کوهستان/ Hiking |
151 |
50.3 |
|
تهران Tehran/ |
29 |
9.7 |
کوهنوردی/ Mountaineering |
139 |
46.3 |
||
|
چهارمحال Chaharmahal/ |
28 |
9.3 |
رفتینگ/ Rafting |
129 |
43 |
||
|
خوزستان/ Khuzestan |
22 |
7.3 |
بانجی جامپینگ/ Bungee Jumping |
105 |
35 |
||
|
فارس/ Fars |
22 |
7.3 |
صخره‌نوردی/ Rock Climbing |
84 |
28 |
||
|
یزد/ Yazd |
19 |
6.3 |
پاراگلایدر/ Paragliding |
66 |
22 |
||
|
کرمان/ Kerman |
16 |
5.4 |
راپ سوئینگ/ Rope Swinging |
56 |
18.7 |
||
|
سایر (18 استان)/ Other (18 provinces) |
91 |
30.4 |
دوچرخه کوهستان/ Mountaineering |
51 |
17 |
(منبع: یافته‌های پژوهش)
در ادامه، پیش‌فرض خطی نبودن متغیرهای مستقل برای استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری بررسی شد. همان‌طور که در جدول 2 مشاهده می‌شود مقدار عامل تورم واریانس برای تمامی متغیرهای مستقل، کمتر از ۵ است که نشان از میزان پایین هم‌خطی بین آن‌ها دارد.
جدول 2: شاخص‌های هم‌خطی چندگانه در متغیرهای پیش‌بینی‌کننده
Table 2: Multiple collinearity indices in predictor variables (VIF)
|
متغیرها Variables |
ریسک ادراک‌شده Perceived risk |
قصد بازدید مجدد Revisit Intention |
|
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی Importance attached non-participatory sharing |
2.29 |
2.34 |
|
اشتراک‌گذاری مشارکتی Importance attached participatory sharing |
2.29 |
2.51 |
|
ریسک ادراک‌شده Perceived risk |
|
1.42 |
(منبع: یافته‌های پژوهش)
در ادامه، یافته‌های استنباطی پژوهش در دو بخش برازش مدل بیرونی و برازش مدل درونی ارائه می‌شود.
1-5- شاخص‌های مدل بیرونی
برای ارزیابی برازش مدل بیرونی، پایایی، روایی هم‌گرا و روایی واگرا بررسی شدند. پایایی مدل با استفاده از بارهای عاملی، پایایی ترکیبی و ضریب آلفای کرونباخ ارزیابی شد. روایی هم‌گرا با میانگین واریانس استخراج‌شده و روایی واگرا نیز با شاخص فورنل و لارکر سنجیده شد. ضریب بارهای عاملی، به‌عنوان نخستین شاخص برای بررسی فرضیه‌ها، حداقل مقدار پذیرفتنی 4/0 را دارد (رجبی و همکاران، 1401). جدول 3 شامل نتایج پایایی و روایی هم‌گرا است. روایی هم‌گرا زمانی محقق می‌شود که مقدار میانگین واریانس استخراج‌شده بزرگ‌تر از 5/0 باشد. همچنین برای تأیید مدل بیرونی، مقدار آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی متغیرها باید بیشتر از 7/0 باشد که در این پژوهش نیز این مقادیر رعایت شده‌اند.
جدول 3: نتایج ضرایب آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس مستخرج
Table 3: Results of Cronbach's alpha coefficients, composite reliability, and average variance extracted
|
متغیرها Variables |
آلفای کرونباخ Cronbach's alpha |
پایایی ترکیبی Combined reliability |
میانگین واریانس مستخرج Average variance extracted |
|
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی[1] Importance attached non-participatory sharing |
0.85 |
0.89 |
0.69 |
|
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی[2] Importance attached to participatory sharing |
0.89 |
0.91 |
0.60 |
|
ریسک ادراک‌شده Perceived risk |
0.81 |
0.86 |
0.57 |
|
قصد بازدید مجدد Revisit intention |
0.91 |
0.94 |
0.84 |
شاخص فورنل و لارکر برای ارزیابی روایی واگرا براساس جذر مقادیر AVE محاسبه می‌شود که رابطۀ یک سازه را با شاخص‌های خود در مقایسه با سایر سازه‌ها نشان می‌دهد و در جدول 4 آمده است. برای تأیید روایی واگرا، مقادیر نمایش داده‌شده در قطر جدول باید از سایر مقادیر در هر سطر و ستون بیشتر باشند. براساس این جدول، روایی واگرای مدل نیز تأیید می‌شود.
جدول 4: ماتریس سنجش روایی واگرا (فورنل و لارکر)
Table 4: Divergent validity assessment matrix (Fornell and Larker)
|
متغیرها Variables |
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی Importance attached to non-participant sharing |
اشتراک‌گذاری مشارکتی Importance attached to participant sharing |
ریسک ادراک‌شده Perceived risk |
قصد بازدید مجدد Revisit intention |
|
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی Importance attached non-participatory sharing |
0.83 |
|
|
|
|
اشتراک‌گذاری مشارکتی Importance attached participatory sharing |
0.75 |
0.77 |
|
|
|
ریسک ادراک‌شده Perceived risk |
-0.48 |
-0.53 |
0.76 |
|
|
قصد بازدید مجدد Revisit intention |
0.70 |
0.71 |
-0.64 |
0.92 |
(منبع: یافته‌های پژوهش)
به‌منظور ارزیابی روایی واگرا، از شاخصHTMT (نسبت هتروتریت-مونوتریت) نیز استفاده شد. نتایج جدول 5 نشان می‌دهد که تمامی مقادیرHTMT کمتر از 90/0 بوده‌اند؛ بنابراین روایی واگرای مدل بیرونی تأیید می‌شود.
جدول 5: شاخص HTMT
Table 5: Heterotrait Monotrait Ratio
|
متغیرها Variables |
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی Importance attached to non-participant sharing |
اشتراک‌گذاری مشارکتی Importance attached to participant sharing |
ریسک ادراک‌شده Perceived risk |
|
اشتراک‌گذاری مشارکتی Importance attached participatory sharing |
0.863 |
|
|
|
ریسک ادراک‌شده Perceived risk |
0.54 |
0.58 |
|
|
قصد بازدید مجدد Revisit intention |
0.80 |
0.79 |
0.70 |
(منبع: یافته‌های پژوهش)
2-5- ارزیابی معیارهای مدل درونی
در پژوهش حاضر، برای بررسی برازش مدل درونی پژوهش از شاخص‌های ضرایب مسیر، R2، Q2 و اندازۀ تأثیر استفاده شد.
شکل 2: ضرایب مسیر و برازش مدل ساختاری در حالت استاندارد و معناداری (منبع: یافته‌های پژوهش)
Figure 2- Path coefficients and structural model fit in standard and significant mode
در شکل 2 ضرایب مسیر مدل اجراشده نشان داده شده است. ضرایب Z باید از 96/1 بیشتر باشد تا معناداری روابط میان متغیرها در سطح اطمینان 95درصد تأیید شود. براین‌اساس و با توجه به شکل 2، تمامی روابط معنادارند. شاخص R2 برای برازش مدل ساختاری، مقادیر 19/0، 33/0 و 67/0 را به‌ترتیب برای پیش‌بینی ضعیف، متوسط و قوی معرفی می‌کند. در این پژوهش، مقدار R2 برای ریسک ادراک‌شده سطح پیش‌بینی ضعیف و قصد بازدید مجدد در سطح پیش‌بینی متوسط قرار دارد. همچنین، شاخص Q2 مقادیر 02/0، 15/0 و 35/0 را برای پیش‌بینی ضعیف، متوسط و قوی به کار می‌برد که در این مدل برای ریسک ادراک‌شده، متوسط و برای قصد بازدید مجدد، قوی است. پس‌از ارزیابی مدل ساختاری، فرضیه‌های پژوهش با توجه به ضرایب معنادار بزرگ‌تر از 96/1، تأیید می‌شوند. بدین‌ترتیب، اهمیت به‌اشتراک‌گذاری در رسانه‌های اجتماعی و ریسک ادراک‌شده تأثیر معناداری بر قصد بازدید مجدد گردشگران دارند، برای بررسی نقش میانجی ریسک ادراک‌شده از آزمون بوت‌استرپینگ (Bootstrapping) استفاده شد. نتایج نشان داد که اهمیت به‌اشتراک‌گذاری در رسانه‌های اجتماعی با میانجیگری ریسک ادراک‌شده تأثیر معناداری بر قصد بازدید مجدد دارد.
جدول 6: بررسی فرضیه‌های پژوهش براساس ضرایب مسیر و معناداری
Table 6: Examination of research hypotheses based on path coefficients and significance
|
فرضیه‌ها Hypotheses |
ضرایب معناداری Significance coefficients |
ضرایب مسیر Path coefficients |
|
H1: اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی -> ریسک ادراک‌شده H1: Importance attached participatory sharing -> Perceived risk |
6.60 |
-0.39 |
|
H2: اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی -> ریسک ادراک‌شده H2: Importance attached non-participatory sharing -> perceived risk |
2.94 |
-0.18 |
|
H3: ریسک ادراک‌شده -> قصد بازدید مجدد H3: Perceived risk -> Revisit intention |
9.27 |
-0.32 |
|
H4: اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی -> قصد بازدید مجدد H4: Importance attached participatory sharing -> Revisit intention |
5.09 |
0.30 |
|
H5: اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی -> قصد بازدید مجدد H5: Importance attached non-participatory sharing -> Revisit intention |
5.30 |
0.32 |
|
H6: اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی -> ریسک ادراک‌شده -> قصد بازدید مجدد H6: Importance attached participatory sharing -> Perceived risk -> Revisit intention |
5.14 |
0.12 |
|
H7: اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی -> ریسک ادراک‌شده -> قصد بازدید مجدد H7: Importance attached non-participatory sharing -> perceived risk -> Revisit intention |
2.80 |
0.06 |
(منبع: یافته‌های پژوهش)
برای ارزیابی برازش کلی مدل از شاخص SRMR استفاده شد. مقدار این شاخص در جدول 7 برابر با 05/0 به دست آمد که کمتر از مقدار آستانۀ 80/0 است؛ بنابراین برازش کلی مدل پژوهش پذیرفتنی ارزیابی می‌شود.
جدول 7: بررسی فرضیه‌های پژوهش براساس ضرایب مسیر و معناداری
Table 7: Examination of research hypotheses based on path coefficients
|
شاخص Index |
مدل اشباع Saturated Model |
مدل تخمین Estimated Model |
|
SRMR |
0.05 |
0.05 |
(منبع: یافته‌های پژوهش)
6- بحث و نتیجه‌گیری
با پیشرفت فناوری‌های ارتباطی و گسترش شبکه‌های اجتماعی، این رسانه‌ها به عاملی اثرگذار بر انتخاب مقاصد گردشگری تبدیل شده‌اند؛ پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش اشتراک‌گذاری رسانه‌های اجتماعی بر قصد بازدید مجدد مقاصد ماجراجویانه و نقش میانجی ریسک ادراک‌شدۀ گردشگران انجام شده است.
نتایج پژوهش نشان داد که اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی و غیرمشارکتی رسانه‌های اجتماعی تأثیر منفی و معناداری بر ریسک ادراک‌شده دارد. این یافته‌ها با نتایج پژوهش‌های چافیدون و همکاران (Chafidon et al., 2022)، حدادیان و بیلندی (1403)، مصطفوی و همکاران (1394)، زارع و همکاران (1395)، و اعظم و همکاران (Azam et al., 2019) همسو هستند. رسانه‌های اجتماعی نقش چشمگیری در کاهش ریسک ادراک‌شده گردشگران دارند. به‌ویژه، اشتراک‌گذاری تجربیات مثبت و اطلاعات مفید توسط گردشگران در کارافزارهای اجتماعی می‌تواند نااطمینانی و نگرانی‌های مرتبط با ریسک‌های مالی، فیزیکی و اجتماعی را کاهش دهد. این مسئله به‌طور مستقیم بر تمایل گردشگران به بازدید مجدد از مقاصد ماجراجویانه تأثیر می‌گذارد و آن‌ها را به تصمیم‌گیری مثبت برای بازدید از مقصد ترغیب می‌کند. علاوه‌بر این، رسانه‌های اجتماعی می‌توانند با تقویت آگاهی، ایجاد تصویر مثبت از مقصد و کاهش ریسک ادراک‌شده، به‌عنوان ابزاری مؤثر در راهبرد‌های بازاریابی گردشگری باعث جذب و نگهداری گردشگران شوند. توجه به این نوع محتوا، به‌ویژه در کارافزارهایی مانند اینستاگرام و وب‌سایت‌های مختلف موجب می‌شود که گردشگران درک دقیق‌تری از شرایط واقعی مقصد، کیفیت فعالیت‌ها و سطح ایمنی آن به دست آورند و در نتیجه، ریسک کمتری را ادراک کنند. ناایمن بودن مقصد، احتمال بروز مشکلات تجهیزاتی، خطر بیماری و آسیب‌های جسمی، برآورده نشدن انتظارات و متناسب نبودن فعالیت‌ها با شخصیت و وجهۀ فردی موضوعاتی است که معمولاً ادراک ریسک گردشگران را بیشتر می‌کند. براساس نتایج پژوهش حاضر، مواجهه با تجربیات واقعی دیگر گردشگران، به‌ویژه ازطریق محتوای بصری، مانند عکس‌ها و ویدئوها، نقش مؤثری در کاهش این نگرانی‌ها دارد و باعث شکل‌گیری تصویر واقع‌بینانه‌ای از مقصد می‌شود؛ البته، اگرچه نتایج نشان داد که هر دو نوع اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی و غیرمشارکتی موجب کاهش ریسک ادراک‌شده می‌شوند، شدت اثر اشتراک‌گذاری مشارکتی بیشتر است. اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی با درگیر کردن فعال گردشگران در فرایند جست‌وجو و ارزیابی اطلاعات، موجب پردازش عمیق‌تر پیام‌ها و افزایش اعتماد به اطلاعات دریافتی می‌شود؛ درحالی‌که اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی، به‌دلیل ماهیت منفعلانه، از اثرگذاری ضعیف‌تری برخوردار است؛ البته بخشی از این موضوع می‌تواند به نوع فعالیت گردشگری مرتبط باشد. به عبارتی، در ورزش‌های ماجراجویانه، به‌دلیل وجود آسیب جسمی، دیدن غیرفعال محتوا در رسانه‌های اجتماعی (اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی) نمی‌تواند ریسک ادراک‌شده گردشگر را به‌صورت جدی کاهش دهد؛ اما زمانی که گردشگر وارد تعامل می‌شود، از تجربیات دیگران سؤال می‌پرسد و پاسخ فعال می‌گیرد (اشتراک‌گذاری مشارکتی)، این تعامل اجتماعی مجازی می‌تواند ترس از آسیب بدنی را در ذهن او کاهش دهد. به‌علاوه، معمولاً افراد، بیشتر تمایل دارند که در صفحات شخصی خود تجربیات مثبت را به اشتراک بگذارند، طبیعی است که توصیه‌ها یا محتوای ارائه‌شده‌ای که شامل هم تجربیات مثبت و هم منفی گردشگران است، اعتماد بیشتری ایجاد کند. بدین‌ترتیب، به نظر می‌رسد که اشتراک‌گذاری مشارکتی ازطریق تعامل فعال، تبادل تجربیات و ایجاد احساس اطمینان، ظرفیت بیشتری برای کاهش ریسک‌های ادراک‌شده از مقصد دارد. در مقابل، اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی به افزایش شناخت و آگاهی اولیه کمک می‌کند؛ اما ممکن است به‌تنهایی برای رفع نگرانی‌ها و نااطمینانی از مقصد کافی نباشد. این یافته بر اهمیت نقش تعامل کاربران در رسانه‌های اجتماعی به‌عنوان سازوکاری کلیدی در کاهش ریسک ادراک‌شده و تقویت تصمیم‌گیری گردشگران تأکید دارد؛ بااین‌حال، مقدار ضریب تعیین به‌دست‌آمده برای متغیر ریسک ادراک‌شده (19/0) نشان می‌دهد که متغیرهای واردشده در مدل، فقط بخش محدودی از تغییرات این سازه را تبیین می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که ریسک ادراک‌شده گردشگران علاوه‌بر اهمیت به‌اشتراک‌گذاری در رسانه‌های اجتماعی، تحت‌تأثیر عوامل دیگری نیز قرار دارد که در این پژوهش بررسی نشده است؛ برای مثال، ویژگی‌های فردی گردشگران مانند میزان تجربه در فعالیت‌های ماجراجویانه، ویژگی‌های شخصیتی، میزان ریسک‌پذیری، اعتماد به مقصد، تصویر ذهنی از مقصد، کیفیت زیرساخت‌ها و استانداردهای ایمنی و همچنین اطلاعات رسمی ارائه‌شده توسط نهادهای گردشگری می‌توانند در شکل‌گیری ادراک ریسک نقش داشته باشند. ازآنجاکه گردشگری ماجراجویانه به‌طور ذاتی با میزانی از خطر و عدم قطعیت همراه است، طبیعی است که ادراک ریسک گردشگران فقط با مشاهده یا تعامل در رسانه‌های اجتماعی تعیین نشود و عوامل محیطی و فردی گوناگونی در آن دخیل باشند؛ بنابراین، مقدار نسبتاً پایین ضریب تعیین در این پژوهش را می‌توان ناشی از چندبعدی بودن متغیر ریسک ادراک‌شده و تأثیر متغیرهای گوناگون دیگر دانست که بررسی آن‌ها می‌تواند در پژوهش‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.
یکی دیگر از یافته‌های پژوهش نشان داد که ریسک ادراک‌شده تأثیری منفی و معنادار بر قصد بازدید مجدد دارد. این یافته با نتایج مصطفوی و همکاران (1394)، زارع و همکاران (1395)، نارمنجی و همکاران (1399)، وی و همکاران (Wei et al., 2024)، پای و همکاران (Pai et al., 2024)، زاید (Zaid, 2023)، اعظم و همکاران (Azam et al., 2019) و نیز جاتیاناندا و همکاران (Jatiyananda et al., 2021) همسو است. بیشتر پژوهش‌ها نشان می‌دهند که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند به‌طور مؤثر ریسک‌های ادراک‌شده مالی، اجتماعی و فیزیکی را کاهش و تمایل به بازدید از مقاصد گردشگری را افزایش دهند و به‌طور کلی نشان می‌دهند که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند ازطریق کاهش نگرانی و آگاهی‌بخشی، ریسک ادراک‌شده را کاهش دهند. هنگامی که گردشگران، میزان ایمنی مقصد مدنظر را مطلوب ارزیابی کنند، فعالیت‌ها بدون خطر جدی انجام شود و انتظارات آن‌ها از سفر برآورده شود، احتمال تمایل به سفر دوباره در آینده نزدیک و علاقه به انتخاب مجدد همان مقصد به‌طور معناداری افزایش می‌یابد. در این راستا، رسانه‌های اجتماعی نقش مهمی در تعدیل رابطه بین ریسک ادراک‌شده و قصد بازدید مجدد ایفا می‌کنند. بررسی اطلاعات واقعی، شفاف و مبتنی‌بر تجربۀ کاربران در رسانه‌های اجتماعی می‌تواند نگرانی‌های مرتبط با ایمنی، سلامت و کیفیت تجربۀ گردشگری را کاهش دهد و موجب شکل‌گیری ادراک مثبت‌تری از مقصد شود. کاهش ریسک ادراک‌شده ازطریق افزایش آگاهی و دسترسی به تجربیات واقعی دیگر گردشگران، سازوکاری کلیدی برای تقویت قصد بازدید مجدد و وفاداری به مقصد به شمار می‌رود. درمجموع، یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که مدیریت مؤثر ریسک ادراک‌شده، نه‌تنها برای جذب گردشگران جدید، بلکه برای حفظ گردشگران فعلی و افزایش میزان بازدید مجدد اهمیت اساسی دارد.
نتایج پژوهش نشان داد که اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی و غیرمشارکتی رسانه‌های اجتماعی تأثیر معناداری بر قصد بازدید مجدد از مقاصد ماجراجویانه دارد. باوجود توجه کمتر به اشتراک‌گذاری کاربران در رسانه‌های اجتماعی پژوهش‌هایی مانند سیف‌اللهی انار (1402)، جاتیاناندا و همکاران (Jatiyananda et al., 2021)، جبارزاده و همکاران (2020) و هاریگان و همکاران (Harrigan et al., 2017) به تأثیر مثبت این پدیده بر قصد بازدید از مقاصد گردشگری اشاره کرده‌اند. تعاملات بیشتر در شبکه‌های اجتماعی و به‌اشتراک‌گذاری تصاویر، ویدئوها و دیدگاه‌های مثبت دربارۀ یک مقصد، موجب افزایش تمایل افراد برای بازدید از آن مقصد می‌شود. در واقع، زمانی که گردشگران تجربیات مثبت خود را در رسانه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند، دیگران به بازدید از مقصد ترغیب می‌شوند. این فرایند موجب مقایسۀ ذهنی افراد با خدمات و تجارب موجود در مقصد شده و در نتیجه اعتماد به وعده‌ها و خدمات مقصد افزایش می‌یابد؛ به‌این‌ترتیب، افراد با اطمینان بیشتری تصمیم به بازدید از مقصد می‌گیرند. گردشگران در فرایند تصمیم‌گیری خود توجه ویژه‌ای به توصیه‌ها، اطلاعات، بازخوردها و امتیازدهی کاربران در صفحات رسانه‌های اجتماعی و وب‌سایت‌های مرتبط با مقصد گردشگری دارند. علاوه‌بر این، نتایج نشان می‌دهد که تجربیات شخصی گردشگران، دیدگاه‌های منتشرشده در صفحات اجتماعی افراد و محتوای بصری شامل عکس‌ها و ویدیوهای مربوط به تعطیلات سایر کاربران، نقش مهمی در شکل‌گیری قصد بازدید مجدد ایفا می‌کند. این نوع محتوای مبتنی‌بر تجربۀ واقعی، با ایجاد تصویر ذهنی ملموس و مقایسه‌پذیر از مقصد، فرایند مقایسۀ ذهنی گردشگران با سایر گزینه‌های موجود را تسهیل کرده و موجب افزایش اعتماد به وعده‌ها و خدمات مقصد می‌شود؛ در نتیجه، گردشگران با اطمینان بیشتری تصمیم به انتخاب و بازدید از مقصد می‌گیرند. درمجموع، یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی و غیرمشارکتی در رسانه‌های اجتماعی، به‌عنوان فرایندی تأثیرگذار بر رفتار گردشگران، نقش مهمی در تحریک و تقویت قصد بازدید مجدد از مقاصد گردشگری ماجراجویانه ایفا می‌کند.
یافته‌های دیگری از پژوهش نشان می‌دهد که اهمیت به‌اشتراک‌گذاری رسانه‌های اجتماعی (اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی و غیرمشارکتی) به‌واسطۀ ریسک ادراک‌شده بر قصد بازدید مجدد از مقصد ماجراجویانه دوپلان تأثیر معناداری دارد. این یافته با نتایج پژوهش سیف‌اللهی انار (1402)، نارمنجی و همکاران (1399)، اعظم و همکاران (Azam et al., 2019)، جاتیاناندا و همکاران (Jatiyananda et al., 2021) همسو هستند. سیف‌اللهی انار (1402) در پژوهش خود نشان داد که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند درگیری برند را تقویت کرده و ازاین‌طریق بر ریسک ادراک‌شده تأثیر بگذارند. همچنین، جاتیاناندا و همکاران بیان کردند که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند به کاهش نگرانی‌ها و ریسک‌ها کمک کرده و آگاهی از مقصد را افزایش دهند (Jatiyananda et al., 2021). به‌طور کلی، بیشتر پژوهش‌ها نشان می‌دهند که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند به‌طور مؤثر ریسک‌های ادراک‌شده، مانند ریسک‌های مالی، اجتماعی و فیزیکی را کاهش دهند و تمایل به بازدید مجدد از مقاصد گردشگری را افزایش دهند. گردشگران زمانی که به توصیه‌ها، دیدگاه‌ها، امتیازدهی‌ها، تجربیات شخصی و محتوای بصری کاربران در رسانه‌های اجتماعی اهمیت بیشتری می‌دهند، میزان مطمئن نبودن و نگرانی آن‌ها به مقصد کاهش می‌یابد. ازسوی‌دیگر، نگرانی گردشگران بیشتر معطوف به ایمنی مقصد و احتمال بروز مشکلات پیرامون برآورده نشدن انتظارات و تناسب فعالیت‌های مقصد با شخصیت و وجهۀ اجتماعی آن‌ها است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که محتوای تولیدشده توسط کاربران، به‌ویژه تجربیات واقعی، عکس‌ها و ویدیوها، می‌تواند این نگرانی‌ها را تعدیل کرده و تصویر شفاف‌تری از مقصد ارائه دهد. در نهایت، با کاهش ریسک ادراک‌شده، قصد بازدید مجدد گردشگران تقویت می‌شود؛ به‌طوری که پاسخ‌دهندگان تمایل بیشتری برای سفر مجدد، علاقه به بازدید درصورت فراهم شدن فرصت و قصد سفر در آینده نزدیک به مقصد مورد مطالعه نشان داده‌اند. به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اشتراک‌گذاری محتوا در رسانه‌های اجتماعی به‌طور مؤثر بر قصد بازدید مجدد از مقصدهای گردشگری ماجراجویانه تأثیر دارد و ازطریق کاهش ریسک‌های ادراک‌شده، تمایل گردشگران به بازدید مجدد را افزایش می‌دهد و با تقویت آگاهی و کاهش نگرانی‌های مرتبط با ریسک‌های مالی، اجتماعی و فیزیکی می‌تواند به جذب و وفاداری گردشگران کمک کند.
6-1. محدودیت‌ها
باوجود تلاش برای دستیابی به نتایج معتبر، این پژوهش با برخی محدودیت‌ها همراه بوده است. داده‌ها به‌صورت مقطعی و ازطریق پرسش‌نامه گردآوری شده‌اند و تحلیل‌ها در بازۀ زمانی محدود انجام گرفته است؛ بنابراین، امکان بررسی تغییرات نگرش‌ها و رفتارهای گردشگران در طول زمان فراهم نبوده است؛ ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آینده از طرح‌های طولی استفاده شود تا پویایی رفتار گردشگران در مواجهه با رسانه‌های اجتماعی و ریسک ادراک‌شده به‌طور دقیق‌تری بررسی شود. همچنین، این مطالعه فقط بر داده‌های کمّی تکیه داشته و از روش‌های کیفی نظیر مصاحبه‌های عمیق یا مشاهدۀ مستقیم استفاده نشده است. بهره‌گیری از رویکردهای کیفی یا روش‌های ترکیبی می‌تواند به درک عمیق‌تر انگیزه‌ها، ادراکات و تجربیات ذهنی گردشگران کمک کرده و غنای بیشتری به نتایج پژوهش‌های آینده ببخشد. ازسوی‌دیگر، به‌دلیل دسترسی محدود به جامعۀ آماری پژوهش، امکان نمونه‌گیری تصادفی فراهم نبود که این موضوع تعمیم نتایج را محدود می‌کند.
6-2. پیشنهادهای پژوهشی
با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده به بررسی ابعاد مختلف محتوای منتشرشده در رسانه‌های اجتماعی بپردازند. عواملی نظیر نوع محتوا، سطح کیفیت ادراک‌شده، میزان تعامل کاربران و تفاوت‌های ساختاری کارافزارهای گوناگون. همچنین، پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده به بررسی راهکارهای افزایش میزان مشارکت کاربران در رسانه‌های اجتماعی بپردازند.
پیوست (پرسش‌نامه‌ها)
لطفاً با انتخاب یکی از گزینه‌ها (کاملاً مخالفم تا کاملاً موافقم) نظر خود را درباره هر گویه بیان کنید.
|
متغیر |
هنگام انتخاب روستای دوپلان به‌عنوان مقصد گردشگری |
کاملاً مخالفم |
مخالفم |
نظری ندارم |
موافقم |
کاملاً موافقم |
|
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری مشارکتی در رسانه‌های اجتماعی |
توصیه‌های دیگران در صفحات رسانه‌های اجتماعی (مثل اینستاگرام و...) یا در سایت‌های مرتبط با این مقصد گردشگری برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
اطلاعات به‌اشتراک‌گذاشته‌شده توسط دیگران در صفحات رسانه‌های اجتماعی (مثل اینستاگرام و ...) یا در سایت‌های مرتبط با این مقصد گردشگری برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
نظرهای دیگران دربارۀ این منطقه در صفحات رسانه‌های اجتماعی (مثل اینستاگرام و…) یا در سایت‌های مرتبط با این مقصد گردشگری برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
امتیازدهی دیگران در صفحات رسانه‌های اجتماعی (مثل اینستاگرام و…) یا در سایت‌های مرتبط با این مقصد گردشگری برای من اهمیت دارد |
|
|
|
|
|
|
|
امتیازدهی سایر کاربران در وب‌سایت‌های ارزیابی و فروش بسته‌های سفر (مثل اسنپ تریپ، سفرمارکت، لست سکند و...) برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
نظرهای سایر کاربران در وب‌سایت‌های ارزیابی و فروش بسته‌های سفر (به‌عنوان مثال، اسنپ تریپ، سفرمارکت، لست سکند و ...) برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
توصیه‌های سایر کاربران در وب‌سایت‌های ارزیابی و فروش بسته‌های سفر (به‌عنوان مثال، اسنپ تریپ، سفرمارکت، لست سکند و...) برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
اهمیت به‌اشتراک‌گذاری غیرمشارکتی در رسانه‌های اجتماعی |
نظرهای دیگران در صفحات اجتماعی خودشان (مانند اینستاگرام، فیس‌بوک، وبلاگ‌ها و غیره) درباره تعطیلاتی که در این مقصد گذرانده‌اند، برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
تجربیات به‌اشتراک‌گذاشته‌شدۀ دیگران دربارۀ این مقصد، در صفحات اجتماعی خودشان (مانند اینستاگرام، فیس‌بوک، وبلاگ‌ها و...) برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
توصیه‌های دیگران در صفحات اجتماعی خودشان (مانند اینستاگرام، فیس‌بوک، وبلاگ‌ها و...) دربارۀ گذران تعطیلات در این مقصد گردشگری برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
عکس‌ها و ویدیوهای مربوط به تعطیلات کاربران در صفحات اجتماعی افراد دیگر (مانند اینستاگرام، فیس بوک، وبلاگ‌ها و...) برای من مهم است |
|
|
|
|
|
|
|
قصد بازدید مجدد |
در آینده مجدد به این مقصد گردشگری سفر خواهم کرد |
|
|
|
|
|
|
اگر فرصت شود، دوست دارم مجدد به این مقصد سفر کنم |
|
|
|
|
|
|
|
تمایل دارم در آینده نزدیک مجدد به این مقصد سفر کنم |
|
|
|
|
|
|
|
ریسک ادراک‌شده |
این مقصد گردشگری محیطی ناایمن دارد. |
|
|
|
|
|
|
در اینجا، امکان بروز مشکلات مکانیکی یا نقص تجهیزاتی حین گردشگری وجود دارد |
|
|
|
|
|
|
|
حضور در این مکان ممکن است مرا در معرض خطر ابتلا به بیماری و آسیب‌های جسمی قرار دهد |
|
|
|
|
|
|
|
خدمات ارائه‌شده در این مقصد گردشگری ممکن است انتظارات من را برآورده نکند |
|
|
|
|
|
|
|
ممکن است فعالیت‌های ارائه‌شده با شخصیت و شأن من متناسب نباشد. |
|
|
|
|
|
|
)