Impact of Effectuation and Causation on Marketing Performance: The Moderating Role of Dynamic Marketing Capabilities in Mobile App Business

Document Type : Original Article

Authors

1 Associate Professor, Department of New Business, Faculty of Entrepreneurship, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran

2 MSc, Department of New Business Creation, Faculty of Entrepreneurship, University of Tehran, Tehran, Iran arminabdolmohamadi@ut.ac.ir

3 MSc, Department of New Business Creation, Faculty of Entrepreneurship, University of Tehran, Tehran, Iran

4 Associate Professor, Department of Media and Business Communications, Faculty of Business Management, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran

Abstract

In recent years, effectual and causal approaches have emerged as the primary paradigms of entrepreneurial behavior. The effectual approach focuses on leveraging existing resources and exerting control over circumstances, while the causal approach emphasizes setting predefined goals and forecasting future outcomes. Utilizing these approaches—especially effectuation—can mitigate market risks and enhance marketing performance. This study aimed to investigate the influence of both effectuation and causation on marketing performance, considering the moderating role of dynamic marketing capabilities. Given the rapid expansion of the mobile application industry, businesses operating within this sector were chosen as the research context. This study adopted an applied purpose and employed a quantitative-descriptive methodology with data collected through a questionnaire. The gathered data were analyzed by using SPSS for descriptive statistics and SmartPLS with Structural Equation Modeling (ESM) for inferential analysis. A total of 102 questionnaires were completed by respondents employed in app-based businesses of varying sizes, spanning diverse fields, such as health, entertainment, gaming, and banking. The findings indicated that both causal and effectual behavioral approaches had a significant positive relationship with marketing performance. Additionally, dynamic marketing capabilities were found to moderate the causal behavioral approach, but they did not exert a moderating effect on the effectual approach. Finally, the research hypotheses were compared with existing literature and recommendations for future research were provided.
Introduction
Over the past two decades, entrepreneurial decision-making logics have garnered increased attention within entrepreneurship, marketing, and strategic management research. Among these, causation and effectuation are recognized as two fundamental entrepreneurial behaviors that influence decision-making in uncertain environments. Causation is characterized by a goal-oriented logic where entrepreneurs start with predefined objectives and depend on planning, prediction, and systematic analysis to achieve their desired outcomes. In contrast, effectuation takes a means-driven and possibility-oriented approach, focusing on controlling an unpredictable future rather than forecasting it.
In highly uncertain and dynamic environments, such as digital markets and mobile application businesses, traditional predictive strategies often encounter significant limitations. Rapid technological advancements, intense competition, shifting customer expectations, and short product life cycles diminish the effectiveness of long-term forecasting. In such contexts, effectuation empowers entrepreneurs to mitigate market risks through experimentation, affordable loss, flexibility, and stakeholder pre-commitments. Nonetheless, causation remains a vital logic when clear goals, structured planning, and efficient resource allocation are essential.
Entrepreneurial behaviors are critical in shaping firm outcomes, particularly in terms of marketing performance. In mobile application companies, marketing performance is inherently dynamic, necessitating continuous adaptation to market feedback, user behavior, and external changes. Thus, examining the influence of causation and effectuation on dynamic marketing performance, as well as the role of marketing dynamic capabilities, holds significant theoretical and practical relevance.
Despite the growing body of research on causation and effectuation, most prior studies have primarily focused on overall firm performance, innovation outcomes, or venture growth. Empirical evidence concerning the effects of these entrepreneurial logics on marketing performance—particularly in mobile application-based firms—remains limited. Additionally, the moderating role of marketing dynamic capabilities in the relationship between entrepreneurial behaviors and marketing performance has not been thoroughly explored and existing findings show some inconsistencies.
To address these gaps, the present study aimed to investigate the relationship between entrepreneurial behavior and marketing performance. Specifically, it examined causation and effectuation as independent variables, marketing performance as the dependent variable, and marketing dynamic capabilities as a moderating variable. This research sought to: (1) analyze the direct effects of causation and effectuation on marketing performance; (2) compare the relative strength of these effects; and (3) assess whether marketing dynamic capabilities moderate the relationships between entrepreneurial decision-making logics and marketing performance in mobile application companies.
The conceptual framework of this study was rooted in entrepreneurship theory and the perspective of dynamic capabilities. Causation and effectuation were viewed as distinct yet complementary entrepreneurial behaviors that impacted marketing performance. Effectuation was operationalized through dimensions, such as experimentation, affordable loss, flexibility, and stakeholder pre-commitments, which enabled entrepreneurs to capitalize on emerging opportunities in uncertain environments. Conversely, causation emphasized goal clarity, planning, and analytical decision-making, facilitating coordinated and efficient marketing activities.
Marketing dynamic capabilities defined as a firm's ability to sense market changes, reconfigured marketing resources, and adapted strategies in response to environmental dynamics, were included in the model as a moderating variable. Based on this framework, 4 hypotheses were formulated to test the direct effects of causation and effectuation on marketing performance, as well as the moderating role of marketing dynamic capabilities in these relationships.
 
Materials & Methods
This study was applied in purpose and quantitative in nature. A descriptive-correlational survey method was employed for data collection. Following a review of the relevant literature, a conceptual model and a structured questionnaire were developed. The questionnaire comprised 53 items measured on a 5-point Likert scale, ranging from "strongly disagree" to "strongly agree". The measurement items were adapted from validated scales found in previous studies.
The statistical population included founders, co-founders, chief executive officers, and marketing and digital marketing managers from mobile application-based companies operating in Tehran, Iran. These firms spanned various sectors, including health, entertainment, gaming, banking, and other digital services. Due to the lack of a precise sampling frame, the population was treated as unlimited and a non-probability convenience sampling method was utilized.
To determine the minimum sample size, the 10-times rule in Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) was applied, estimating the minimum required sample size at 40. A total of 120 questionnaires were distributed with 109 returned. After data screening, 102 valid questionnaires were retained for final analysis, signifying adequate statistical power.
Data analysis was conducted using SPSS for descriptive statistics and SmartPLS3 for inferential analysis. The PLS-SEM technique was chosen due to its appropriateness for small to medium sample sizes and complex models. Reliability and validity were assessed by using Cronbach’s alpha, Rho-A, composite reliability, and Average Variance Extracted (AVE). Structural model evaluation and hypothesis testing were carried out using path coefficients (β) and t-values.
 
Research Findings
The results from the SEM analysis revealed that both causation and effectuation had a positive and significant impact on marketing performance. The path coefficient for causation effect on marketing performance was significant (β = 0.259, t = 2.875), thereby supporting the first hypothesis. Similarly, the effect of effectuation on marketing performance was significant and stronger (β = 0.271, t = 4.103), confirming the second hypothesis and highlighting the greater importance of effectuation in dynamic digital environments.
Regarding the moderating effects, marketing dynamic capabilities were found to significantly moderate the relationship between causation and marketing performance (β = 0.047, t = 2.253), thus supporting the third hypothesis. However, the moderating effect of marketing dynamic capabilities on the relationship between effectuation and marketing performance was not significant (β = −0.027, t = 0.845), leading to the rejection of the fourth hypothesis.
These findings indicated that while both entrepreneurial logics enhanced marketing performance, effectuation played a more dominant role in uncertain markets. Furthermore, marketing dynamic capabilities strengthened the effectiveness of causation-oriented strategies but did not significantly influence the impact of effectuation.
 
Discussion of Results & Conclusion
The findings of this study illustrated that both causation-oriented and effectuation-oriented behaviors positively influenced marketing performance in mobile application companies. Consistent with prior research, causation facilitated entrepreneurs in focusing on clear goals and structured planning, thereby enhancing marketing effectiveness. Conversely, effectuation enabled firms to capitalize on uncertain market opportunities through experimentation and flexibility, leading to superior performance outcomes.
The moderating role of marketing dynamic capabilities emphasized that structured planning approaches were more effectively supported by organizational capabilities that enhanced sensing, learning, and resource reconfiguration. In contrast, effectuation appeared to rely more on an entrepreneurial mindset and stakeholder engagement than on formal marketing capabilities.
From a theoretical standpoint, this study enriched the entrepreneurship and marketing literature by integrating causation, effectuation, and marketing dynamic capabilities within a cohesive performance framework. From a managerial perspective, the findings suggested that firms needed not strive to strengthen both decision-making logics simultaneously. Instead, managers and entrepreneurs had to adopt a context-sensitive approach, balancing structured planning with experimental actions tailored to environmental uncertainties.
Furthermore, customer participation emerged as a critical factor in enhancing marketing performance. Business development and product managers in application-based firms had to devise clear strategies to engage customers in feedback collection, value co-creation, and continuous product improvement. Therefore, future research is encouraged to broaden the sample size, test the proposed model in other industries, and further investigate the boundary conditions, under which causation and effectuation prove most effective.

Keywords

Main Subjects

Full Text

1. مقدمه

نظریه یا رویکرد اثرساز را نخستین بار ساراسواتی (2001) معرفی کرد و نشان داد که کارآفرینان در شرایط عدم ‌قطعیت الزاماً از منطق برنامه‌ریزی خطی و هدف‌گرا (علیّت) پیروی نمی‌کنند؛ بلکه تصمیم‌های خود را بر پایۀ منابع موجود، یادگیری تدریجی و کنش‌های امکان‌محور اتخاذ می‌کنند (Coudounaris & Arvidsson, 2022; Mero et al., 2020). در مقابل، منطق علّیت‌گرا بر تعیین اهداف مشخص، تحلیل محیط و برنامه‌ریزی دقیق برای کاهش عدم‌ قطعیت تأکید دارد (Shirokova et al., 2021). هر دو رویکرد اثرساز و علّیت‌گرا می‌توانند در بهبود عملکرد بازاریابی نقش داشته باشند؛ اما تأثیر آن‌ها در محیط‌های پویا و آشفته، همچنان محل بحث است (Yu et al., 2024). در کسب‌وکارهای نوپا و فناورانه، به‌ویژه کسب‌وکارهای مبتنی‌بر اپلیکیشن‌های موبایلی، تصمیم‌گیری بازاریابی تحت‌تأثیر سطوح بیشتر عدم‌ قطعیت، تغییرات سریع فناوری و محدودیت منابع قرار دارد (Rizvanović et al., 2023). پژوهش‌ها نشان می‌دهد که کارآفرینان در مواجهه با عدم ‌قطعیت شدید، بیشتر به رویکرد اثرساز تکیه می‌کنند؛ زیرا این رویکرد امکان آزمون، یادگیری و خلق فرصت را از دل‌آشفتگی بازار فراهم می‌سازد (Dew et al., 2008; Bleier et al., 2020). در مقابل، زمانی که عدم‌ قطعیت کمتر است، استفاده از منطق علّیت‌گرا می‌تواند به برنامه‌ریزی دقیق‌تر و کاهش ریسک کمک کند (An et al., 2020; Yang & Gabrielsson, 2017)؛ بااین‌حال، پژوهش‌ها تأکید می‌کنند که رویکرد اثرساز و علّیت‌گرا مکمل یکدیگرند و هر دو می‌توانند در شرایط مختلف ارزش‌آفرین باشند (Alzamora-Ruiz et al., 2021). عملکرد بازاریابی نیز یکی از شاخص‌های کلیدی موفقیت کسب‌وکار است و تحت‌تأثیر عوامل بسیاری چون جهت‌گیری کارآفرینانه، مزیت رقابتی و قابلیت‌های بازاریابی قرار دارد (Farida & Setiawan, 2022; Alford & Page, 2015). در این رابطه، قابلیت‌های پویای بازاریابی نقش مهمی در خلق ارزش، انطباق با تغییرات محیطی و انتقال یادگیری‌های سازمانی به نتایج بازاریابی ایفا می‌کنند؛ اما بررسی نقش آن‌ها در ترکیب منطق‌های تصمیم‌گیری کارآفرینانه هنوز محدود است.

مرور پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهد که باوجود تأکید فراوان بر رویکرد اثرساز و علّیت‌گرا در حوزۀ تصمیم‌گیری کارآفرینانه، خلأ چشمگیری در درک نحوۀ تأثیر این دو رویکرد بر عملکرد بازاریابی در محیط‌های فناورانه و آشفته وجود دارد. همچنین، تاکنون کمتر پژوهشی بررسی کرده است که قابلیت‌های پویای بازاریابی چگونه رابطۀ بین رویکردهای اثرساز/علّیت‌گرا و عملکرد بازاریابی را تعدیل می‌کند؛ برای نمونه، حسینی‌‌نیا و همکاران (۱۴۰۰) نشان دادند که رویکرد علّیت‌گرا و برخی از جنبه‌های رویکرد اثرساز، مانند انعطاف‌پذیری و آزمایشگری، رابطۀ مثبت و معناداری با عملکرد بازاریابی دارند، درحالی‌که زیان تحمل‌پذیر و پیش‌تعهدات، رابطه‌ای منفی را با عملکرد بازاریابی نشان می‌دهند. این یافته‌ها تأکید می‌کند که در تصمیم‌گیری راهبردی، توجه هم‌زمان به رویکرد علیّت و ابعاد رویکرد اثرساز ضروری است. همچنین در پژوهشی دیگر روییز- جیمز و همکاران نشان دادند که رویکردهای علیّت و اثرسازی تأثیر معناداری بر عملکرد کسب‌وکار دارند. همچنین، ابعاد اثرسازی ازطریق تسهیم ریسک، بهره‌برداری از منابع و تقویت نوآوری، منجر به بهبود عملکرد شرکت می‌شوند (Ruiz-Jiménez et al., 2021).

براین‌اساس، مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر آن است که رویکردهای اثرساز و علّیت‌گرا چه تأثیری بر عملکرد بازاریابی در کسب‌وکارهای مبتنی‌بر اپلیکیشن‌های موبایلی دارند و قابلیت‌های پویای بازاریابی چگونه این رابطه را تعدیل می‌کند. کسب‌وکارهای مبتنی‌بر اپلیکیشن‌های موبایلی به‌دلیل فعالیت در محیطی پویا، رقابتی و مبتنی‌بر عدم قطعیت بیشتر، به‌طور هم‌زمان با تصمیم‌گیری‌های برنامه‌ریزی‌شده (علّیت‌گرا) و فرصت‌محور (اثرساز) مواجه‌اند. علاوه‌بر این، سرعت زیاد تغییرات بازار، وابستگی شدید به بازخورد کاربران و ضرورت تطبیق مستمر راهبرد‌های بازاریابی، این نوع کسب‌وکارها را به بستری مناسب برای بررسی نقش تعدیلگر قابلیت‌های پویای بازاریابی تبدیل می‌کند (Yu et al., 2024)؛ ازاین‌رو، این پژوهش تلاش می‌کند با تمرکز بر کسب‌وکارهای مبتنی‌بر اپلیکیشن موبایلی و بررسی نقش منطق‌های تصمیم‌گیری در کنار قابلیت‌های پویا، خلأ موجود در مبانی نظری را برطرف سازد (Yu et al., 2024; Alzamora-Ruiz et al., 2021).

 

  1. مبانی نظری و پیشینه پژوهش

1-2. رفتار کارآفرینانه

رفتار در بسیاری از علوم ازجمله روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مدیریت و... در کانون توجه قرار گرفته ‌است. بیشتر پژوهش‌ها در این زمینه، بر روی استنباط چگونگی تصمیم‌گیری افراد در شرایط عدم قطعیت متمرکز شده است (Laskovaia et al., 2019). در علم کارآفرینی، رفتار به منطق و تصمیم‌گیری بنیان‌گذار اشاره دارد (Kogut et al., 2023). در پژوهش‌های کارآفرینی، پژوهشگران به مطالعه بر روی اینکه چگونه کارآفرینان، متفاوت از دیگران تصمیم‌گیری می‌کنند، علاقه‌مندند و بر روی این قبیل‌از موضوع‌ها متمرکز می‌باشند (Crick et al., 2020; Crovini et al., 2021; Sa et al., 2022 ).

ساراسواتی (Sarasvathy, 2001) به دو منطق یا رفتار کارآفرینانه اشاره می‌کند: علّیت‌گرا و اثرساز. براساس این نظریه، تصمیم‌گیرندگان با منطق اثرساز نه به ارائۀ برنامه‌های خود به‌طور کامل می‌پردازند و نه بر اهداف تعریف‌شده پیشین، مانند حداکثر کردن بازدۀ مورد انتظار، تمرکز می‌کنند (Kogut et al., 2023). در مقابل، آن‌ها زیان‌های مقرون‌به‌صرفه‌ای را محاسبه می‌کنند که به‌عنوان کارآفرین یا یک کسب‌وکار می‌توانند از عهدۀ آن برآیند و ضمن شناسایی شرکا، با آن‌ها روابط تجاری سودمند متقابلی ایجاد و بیشترین تأثیرات از این روابط را نصیب خود کنند (Shirokova et al., 2021). در واقع کارآفرینان با منطق اثرساز، کسب‌وکارهای خود را با تأکید بر ابزار (من چه کسی هستم، چه چیزی می‌دانم و چه کسی را می‌شناسم) به شیوه‌ای تکرارشونده ایجاد می‌کنند تا زمینۀ تصمیم‌های خود را فراهم سازند (Racat et al., 2024). در ادامه به شرح مختصری از دو منطق یا رویکرد کارآفرینانه اثرساز و علّیت‌گرا پرداخته شده است.

 

1-1-2. رویکرد اثرساز

رویکرد اثرساز که برآمده از مطالعات تجربی کارآفرینی است، به دیدگاهی غالب در این حوزه تبدیل شده است و منطق‌های تصمیم‌گیری متمایز در فرایند سرمایه‌گذاری جدید را ترسیم می‌کند (Dutta & Packard, 2024). منطق یا رویکرد اثرساز در شرایط عدم قطعیت قوی مناسب‌ترین گزینه است که بی‌گمان بیشتر سرمایه‌گذاری‌های جدید را در مراحل اولیه فرایند توصیف می‌کند (Packard et al., 2017). رویکرد اثرساز عدم قطعیت را به‌عنوان «آگاهی نداشتن از نتیجۀ رویدادهای آینده» تعریف می‌کند که تصمیم‌گیرندگان براساس آن در یک «محیط ناپایدار» تصمیم گرفته و عمل می‌کنند (Karami et al., 2024).

از دیدگاه نظری، اثرسازی ابزارمحور است و هدف آن طراحی و شکل دادن به محیط خارجی ازطریق فعال بودن و استفاده از منابع در دست است (Cai et al., 2017; Sarasvathy, 2001)؛ بنابراین، رویکرد اثرساز با مجموعه‌ای از ابزارها آغاز می‌شود و رویکردی مبتنی‌بر ابزار و کنترل است (Karami et al., 2024). کارآفرینان با این منطق تلاشی برای پیش‌بینی آینده نمی‌کنند و به‌دنبال اعمال کنترل بر نتایج‌اند (Dutta & Packard, 2024; Zhang et al., 2021; Chandler et al., 2011 )؛ درنتیجه اثرسازی رویکردی عمل‌گرایانه است (Yang et al., 2021). فرایند یا رویکرد اثرساز با استفاده از ابزارهای شخصی با سه سؤال کلیدی آغاز می‌شود: من چه کسی هستم؟ چه چیزی می‌دانم؟ و چه کسی را می‌شناسم؟ (Ferreira et al., 2022). این سؤالات به تصمیم‌گیرندگان این امکان را می‌دهد که شروع به درک وضعیت نامطمئنی کنند که با آن روبرویند و برای گسترش دامنۀ نفوذ خود بر منابع بیشتر و نیز سامان‌دهی و مدیریت کارآمد منابع موجود، گام‌های بعدی را با هدف ترسیم و ساختن آینده‌ای نو بردارند (Song & Xiang, 2023).

رویکرد اثرسازانه با هدف دستیابی به بهترین نتایج راهبردی ممکن از اهرم منابع موجود و کنترل عدم قطعیت محیطی، ازطریق ایجاد بازارها، محصولات و فرصت‌های جدید درگیر فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه می‌شود (Sarasvathy, 2001). رویکرد اثرساز اهمیت حیاتی تصمیم‌گیری شهودی در شرایط عدم قطعیت را برجسته و از نظریۀ تصمیم‌گیری نئوکلاسیک براساس «عقلانیت محدود» و «اطلاعات محدود» انتقاد می‌کند. استدلال رویکرد اثرساز براین‌اساس است که در شرایط نااطمینانی از آینده، تصمیم‌گیرندگان برای پیش‌بینی آینده به اطلاعات مورد نیاز و کافی دسترسی ندارند (Karami et al., 2024). تفکر اثرساز از تکیه بر روش‌های تحلیلی اجتناب می‌کند؛ بنابراین تصمیم‌گیری با اطلاعات محدود، منابع در دسترس و مشارکت ذی‌نفعان انجام می‌شود. رویدادهای پیش‌بینی‌نشده به‌عنوان فرصت‌هایی برای اصلاح شکست‌های تجاری تلقی و رقبا نیز به‌عنوان همکار در نظر گرفته می‌شوند؛ زیرا منابع را می‌توان به‌عنوان مکمل برای توسعۀ سرمایه‌گذاری و موفقیت در نظر گرفت. کارآفرینان با رویکرد تصمیم‌گیری اثرساز اتحاد ایجاد می‌کنند و بر مدیریت منابع و مشارکت با ذی‌نفعان تأکید می‌شود (Fisher, 2012; Reyes-Mercado & Verma, 2019).

براساس تئوری اثرساز، به‌دلیل نبود اطلاعات کافی درزمینۀ اهداف و احتمال، در شرایط عدم قطعیت، استنتاج آماری غیرممکن است. علاوه‌بر این، بازدۀ مورد انتظار برای یک دوره عملکرد معین را نمی‌توان به‌هیچ‌طریقی محاسبه کرد (Perry et al., 2012)؛ بنابراین، افراد با استفاده از منطق اثرساز معمولاً با مجموعه‌ای از ابزارها شروع و ضررهای مقرون‌به‌صرفه را محدود می‌کنند و از تعهدات قبلی و اتحادهای راهبردی شرکای خودانتخابی بهره می‌گیرند. همچنین، اجازه می‌دهند حوادث احتمالی باعث بازاندیشی احتمالی شوند و تلاش می‌کنند آینده‌ای ‌پیش‌بینی‌ناپذیر را مدیریت کنند (Berends et al., 2014)؛ بنابراین رویکرد اثرساز به‌طور مثبت با رشد و عملکرد بازاریابی مرتبط است (Grégoire & Cherchem, 2019; Yang et al., 2021; Cai et al., 2017).

رویکرد اثرساز به‌عنوان راهبردی نوظهور برای مواجهه با شرایط نامطمئن است و نیز می‌توان گفت اثرسازی نوعی منطق کارآفرینی است که از فرایندی پویا و تعاملی برای ایجاد مصنوعات جدید پیروی می‌کند (Farokhmanesh et al., 2024) و به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا با محدود کردن هزینه‌های خود، کارایی و بهره‌وری را ارتقا دهند و در عین ‌حال ارزش منابع خود را به حداکثر برسانند که این موضوع منجر به رشد کسب‌وکارهای جدید می‌شود (Yang et al., 2021).

رویکرد اثرساز، ساختاری ترکیبی است که از چهار زیر بُعد مرتبط تشکیل شده است. این ابعاد توسط چندلر و همکاران معرفی شده‌اند که عبارت‌اند از: آزمایشگری، زیان مقرون‌به‌صرفه، انعطاف‌پذیری و تعهدات پیشین و اتحادهای راهبردی (Chandler et al., 2011). اولین بُعد، آزمایشگری است. کارآفرینان هنگام به‌کارگیری رویکرد اثرساز، گزینه‌های جایگزین را آزمایش می‌کنند. آزمایشگری مجموعه‌ای از آزمایش‌ها برای شناسایی نوعی مدل کسب‌وکار موفق است (Chandler et al., 2011; Melo et al., 2019). بُعد دوم، زیان مقرون‌به‌صرفه به‌جای بازدۀ مورد انتظار است. در این حالت، کارآفرین تعیین می‌کند که تا چه اندازه تمایل به ضرر و زیان دارد (Van Mumford & Zettinig, 2022; Sarasvathy, 2001). بُعد سوم، یعنی انعطاف‌پذیری، اشاره به انعطاف‌پذیری کارآفرینان دارد. شرکت‌های تأسیس‌شده باید سیاست‌ها، رویه‌ها و روال‌ها را اجرا کنند، درحالی‌که کارآفرینان انعطاف لازم را برای کنار گذاشتن آزمایش‌های بی‌ثمر و حرکت به‌سمت احتمالات دیگر حفظ می‌کنند (Atrup et al., 2023; Melo et al., 2019). در بُعد چهارم، کارآفرینان ترجیح می­دهند به‌جای تحلیل رقابتی بر تعهدات پیشین و اتحادهای راهبردی تمرکز کنند؛ بنابراین اگر کارآفرینان بتوانند با ایجاد این روابط و توافق‌هایی آینده را کنترل کنند نیازی به پیش‌بینی ندارند و مسئلۀ اصلی مدیریت بیشتر است (Ranabahu & Barrett, 2020).

 

2-1-2. رویکرد علّیت‌گرا

رویکرد علّیت‌گرا رویکردی هدف‌محور است و بر روی اهداف و برنامه‌های مشخص و ازپیش‌تعیین‌شده تمرکز می‌کند و در تلاش است تا آینده را در محیطی کمابیش خاص پیش‌بینی کند (Zhang et al., 2023). براساس این رویکرد، زمانی که کارآفرینان کسب‌وکاری را راه‌اندازی می‌کنند با اهداف خاصی شروع و ابزارهای مورد نیاز را برای دستیابی به این اهداف انتخاب می‌کنند. کارآفرینان با رویکرد علّیت‌گرا به تجزیه‌وتحلیل بازار پرداخته و برای اجتناب از رویدادهای پیش‌بینی‌نشده، از فرایندهای کنترلی استفاده و بر روی پیش‌بینی‌ها تمرکز می‌کنند (Ferreira et al., 2022). درواقع رویکرد علّیت‌گرا مبتنی‌بر پیامدهاست و بر بازدۀ مورد انتظار و تحلیل رقابتی تکیه و بر رویدادهای غیرمنتظره غلبه می‌کند (An et al., 2020). مبانی نظری برای رویکرد علّیت‌گرا از دیدگاه‌های تصمیم‌گیری منطقی اقتصاد خُرد نئوکلاسیک ناشی می‌شود (Harms et al., 2021). در فرایندی علیت‌گرا، یک فرد براساس تمام اطلاعات ممکن، مربوطه و بازدۀ مورد انتظار برآورد‌شده برای هر گزینه، انتخاب‌های منطقی می‌کند (Viale, 2016). بسیاری از بخش‌های مبانی نظری کارآفرینی و مدیریت رویکردی علّیت‌گرا دارد (Hubner et al., 2022; Smolka et al., 2018). کارآفرینان زمانی از رویکرد علّیت‌گرا استفاده می‌کنند که ضمن در دسترس بودن و باورپذیر بودن اطلاعات، بتوان نتایج موقعیت را پیش‌بینی کرد (Racat et al., 2024). رویکرد علّیت‌گرا شامل روش‌های پیش‌بینی‌گرایانه است؛ به این معنا که اشخاص با برنامه‌ریزی قبلی می‌توانند آیندۀ مبهم و نامطمئنی را مدیریت کنند (Zhang et al., 2021)؛ بنابراین، علّیت‌گرا رویکردی برنامه‌محور است. هنگامی که کارآفرینان رویکرد علیّت را اتخاذ می‌کنند، تمام اقدام‌ها و رفتارهای آن‌ها بر روی دستیابی به برنامه‌ها و اهداف خاص متمرکز می‌شود (Sarasvathy, 2001). در این شرایط، اقدام‌ کارآفرینان با هدف به دست آوردن حداکثر بازده و سود در آینده انجام می‌شود (Smolka et al., 2018). کارآفرینان با استفاده از رویکرد علّیت‌گرا، بر پیش‌بینی آینده و اجتناب از انحراف‌های نامطلوب از طرح و برنامه‌های خود تمرکز می‌کنند (Sarasvathy, 2008).

 

2-2. عملکرد بازاریابی

عملکرد بازاریابی، ورودی اصلی و شریان حیاتی برای به دست آوردن درآمدهای کسب‌وکار است که منجر به تداوم و گسترش آن در بازارهای داخلی و جهانی می‌شود؛ درنتیجه، مدیران و رهبران کسب‌وکارها علاقه‌مند به استفاده از شاخص‌های دقیق برای سنجش و ارزیابی دربارۀ عملکرد ابتکارات بازاریابی‌اند (Khalayleh & Al-Hawary, 2022).

ازنظر سوکاردی و همکاران (Sukardi et al., 2021) عملکرد بازاریابی توصیف و تجزیه‌وتحلیل خروجی فعالیت‌های عملیات بازاریابی در یک کسب‌وکار در مقایسه با سطح پیشرفت صورت‌گرفته با اهداف تعیین‌شده برای چنین فعالیت‌هایی است. گودرزی و همکاران نیز (Goudarzi et al., 2019) عملکرد بازاریابی را زمینه‌ای که باعث تعیین جایگاه کسب‌وکار در میان رقبایش می‌شود، تعریف می‌کنند.

عملکرد بازاریابی براساس نظریۀ رقابتی به‌عنوان شناسایی منابع باکیفیت، تعیین شایستگی‌های اساسی مربوط به منابع سازمان و توانایی در شناسایی، پیاده‌سازی و توسعۀ فرصت‌های بازار و در نهایت آگاهی از نتایج مالی و غیرمالی حاصل از بهره‌برداری از منابع در نظر گرفته می‌‎شود (Afriyie et al., 2019). براساس مطالبی که ذکر شد، عملکرد بازاریابی را می‌توان به‌صورت «میزانی که سازمان بتواند به اهداف بازاریابی به‌طور مؤثر و کارآمد دست یابد و منابع موجود را در ایجاد و توسعۀ محصولات و خدمات سرمایه‌گذاری کند تا خواسته‌های مشتریان فعلی و آتی را برای دستیابی به میزان بیشتری از رضایت و وفاداری برآورده کند» تعریف کرد.

 

3-2. رویکرد اثرساز، رویکرد علّیت‌گرا و عملکرد بازاریابی

همان‌طور که پیش‌از آن بیان شد رویکرد اثرساز و علّیت‌گرا دو نوع رویکرد رفتاری کارآفرینان به حساب می‌آیند که در ایجاد و توسعۀ کسب‌وکار نقش مهمی را ایفا می‌کنند (Harms et al., 2021; Pati et al., 2021). این دو رویکرد می‌توانند منجر به بهبود عملکرد کسب‌وکار شوند تا عملکرد بازاریابی آن نیز بهبود یابد. عملکرد کسب‌وکار و عملکرد بازاریابی رابطۀ تنگاتنگی با یکدیگر دارند (O'sullivan & Abela, 2007). همچنین این دو رویکرد به کسب‌وکارها کمک کرده تا فرصت‌های جدید را کشف کنند و به‌دنبال آن، عملکرد بهتری از خود ارائه دهند. پژوهش‌های صورت‌گرفته در این زمینه بیان می‌دارند که رویکرد اثرساز و علّیت‌گرا بر روی عملکرد بازاریابی تأثیر بسزایی دارند (Zhang et al., 2023; Karami & Hossein, 2023; Kamble et al., 2023). بین هر دو رویکرد تصمیم‌گیری و عملکرد بازاریابی همبستگی وجود دارد. بیشتر پژوهش‌های پیشینی که در این زمینه صورت گرفته، بیان داشته‌اند که بین اثرسازی و عملکرد بازاریابی رابطۀ مثبتی وجود دارد (Zhang et al., 2023). در مقابل پژوهش‌هایی نیز هستند که بیان کرده‌اند که ممکن است اثرسازی و ابعاد فرعی آن با عملکرد بازاریابی رابطۀ منفی یا حتی رابطه‌ای نداشته باشند (Zhang et al., 2023). روییز-جیمز و همکاران (Ruiz et al., 2021) نیز در پژوهش خود بیان داشته‌اند که دو رویکرد رفتاری (اثرساز و علّیت‌گرا) بر روی عملکرد بازاریابی ارتباط مؤثر و معناداری دارند. آن‌ها به این نتیجه رسیدند که ابعاد رفتاری اثرسازی منجر به عملکرد بازاریابی مثبت شرکت می‌شود. کارآفرینان با تمرکز بر تعهدات پیشین، اتحادهایی را ایجاد می‌کنند تا ریسک کسب‌وکار را به اشتراک بگذارند و از منابعی چون اطلاعات، دانش و شبکه‌سازی بهره‌برداری کنند. همچنین، تعهدات پیشین، کسب‌وکار را توانمند می‌سازد تا منابع ارزشمند را از مشتریان، تولیدکنندگان و رقبای بالقوه قبل‌از تولید محصولات کاملاً توسعه‌یافته به دست آورد. دربارۀ زیان مقرون‌به‌صرفه، کارآفرینان ریسک را با در نظر گرفتن بدترین سناریو مدیریت می‌کنند و بنابراین می‌توانند ظرفیت فرصت‌های موجود را به‌دقت اندازه‌گیری کنند؛ بنابراین کاهش هزینه‌ها و افزایش درآمدها می‌تواند منجر به فرصت‌های بهتری برای بهبود عملکرد بازاریابی در آینده شود. انعطاف‌پذیری، کسب‌وکار را به‌سمت توسعۀ قابلیت‌های سازگاری سوق می‌دهد تا سریع‌تر به تغییرات محیطی واکنش نشان دهد و به‌طور بالقوه باعث تحریک شکل‌گیری قابلیت‌های پویا شود که منجر به عملکرد برتر بلندمدت بازاریابی می‌شود. در نهایت، آزمایشگری می‌تواند عاملی تعیین‌کننده در توسعۀ نوآوری‌ها باشد که منجر به بهبود عملکرد بازاریابی می‌شود؛ البته آن‌ها نیز رویکرد علّیت‌گرا را به‌عنوان یک رویکرد رفتاری اصلی کارآفرینی دانسته که اثر مثبتی بر روی عملکرد بازاریابی دارد. در پژوهشی دیگر ژانگ و همکاران (Zhang et al., 2023) بیان داشتند که بین دو رویکرد رفتاری و عملکرد بازاریابی همبستگی مثبتی وجود دارد و رویکرد اثرساز تأثیر قوی‌تری نسبت به رویکرد علّیت‌گرا در عملکرد بازاریابی دارد.

براین‌اساس فرضیه‌های 1 و 2 عبارت‌اند از:

H1: رویکرد اثرساز بر عملکرد بازاریابی تأثیر دارد.

H2: رویکرد علّیت‌گرا بر عملکرد بازاریابی تأثیر دارد.

 

4-2. قابلیت‌های پویای بازاریابی و نقش آن به‌عنوان متغیر تعدیلگر

در طی چند سال اخیر پژوهشگران بسیاری به مطالعۀ مفهوم قابلیت پویا پرداخته‌اند و این مفهوم به یکی از پرکاربردترین مفاهیم به‌کارگرفته‌شدۀ پژوهشگران تبدیل شده است. ایجاد تحول در دارایی‌ها و قابلیت‌های دیگر کسب‌وکارها از ویژگی‌های برتر و ممتاز قابلیت‌های پویا به حساب می‌آید. تیس (Teece, 2007) بیان داشت که قابلیت‌های پویا به کسب‌وکارها این امکان را می‌دهد تا قابلیت‌های ویژه‌ای را برای کشف و توسعۀ فرصت‌ها در واکنش به شرایط محیطی چالش‌برانگیز توسعه دهند. امروزه یکی از حوزه‌هایی که مباحث قابلیت پویا به آن تعمیم داده شده است؛ مقوله بازاریابی است. در این راستا یکی از اصطلاحات شکل‌گرفته‌شده، اصطلاح «قابلیت پویای بازاریابی» است؛ بنابراین، قابلیت‌های پویای بازاریابی مفهومی نسبتاً جدید است. قابلیت‌های پویای بازاریابی، توسعۀ قابلیت‌های پویا برای کاربردهای خاص بازاریابی است؛ بااین‌حال، این مفهوم در مبانی نظری بازاریابی با تعاریف متعدد، اما هم‌سو ازطرف کارشناسان این حوزه مواجه بوده است. قابلیت‌های پویای بازاریابی را برونی و ورونا (Bruni & Verona, 2009) معرفی کردند. فالاسکا و همکاران نیز قابلیت پویای بازاریابی را به‌عنوان فرایندهای پیکربندی مجدد منابع برای خلق و ارائۀ ارزش مشتری در پاسخ به تغییرات بازار تعریف می‌کنند (Falasca et al., 2017). قابلیت‌های پویای بازاریابی منعکس‌کنندۀ سرمایۀ انسانی و اجتماعی‌اند. همچنین، شناخت مدیران دخیل در ایجاد، ادغام و استفاده از دانش بازار و منابع بازاریابی را برای تطبیق و ایجاد بازار و تغییرات فناوری بازتاب می‌دهند (Berends et al., 2014).

بسیاری از پژوهشگران از توسعۀ محصول جدید برای تأکید بر نقش بازاریابی به‌عنوان حوزه‌ای برای تمرکز در توسعۀ قابلیت‌های پویا استفاده کرده‌اند (Teece, 2012; Helfat & Winter, 2011). برخی از نویسندگان حتی بازاریابی آن را به‌عنوان قابلیت‌های پویای بازاریابی پیشنهاد کرده‌اند (Hughes et al., 2007). در هر صورت، توسعۀ محصول جدید مثالی ارزشمند برای توضیح نحوۀ کار قابلیت‌های پویا و قابلیت‌های پویای بازاریابی ارائه می‌دهد. استدلال‌های نظری، مطالعات موردی و مقالات تجربی دربارۀ توسعۀ محصول جدید تلاش می‌کنند تا فرایندی را بررسی کنند که ازطریق آن این قابلیت‌ها منابع و قابلیت‌های شرکت را تجدید و پیکربندی مجدد ‌کنند.

همچنین به نظر می‌رسد ارتباط نزدیکی بین بازارگرایی و قابلیت‌های پویای بازاریابی وجود دارد. اگرچه مقالات اولیه در این زمینه فقط استدلال کرده‌اند که بازارگرایی گامی اولیه و ضروری در تولید قابلیت‌های پویاست (Morgan et al., 2009). بازارگرایی‌ ضمن اینکه می‌تواند به‌عنوان قابلیت بازاریابی درک ‌شود از مرزهای سازمانی بخش بازاریابی نیز فراتر ‌رود (Jaworski & Kohli, 1993). جاورسکی و کوهلی بازارگرایی را به‌عنوان تولید، انتشار و پاسخ به هوش بازار که به نیازهای فعلی و آینده مشتری، رقبا و الزامات کانال مربوط می‌شود، تعریف می‌کنند (Jaworski & Kohli, 1993).

رویکردهای علّیت‌گرا و اثرساز به‌عنوان دو منطق تصمیم‌گیری مهم کارآفرینان در فرایند شکل‌گیری و توسعۀ کسب‌وکار شناخته می‌شوند (Chandler et al., 2011; Harms et al., 2021; Pati et al., 2021). پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که هر دو منطق تصمیم‌گیری می‌توانند عملکرد بازاریابی سازمان را بهبود بخشند؛ زیرا رویکرد علّیت‌گرا با برنامه‌ریزی هدفمند و اثرساز منجر به نوآوری و انعطاف‌پذیری در مواجهه با تغییرات بازار می‌شود (Harms et al., 2021; Karami & Hossain, 2023; Kamble et al., 2023). همچنین، مطالعات نشان می‌دهند که بین رویکرد علّیت‌گرا و اثرساز و عملکرد بازاریابی، همبستگی مثبت وجود دارد (Zhang et al., 2023)؛ بااین‌حال، تأثیر رویکرد علّیت‌گرا و اثرساز بر عملکرد بازاریابی ممکن است تحت شرایط مختلف متفاوت باشد. قابلیت‌های پویای بازاریابی، که شامل توانایی سازمان در شناسایی فرصت‌ها، تطبیق با تغییرات بازار و بهره‌گیری مؤثر از منابع بازاریابی است، می‌توانند نقش تعدیلگر در این روابط ایفا کنند؛ به عبارت دیگر، در سازمان‌هایی که قابلیت‌های پویای بازاریابی بیشتری دارند، رویکرد علّیت‌گرا و اثرساز بر عملکرد بازاریابی تقویت شده و در سازمان‌هایی با قابلیت‌های کمتر، این اثرگذاری ممکن است کاهش یابد. براین‌اساس، فرضیه‌های زیر مطرح می‌شود:

H3: قابلیت‎‌های پویای بازاریابی رابطۀ اثرساز و عملکرد بازاریابی را تعدیل می‌کند.

H4: قابلیت‎‌های پویای بازاریابی رابطۀ علیت‌گرا و عملکرد بازاریابی را تعدیل می‌کند.

براساس فرضیه‌های مطرح‌شده، مدل مفهومی تحقیق در شکل 1 طراحی شده است.

 

شکل 1: مدل مفهومی پژوهش (منبع: یافته‌های پژوهش)

Figure 1: The conceptual model of the research

 

 

  1. روش‌شناسی پژوهش

پژوهش حاضر برحسب هدف، کاربردی، ازنظر ماهیت، کمّی و براساس روش گردآوری اطلاعات از نوع توصیفی-همبستگی است. بعداز مطالعۀ مبانی نظری، مدل مفهومی و پرسش‌نامه با مقیاس 5گزینه‌ای لیکرت (کاملاً مخالفم-کاملاً موافقم) تهیه شد. پرسش‌نامه پژوهش با 53 سؤال متناسب با متغیرهای تحقیق از مقاله‌های معتبر استخراج شد، که در جدول 1، تعداد و منبع سؤالات مشخص شده است.

 

 

جدول 1: شاخص‌ها و منابع پرسش‌نامه

Table 1: Sources of questions

متغیر

تعداد سؤال

منابع

رویکرد اثرساز

(آزمایشگری، زیان تحمل‌پذیر، انعطاف‌پذیری و پیش‌تعهدات)

13

(Chandler et al., 2011)

رفتار علّیت‌گرا

7

(Chandler et al., 2011)

عملکرد بازاریابی (رضایت مشتری، وفاداری مشتری و ارزش ویژۀ برند)

13

(Marvelous et al, 2019)

قابلیت‌های پویای بازاریابی (بازارگرایی و توسعۀ محصول جدید)

20

(Tschida Thesis & Lettice Yehuda Baruch, 2010; Kruachottikul et al., 2023)

منبع: یافته‌های پژوهش

جامعۀ آماری این پژوهش بنیان‌گذاران/ هم‌بنیان‌گذاران، مدیرعامل، مدیران/کارشناسان بازاریابی/بازاریابی دیجیتال شرکت‌های مبتنی‌بر اپلیکیشن موبایلی است که در کشور ایران، شهر تهران مشغول به فعالیت‌اند. در این راستا پرسش‌نامۀ پژوهش را افراد حوزۀ کسب‌وکارهای مبتنی‌بر اپلیکیشن تکمیل کردند. این کسب‌وکارها در اندازه‌ها و حوزه‌های مختلفی مانند سلامت، سرگرمی، بازی، بانکداری و... فعالیت می‌کنند. با توجه به در دسترس نبودن آمار دقیق و فهرست جامع از کل این کسب‌وکارها، جامعۀ آماری پژوهش نامحدود (در دسترس) در نظر گرفته شد. روش نمونه‌گیری غیرتصادفی از نوع در دسترس بوده و نمونه‌ها از میان کسب‌وکارهایی انتخاب شدند که امکان دسترسی و تمایل به همکاری داشتند. به‌منظور تعیین حداقل حجم نمونه، از قاعدۀ 10 برابر در روش PLS استفاده شد. براساس بخش اندازه‌گیری، حداقل حجم نمونه 40 و براساس بخش ساختاری 30 برآورد شد؛ بنابراین مقدار بزرگ‌تر یعنی 40 به‌عنوان حداقل حجم نمونۀ مورد نیاز تعیین شد. با توجه به‌احتمال برنگرداندن پرسش‌نامه‌ها ازسوی برخی، تعداد 120 پرسش‌نامه توزیع شد که در نهایت 109 پرسش‌نامه بازگشت داده شد و پس‌از غربالگری، از 102 پرسش‌نامه تحلیل‌شدنی به‌عنوان نمونۀ نهایی استفاده شد. این تعداد، کفایت آماری لازم برای انجام پژوهش را دارد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SmartPLS3 و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و برای محاسبۀ آماره‌های توصیفی نیز از نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. روش معادلات ساختاری و تکنیک حداقل مربعات جزئی با استفاده از نرم‌افزار SmartPLS3 به این دلیل استفاده می‌شود که نمونه‌های کوچک در پژوهش‌ها را می‌تواند تحلیل کند. برای سنجش پایایی ابزار اندازه‌گیری ضرایب آلفای کرونباخ RHO-A، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس احصاشده ازAVE  استفاده شده که در بخش یافته‌ها تشریح شده است.

 

  1. نتایج و یافته‌ها

1-4. توصیف جمعیت‌شناختی

به‌منظور شناخت بهتر نمونۀ آماری، متغیرهای جمعیت‌شناختی شامل جنسیت، سمت سازمانی شرکت‌کنندگان، تعداد کارکنان، سن کسب‌وکارها، تعداد کاربران و تحصیلات شرکت‌کنندگان بررسی شد که در جدول 2 ارائه شده است.

 

 

جدول 2: آمار جمعیت‌شناختی

Table 2: Demographic statistics

جنسیت

مرد

44

سمت سازمانی

مدیر بازاریابی

30

زن

58

کارشناس بازاریابی

14

بنیان‌گذار

58

تحصیلات

کارشناسی

58

تعداد کارکنان شرکت

بیشتر از 50 نفر

28

کارشناسی ارشد

30

بین 11 تا 30

59

دکتری

14

بین 30 تا 50

15

سن کسب‌وکارها

1 تا 3 سال

44

تعداد کاربران اپلیکیشن

بین 10001 تا 100000

29

3 تا 10 سال

44

بین 500001 تا 5000000

29

بالای 10 سال

14

بالای 5000000

44

منبع: یافته‌های پژوهش

  

2-4. سنجش بخش اندازه‌گیری

برای بررسی پایایی و روایی مدل اندازه‌گیری (پرسش‌نامه) از خروجی‌های نرم‌افزار تحقیق استفاده شده است. علاوه‌بر آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی یا پایایی مرکب، برای معرف‌ها، بارهای بیرونی متفاوت را مدنظر قرار می‌دهد. ضریبRho  نیز برای سنجش پایایی درونی سازه‌هاست. مقدار ضرایب تأییدشدۀ این شاخص‌ها بزرگ‌تر و مساوی 0.7 است که در جدول 3 ارائه شده است.

 

جدول 3: بررسی ضرایب پایایی

Table 3: Evaluation of reliability coefficients

 

آلفای کرونباخ

Rho_A

پایایی ترکیبی

(AVE) شاخص

علیّت

756/0

916/0

916/0

629/0

اثرسازی

842/0

883/0

883/0

509/0

قابلیت‌های پویای بازاریابی

825/0

902/0

902/0

576/0

عملکرد بازاریابی

896/0

886/0

886/0

505/0

منبع: یافته‌های پژوهش

 

جدول 4 مقایسۀ روایی واگرا و ضریب همبستگی بین متغیرها را نشان می‌دهد. همان‌طور که مشاهده می‌شود، مقدار جذر AVE متغیرهای مکنون در پژوهش حاضر که در خانه‌های موجود در قطر اصلی ماتریس قرار گرفته‌اند، از مقدار همبستگی میان آن‌ها که در خانه‌های زیرین و چپ قطر اصلی ترتیب داده شده‌اند، بیشتر است؛ بنابراین در مدل‌های فوق، سازه‌ها (متغیرهای مکنون) در مدل، تعامل بیشتری با سؤالات خود دارند تا با سازه‌های دیگر، یعنی روایی واگرای مدل در حد مناسبی است (داوری و رضازاده، 1396).

 

 

جدول 4: نتایج بررسی روایی واگرا به روش فورنل و لارکر

Table 4: Discriminant Validity Results Based on the Fornell-Larcker Method

 

رفتار اثرسازانه

رفتار علّیت‌گرا

نوآوری مدل کسب‌وکار

عملکرد کسب‌وکار

علیّت

793/0

-

-

-

اثرسازی

345/0

713/0

-

-

قابلیت پویایی بازاریابی

116/0

310/0

759/0

-

عملکرد بازاریابی

353/0

579/0

470/0

711/0

منبع: یافته‌های پژوهش

  

3-4. بررسی نیکویی برازش مدل

جدول 5 شاخص‌های نیکویی برازش مدل را براساس ضریب تعیین، قدرت پیش‌بینی و نیکویی برازش نشان می‌دهد.

 

 

جدول 5: نتایج آزمون برازش مدل

Table 5: Results of Model Fit Assessment

شاخص

مقدار مدل

نتیجه

ضریب تعیین R-square

454/0

رابطۀ متوسط (بین 33/0 تا 67/0)

نیکویی برازش GOF

415/0

قابل قبول (بزرگ‌تر از 36/)0

منبع: یافته‌های پژوهش

  

4-4. آزمون فرضیه‌ها

به‌منظور بررسی فرضیه‌های پژوهش از مقادیر t و ضرایب مسیر β (اعداد روی مسیر و معناداری ضریب مسیر) استفاده شده است. در سطح اطمینان 95درصد اگر مقدار آمارۀ t بیشتر از 96/1 و سطح معناداری کمتر از ۰۵/۰ باشد، فرضیه تأیید می‌شود. در جدول 6، فرضیه‌های پژوهش بررسی شده است.

 

جدول 6: آزمون فرضیه‌ها

Table 5: Results of Hypothesis Testing

 

فرضیه

ضریب مسیر

آمارۀ T-Value

نتیجه

H1

رویکرد علّیت‌گرا بر عملکرد بازاریابی ارتباط مؤثر و معنادار دارد.

259/0

875/2

تأیید

H2

رویکرد اثرساز بر عملکرد بازاریابی ارتباط مؤثر و معنادار دارد.

271/0

103/4

تأیید

H3

قابلیت‌های پویای بازاریابی رابطۀ بین رویکرد علّیت‌گرا و عملکرد بازاریابی را تعدیل می‌کند.

047/0

253/2

تأیید

H4

قابلیت‌های پویای بازاریابی رابطۀ بین رویکرد اثرساز و عملکرد بازاریابی را تعدیل می‌کند.

027/0-

845/0

رد

منبع: یافته‌های پژوهش

  

5-4. آمار استنباطی

برای آمار استنباطی از آزمون‌های پارامتریک با استفاده از روش معادلات ساختاری و حداقل مربعات جزئی استفاده می‌کنیم. مدل در دو حالت تخمین استاندارد ضرایب و معناداری ضرایب در شکل 2 آورده شده است.

 

شکل 2: مدل مفهومی در حالت تخمین استاندارد ضرایب و معناداری ضرایب (منبع: یافته‌های پژوهش)

Figure 2: Conceptual Model with Standardized Estimates and Significance Levels

  

  1. بحث و نتیجه‌گیری

هدف اصلی این پژوهش بررسی ارتباط رفتار کارآفرینانه بر عملکرد بازاریابی با نقش تعدیلگری قابلیت‌های پویایی بازاریابی است که توسط دو متغیر مستقل رویکرد اثرساز و رویکرد علّیت‌گرا، متغیر وابسته عملکرد بازاریابی و در نهایت متغیر تعدیلگر قابلیت‌های پویای بازاریابی سنجیده می‌شود. نتایج حاصل از فرضیه‌های پژوهش نشان داد که علّیت‌گرا و اثرساز بر عملکرد بازاریابی ارتباط مؤثر و معنادار دارد و قابلیت‌های پویایی بازاریابی رابطۀ بین علّیت‌گرا و عملکرد بازاریابی را تقویت می‌کند؛ اما تأثیری معناداری بر رابطۀ بین اثرساز و عملکرد بازاریابی ندارد.

بررسی فرضیۀ اول نشان داد که رویکرد علّیت‌گرا بر عملکرد ارتباط مؤثر و معنادار دارد. همان‌طور که بیان شد علّیت‌گرا یکی از رویکردهای رفتاری در کارآفرینان است و به آن‌ها کمک می‌کند تا بر روی اهداف مشخص تمرکز ­کنند و بتوانند عملکرد خود را بهبود بخشند. نتایج پژوهش حاضر ارتباط مؤثر و معنادار این رویکرد را بر عملکرد بازاریابی نشان داد. نتایج بیشتر مطالعات، ارتباط مؤثر و معنادار رویکرد علّیت‌گرا بر عملکرد بازاریابی را نشان داده و تنها مطالعات اندکی تأثیر منفی این رویکرد را بر عملکرد بازاریابی نشان می‌دهند. نتایج حاصل از فرضیۀ این پژوهش با نتیجۀ حاصل از مطالعه ساراسواتی (2001) مبنی‌بر ارتباط مؤثر و معنادار این رویکرد بر عملکرد بازاریابی هم‌راستا است. همچنین، ژانگ و همکاران (2023)، روئیز-جیمز و همکاران (2021)، اسمولکا و همکاران (2018) و نیز حسینی‌نیا و همکاران (1400) در پژوهش خود به ارتباط مؤثر و معنادار این رویکرد بر روی عملکرد بازاریابی اشاره کرده‌اند؛ بنابراین نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهشگران ذکرشده هم‌راستا است. بررسی فرضیۀ دوم نشان داد که اثرسازی بر عملکرد بازاریابی ارتباط مؤثر و معناداری دارد. رویکرد اثرساز یکی‌ دیگر از رویکردهای رفتاری در کارآفرینان است و آن‌ها معمولاً از آن برای بهره‌برداری از فرصت‌های بالقوه بازار در محیطی نامشخص استفاده می‌کنند. این رویکرد نیز باعث بهبود عملکرد بازاریابی می‌شود. نتایج پژوهش حاضر ارتباط مؤثر و معنادار این رویکرد را بر عملکرد بازاریابی نشان داد. نتایج حاصل از فرضیه این پژوهش با نتیجه پژوهش کرمی و حسین (2023)، کمبل و همکاران (2023)، ژانگ و همکاران (2023)، روئیز-جیمز و همکاران و نیز حسینی‌نیا و همکاران (1400) مبنی‌بر تأثیر مثبت رویکرد اثرساز بر عملکرد بازاریابی هم‌راستا است.

بررسی فرضیۀ سوم نشان داد که قابلیت‌های پویای بازاریابی رابطۀ بین رویکرد علّیت‌گرا و عملکرد بازاریابی را تعدیل می‌کنند و بررسی فرضیۀ چهارم نشان داد که قابلیت‌های پویای بازاریابی رابطۀ بین رویکرد اثرساز و عملکرد بازاریابی را تعدیل نمی‌کنند. همان‌طور که بیان شد در این پژوهش عامل قابلیت‌های پویای بازاریابی به‌عنوان متغیر تعدیلگر بررسی و اشاره شد که قابلیت‌های پویای بازاریابی می‌توانند رابطۀ بین رویکرد علّیت‌گرا و اثرساز با عملکرد بازاریابی را تقویت یا تضعیف کنند. نتیجۀ فرضیۀ سوم پژوهش حاضر با نتیجۀ پژوهش ریمان و همکاران (2021) و نیز سان و همکاران (2019) مبنی‌‌بر اثر تعدیلگری قابلیت‌های پویای بازاریابی هم‌راستا است و نتیجۀ فرضیۀ چهارم با نتیجۀ پژوهش کرولین ریمان و همکاران (2021) و سان و همکاران (2019) هم‌راستا نیست.

این پژوهش به بررسی تأثیر دو منطق تصمیم‌گیری کارآفرینانه، یعنی علّیت‌گرا و اثرساز، بر عملکرد بازاریابی و نقش تعدیلگر قابلیت‌های پویای بازاریابی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که:

  1. هر دو منطق تصمیم‌گیری، علّیت‌گرا و اثرساز، ارتباط مؤثر و معناداری بر عملکرد بازاریابی دارند.
  2. وجود قابلیت‌های پویای بازاریابی نقش تعدیلگر دارد و می‌تواند شدت اثر علّیت‌گرا و اثرساز بر عملکرد بازاریابی را تقویت یا تضعیف کند.
  3. بین علّیت‌گرا و اثرساز و عملکرد بازاریابی، همبستگی مثبت مشاهده شد، که نشان‌دهندۀ تعامل این دو رویکرد در بهبود نتایج بازاریابی است.

 

  1. پیشنهادها

براساس این یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که سازمان‌ها برای بهبود عملکرد بازاریابی خود باید به‌طور هم‌زمان به منطق تصمیم‌گیری و توسعۀ قابلیت‌های پویای بازاریابی توجه کنند؛ به عبارت دیگر، تقویت علّیت‌گرا یا اثرساز صِرف بدون تقویت قابلیت‌های پویای بازاریابی ممکن است اثرگذاری محدودتری داشته باشد.

 

پیشنهادهای کاربردی

  1. به‌منظور بهره‌گیری هم‌زمان از رویکردهای علّیت‌گرا و اثرساز، مدیران کسب‌وکار می‌توانند با تعیین اهداف مشخص بازاریابی و در عین حال با اجرای اقدام‌های آزمایشی مبتنی‌بر منابع موجود، ارزیابی بازخوردهای بازار و بازپیکربندی تدریجی راهبردها، نوآوری و انعطاف‌پذیری بازاریابی را تقویت کنند.
  2. براساس یافته‌های پژوهش، مدیران می‌توانند با اجرای فرایندهای منظم شناسایی فرصت‌های بازار، افزایش انعطاف‌پذیری در تخصیص منابع بازاریابی و بازنگری مستمر راهبرد‌های بازاریابی متناسب با تغییرات محیطی، اثربخشی رویکردهای علّیت‌گرا و اثرساز را در بهبود عملکرد بازاریابی افزایش دهند.
  3. سازمان‌ها باید برای بهبود مشارکت مشتریان و تقویت وفاداری، بازخورد و نیازهای مشتریان را به‌طور مستمر جمع‌آوری و در فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه خود لحاظ کنند.

 

پیشنهادهای پژوهشی

  1. پژوهش‌های آینده می‌توانند سازوکارهای زیربنایی تأثیر رویکردهای علّیت‌گرا و اثرساز بر عملکرد بازاریابی را واکاوی کنند؛ به‌ویژه از رهگذر بررسی فرایندهای بازپیکربندی منابع بازاریابی، جذب و بهره‌برداری از دانش بازار، و همسوسازی راهبردهای بازاریابی با شرایط محیطی با در نظر گرفتن نقش تعدیلگر قابلیت‌های پویای بازاریابی.
  2. بررسی موانع احتمالی اثرگذاری علّیت‌گرا و اثرساز بر عملکرد بازاریابی و راهکارهای غلبه بر آن‌ها، می‌تواند به بهبود عملکرد سازمان‌ها کمک کند.
  3. به‌دلیل محدودیت نمونۀ پژوهش حاضر، توصیه می‌شود در پژوهش‌های آینده، جامعۀ آماری گسترده‌تری انتخاب و مدل مفهومی در صنایع و زمینه‌های مختلف آزمون شود.

References

حسینی‌نیا، غلامحسین، داوری، علی، باقرصاد، وجیه، و فرخ منش، ترانه (1400). علّیت، اثرسازی و عملکرد کسب‌وکار: یک رویکرد فازی. فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی، 14(1)، 21-40.
https://doi.org/10.22059/jed.2021.318608.653594
داوری، علی، و رضازاده، آرش (۱۳۹۶). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
Afriyie, S., Du, J., & Ibn Musah, A. A. (2019). Innovation and marketing performance of SME in an emerging economy: the moderating effect of transformational leadership. Journal of Global Entrepreneurship Research, 9(40), 1-25.
https://doi.org/10.1186/s40497-019-0165-3
Alford, P., & Page, S. J. (2015). Marketing technology for adoption by small business. Service Industries Journal, 35(11–12), 655–669. https://doi.org/10.1080/02642069.2015.1062884
Alzamora-Ruiz, J., del Mar Fuentes-Fuentes, M., & Martinez-Fiestas, M. (2021). Together or separately? Direct and synergistic effects of effectuation and causation on innovation in technology-based SMEs. International Entrepreneurship and Management Journal, 17, 1917-1943.
https://doi.org/10.1007/s11365-021-00743-9
An, W., Rüling, C. C., Zheng, X., & Zhang, J. (2020). Configurations of effectuation, causation, and bricolage: Implications for firm growth paths. Small Business Economics, 54, 843-864.
https://doi.org/10.1007/s11187-019-00155-8
Atrup, A., Diawati, P., Syamsuri, S., Pramono, S. A., & Ausat, A. M. A. (2023). The effect of entrepreneurship education and creativity on students’ entrepreneurial intention: The perspective of effectuation and cognitive flexibility theory. Jurnal Kependidikan: Jurnal Hasil Penelitian dan Kajian Kepustakaan di Bidang Pendidikan, Pengajaran dan Pembelajaran, 9(2), 555-569. https://doi.org/10.33394/jk.v9i2.7822
Berends, H., Jelinek, M., Reymen, I., & Stultiëns, R. (2014). Product innovation processes in small firms: Combining entrepreneurial effectuation and managerial causation. Journal of Product Innovation Management, 31(3), 616–635.
https://doi.org/10.1111/jpim.12117
Bleier, A., Goldfarb, A., & Tucker, C. (2020). Consumer privacy and the future of data-based innovation and marketing. International Journal of Research in Marketing, 37(3), 466-480.
https://doi.org/10.1016/j.ijresmar.2020.03.006
Bruni, D. S., & Verona, G. (2009). Dynamic marketing capabilities in science‐based firms: An exploratory investigation of the pharmaceutical industry. British Journal of Management, 20,(s1), S101-S117.
 https://doi.org/10.1111/j.1467-8551.2008.00615.x
 Cai, L., Guo, R., Fei, Y., & Liu, Z. (2017). Effectuation, exploratory learning and new venture performance: Evidence from China. Journal of Small Business Management, 55(3), 388– 403.
https://doi.org/10.1111/jsbm.12247
Chandler, G. N., DeTienne, D. R., McKelvie, A., & Mumford, T. V. (2011). Causation and effectuation processes: A validation study. Journal of business venturing, 26(3), 375-390.
https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2009.10.006
Coudounaris, D. N., & Arvidsson, H. G. (2022). How effectuation, causation and bricolage influence the international performance of firms via internationalisation strategy: A literature review. Review of International Business and Strategy, 32(2), 149-203.
 https://doi.org/10.1108/RIBS-08-2020-0092
Crick, J. M., Crick, D., & Chaudhry, S. (2020). Entrepreneurial marketing decision-making in rapidly internationalising and de-internationalising start-up firms. Journal of Business Research, 113, 158-167.
https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2018.11.033
Crovini, C., Santoro, G., & Ossola, G. (2021). Rethinking risk management in entrepreneurial SMEs: Towards the integration with the decision-making process. Management Decision, 59(5), 1085-1113. http://dx.doi.org/10.1108/MD-10-2019-1402
Davari, A., & Rezazadeh, A. (2017). Structural equation modeling with pls. Tehran: Iranian students booking agency. Academic Jihad publishing organization. [In Persian]
Dew, N., Read, S., Sarasvathy, S. D., & Wiltbank, R. (2008). Outlines of a behavioral theory of the entrepreneurial firm. Journal of Economic Behavior and Organization, 66(1), 37–59.
 https://doi.org/10.1016/j.jebo.2006.10.008
Dutta, T., & Packard, M. D. (2024). The needle of charisma and the threads of trust: Advancing effectuation theory's crazy quilt principle. Journal of Business Venturing, 39(4), 106409.
https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2024.106409
Falasca, M., Zhang, J., Conchar, M., & Li, L. (2017). The impact of customer knowledge and marketing dynamic capability on innovation performance: An empirical analysis. Journal of Business & Industrial Marketing, 32(7), 901-912.
https://doi.org/10.1108/JBIM-12-2016-0289
Farida, I., & Setiawan, D. (2022). Business strategies and competitive advantage: The role of performance and innovation.  Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 8(3), 163.
https://doi.org/10.3390/joitmc8030163
Farokhmanesh, T., Davari, A., Baghersad, V., & Sajadi, S. M. (2024). Exploring the dynamics of firm growth: the interplay of decision-making logic. Journal of Business & Industrial Marketing, 39(12), 2716–2744. https://doi.org/10.1108/JBIM-12-2022-0558
Ferreira, K. F. O., Guimarães, L. D. O., Salume, P. K., & Doyle, M. L. D. F. C. P. (2022). Analysis of the entrepreneurial process from effectuation and causation logic: A case study in two companies from Minas Gerais. Revista de Administração da UFSM, 15(1), 83-104. https://doi.org/10.5902/1983465964831
Fisher, G. (2012). Effectuation, causation, and bricolage: A behavioral comparison of emerging theories in entrepreneurship research. Entrepreneurship: Theory and Practice, 36(5), 1019–1051.
https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2012.00537.x
Goudarzi, M., Mossallami Aghili, S., & Mokhtary Tajeek, Z. (2019). Effect of customer relationship management (CRM) on marketing performance: A case study in Mellat Bank of Khorram-abad County. International Journal of Advanced Studies in Humanities and Social Science, 8(3), 301-309.
https://www.magiran.com/p2641677
Grégoire, D. A., & Cherchem, N. (2019). A Structured Literature Review and Suggestions for Future Effectuation Research. Small Business Economics. 54, 621-639. https://doi.org/doi:10.1007/s11187-019-00158-5.
Harms, R., Alfert, C., Cheng, C. F., & Kraus, S. (2021). Effectuation and causation configurations for business model innovation: Addressing COVID-19 in the gastronomy industry. International Journal of Hospitality Management, 95, 102896. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijhm.2021.102896
Helfat, C. E., & Winter, S. G. (2011). Untangling Dynamic and Operational Capabilities: Strategy for the (N)ever-Changing World. Strategic Management Journal, 32(11), 1243–1250.
https://sms.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/smj.955
Hosseininia, G. H., Davari, A., Baghersad, V., & Farokhmanesh, T. (2021). Causality, effectiveness and business performance: A fuzzy approach. Journal of Entrepreneurship Development, 14(1), 21-40.
https://doi.org/10.22059/jed.2021.318608.653594 [In persian]
Hubner, S., Most, F., Wirtz, J., & Auer, C. (2022). Narratives in entrepreneurial ecosystems: Drivers of effectuation versus causation. Small Business Economics, 59, 211-242. https://doi.org/10.1007/s11187-021-00531-3
Hughes, M., Hughes, P., & Morgan, R. E. (2007). Exploitative learning and entrepreneurial orientation alignment in emerging young firms: Implications for market and response performance. British Journal of Management, 18(4), 359–375. https://doi.org/10.1111/j.1467-8551.2007.00519.x
Jaworski, B. J., & Kohli, A. K. (1993). Market Orientation: Antecedents and Consequences. Journal of Marketing, 57(3), 53. https://doi.org/10.2307/1251854
Kamble, S., Rana, N. P., Gupta, S., Belhadi, A., Sharma, R., & Kulkarni, P. (2023). An effectuation and causation perspective on the role of design thinking practices and digital capabilities in platform-based ventures. Technological Forecasting and Social Change, 193, 122646.
https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.122646
Karami, M., & Hossain, M. (2023). Marketing intelligence and small firms' performance: The role of entrepreneurial alertness and effectuation. Marketing Intelligence & Planning, 42(1), 168–189.
 http://dx.doi.org/10.1108/MIP-08-2023-0406
Karami, M., Wooliscroft, B., & Hejazinia, M. (2024). Struggling and thriving: Effectuation in social and economic stress. Sustainability, 16(4), 1366.
https://doi.org/10.3390/su16041366
Khalayleh, M., & Al-Hawary, S. (2022). The impact of digital content of marketing mix on marketing performance: An experimental study at five-star hotels in Jordan. International Journal of Data and Network Science, 6(4), 1023-1032.
http://dx.doi.org/10.5267/j.ijdns.2022.8.008
Kogut, C. S., Mello, R. D. C. D., & Skorupski, R. (2023). Combining effectuation and causation approaches in entrepreneurship: A 20+ years review. REGEPE Entrepreneurship and Small Business Journal, 12(3), e2226.
https://doi.org/10.14211/regepe.esbj.e2226
Kruachottikul, P., Dumrongvute, P., Tea-makorn, P., Kittikowit, S., & Amrapala, A. (2023). New product development process and case studies for deep-tech academic research to commercialization. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 12(48), 48. http://dx.doi.org/10.1186/s13731-023-00311-1
Laskovaia, A., Marino, L., Shirokova, G., & Wales, W. (2019). Expect the unexpected: examining the shaping role of entrepreneurial orientation on causal and effective decision-making logic during economic crisis. Entrepreneurship & Regional Development, 31(5-6), 456-475. https://doi.org/10.1080/08985626.2018.1541593
Marvelous, M., Asphat, M., & Malon, S. R. (2019). The influence of customer-based brand equity on customer satisfaction and brand loyalty: Evidence from South African Mobile Telecommunications Industry. International Journal of Business and Management Studies, 11(2), 32-47. https://sobiad.org/eJOURNALS/journal_IJBM/arhieves/ijbm_2019-2/m-marvelous.pdf
Melo, F. L. N. B. D., Silva, R. R. D., & Almeida, T. N. V. D. (2019). Gender and entrepreneurship: A comparative study between the causation and effectuation approaches. BBR. Brazilian Business Review, 16, 273-296.
 https://doi.org/10.15728/bbr.2019.16.3.5
Mero, J., Tarkiainen, A., & Tobon, J. (2020). Effectual and causal reasoning in the adoption of marketing automation. Industrial Marketing Management, 86, 212–222. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2019.12.008
Morgan, N. A., Vorhies, D. W., & Mason, C. H. (2009). Market orientation, marketing capabilities, and firm performance. Strategic Management Journal, 30(8), 909–920. https://doi.org/10.1002/smj.764
O'sullivan, D., & Abela, A. V. (2007). Marketing performance measurement ability and firm performance. Journal of Marketing, 71(2), 79-93.
https://doi.org/10.1509/jmkg.71.2.079
Packard, M. D., Clark, B. B., & Klein, P. G. (2017). Uncertainty types and transitions in the entrepreneurial process. Organization Science, 28(5), 840-856.
https://doi.org/10.1287/orsc.2017.1143
Pati, R., Ghobadian, A., Nandakumar, M. K., Hitt, M. A., & O’Regan, N. (2021). Entrepreneurial behavior and firm performance: The mediating role of business model novelty. R&D Management, 51(5), 551-567.
http://dx.doi.org/10.1111/radm.12466
Perry, J. T., Chandler, G. N., & Markova, G. (2012). Entrepreneurial effectuation: A review and suggestions for future research. Entrepreneurship: Theory and Practice, 36(4), 837–861.
https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2010.00435.x
Racat, M., Ricard, A., & Mauer, R. (2024). Effectuation and causation models: An integrative theoretical framework. Small Business Economics, 62(3), 879-893. https://link.springer.com/article/10.1007/s11187-023-00787-x
Ranabahu, N., & Barrett, M. (2020). Does practice make micro-entrepreneurs perfect? An investigation of expertise acquisition using effectuation and causation. Small Business Economics, 54, 883-905. https://doi.org/10.1007/s11187-019-00157-6
Reimann, C., Carvalho, F., & Duarte, M. (2021). The influence of dynamic and adaptive marketing capabilities on the performance of Portuguese SMEs in the B2B international market. Sustainability, 13(2), 579.
https://doi.org/10.3390/su13020579
Reyes-Mercado, P., & Verma, R. (2019). Effectuation and causation approaches in entrepreneurial marketing: A set-theoretical model. In Innovation, Technology, and Market Ecosystems: Managing Industrial Growth in Emerging Markets (pp. 347–361). Springer International Publishing.
https://doi.org/10.1007/978-3-030-23010-4_17
Rizvanović, B., Zutshi, A., Grilo, A., & Nodehi, T. (2023). Linking the potentials of extended digital marketing impact and start-up growth: Developing a macro-dynamic framework of start-up growth drivers supported by digital marketing. Technological Forecasting and Social Change, 186, 122128.
https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.122128
Ruiz-Jiménez, J.M., Ruiz-Arroyo, M., & del Mar Fuentes-Fuentes, M. (2021). The impact of effectuation, causation, and resources on new venture performance: novice versus expert entrepreneurs. Small Business Economics, 57, 1761-1781.
https://doi.org/10.1007/s11187-020-00371-7
Sarasvathy, S. D. (2001). Causation and effectuation: Toward a theoretical shift from economic inevitability to entrepreneurial contingency. Academy of management Review, 26(2), 243-263.
http://dx.doi.org/10.5465/AMR.2001.4378020
Sarasvathy, S. D. (2008). Effectuation: Elements of entrepreneurial expertise. Edward Elgar Publishing.
 http://dx.doi.org/10.4337/9781848440197
Shirokova, G., Morris, M. H., Laskovaia, A., & Micelotta, E. (2021). Effectuation and causation, firm performance, and the impact of institutions: A multi-country moderation analysis. Journal of Business Research, 129, 169-182.
https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.02.045
Smolka, K. M., Verheul, I., Burmeister-Lamp, K., & Heugens, P. P. (2018). Get it together! synergistic efects of causal and efectual decision–making logics on venture performance. Entrepreneurship Theory and Practice, 42(4), 571–604.
https://doi.org/10.1177/1042258718783429
Song, R., & Xiang, L. (2023). Driving new venture sustainability: A study based on configuration theory and resource orchestration theory. Sustainability, 15(10), 8310.
https://doi.org/10.3390/su15108310
Sukardi, M., ZA, S. Z., & Hudayah, S. (2021). The effect of marketing agility to marketing performance through innovation capability of Retail Company of spare parts for heavy equipment coal mining in east Kalimantan. Budapest International Research and Critics Institute: Humanities and Social Sciences, 4(4), 13247-13254. https://bircu-journal.com/index.php/birci/article/view/3396
Sun, W., Price, J., & Ding, Y. (2019). The longitudinal effects of internationalization on firm performance: The moderating role of marketing capability. Journal of Business Research, 95, 326-337.
https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2018.08.014
 Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: the nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319-1350.
https://doi.org/10.1002/smj.640
Teece, D. J. (2012). Dynamic capabilities: Routines versus entrepreneurial action. Journal of Management Studies, 49(8), 1395–1401. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1467-6486.2012.01080.x
Tschida, M. J. (2010). The impact of market orientation on the performance of professional service firms [Doctoral dissertation, Norwich Business School, University of East Anglia]. https://files01.core.ac.uk/download/pdf/2761094.pdf
Van Mumford, J., & Zettinig, P. (2022). Co-creation in effectuation processes: A stakeholder perspective on commitment reasoning. Journal of Business Venturing, 37(4), 106209.
https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2022.106209
Viale, R. (2016). Cognitive Constraints of Economic Rationality. In H. Simon, M. Egidi, R. Viale, & Robin Marris (Eds.), Economics, Bounded Rationality, and the Cognitive Revolution (pp.174-194). Edward Elgar.
https://www.researchgate.net/publication/307629347
Yang, M., & Gabrielsson, P. (2017). Entrepreneurial marketing of international high-tech business-to-business new ventures: A decision-making process perspective. Industrial Marketing Management, 64, 147–160.
https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2017.01.007
Yang, T., Hughes, K. D., & Zhao, W. (2021). Resource combination activities and new venture growth: Exploring the role of effectuation, causation, and entrepreneurs’ gender. Journal of Small Business Management, 59(sup1), S73-S101.
http://dx.doi.org/10.1080/00472778.2020.1790292
Yu, X., Zhao, W., Wang, X., Ma, X., & Cao, G. (2024). Striking the balance: Configurations of causation and effectuation principles for SME performance. Plos One, 19(6), e0302700.
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0302700
Zhang, W., Zhao, W., Gao, Y., & Xiao, Z. (2021). How do managerial ties influence the effectuation and causation of entrepreneurship in China? The role of entrepreneurs' cognitive bias. Asia Pacific Business Review, 26(5), 613-641
http://dx.doi.org/10.1080/13602381.2020.1765537
Zhang, Y., Li, Z., Sha, Y., & Yang, K. (2023). The impact of decision-making styles (effectuation logic and causation logic) on firm performance: A meta-analysis. Journal of Business & Industrial Marketing, 38(1), 85-101. http://dx.doi.org/10.1108/JBIM-08-2021-0378
New Marketing Research Journal
Volume 16, Issue 1 - Serial Number 60
January 2026
Pages 189-212

Files

History

  • Receive Date: 02 June 2025
  • Revise Date: 01 January 2026
  • Accept Date: 17 February 2026

Share

How to cite

Statistics