Developing a Model of Factors Influencing Customer Online Purchase Intention: A Meta-Synthesis Approach

Salehi Kian, Hoda; Ashrafi, Bozorgmehr; Seyedi, Hosein; Salehi Kian, Neda

doi:10.22108/nmrj.2026.145884.3213

Developing a Model of Factors Influencing Customer Online Purchase Intention: A Meta-Synthesis Approach

Document Type : Original Article

Authors

¹ M.Sc., Department of MBA, Faculty of Industrial Engineering and Management, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran

² Associate professor, Department of Management, Faculty of Industrial Engineering and Management, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran

³ Assistant professor, Department of Management, Faculty of Industrial Engineering and Management, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran

10.22108/nmrj.2026.145884.3213

Abstract

The widespread adoption of the Internet in the 21^st century coupled with the increasing use of computers and mobile technologies has significantly heightened consumers' inclination and intention to make online purchases. This study aimed to identify, rank, and develop a conceptual model of the factors influencing customers' online purchase intentions. From a research perspective, the study adopted an applied approach and employed a mixed-methods design (qualitative and quantitative) with its primary innovation being the integration of these methodologies. In the qualitative phase, a meta-synthesis method was utilized. English and Persian articles related to online purchase intentions published from 2010 to May 2025 (Gregorian calendar) and 1390 to Ordibehesht 1404 (Iranian calendar) were systematically reviewed. After multiple screening stages—considering relevance based on article titles, abstracts, and content, publication language (English or Persian), study type, publication period, accessibility, and methodological quality assessed using the CASP checklist—55 articles were selected from an initial pool of 932 studies. In the quantitative phase, the Shannon entropy technique was employed to prioritize the identified factors. The analysis resulted in the extraction of 90 unique codes, 22 concepts, and 8 overarching categories, which were ranked based on their significance. The main categories identified included individual factors, technical and security factors, motivational factors, marketing-related factors, product-related factors, supportive and communicative factors, social factors, and AI-based factors. Notably, the Shannon entropy analysis revealed that "customer trust", "perceived risk", and "perceived ease of use" ranked as the top three factors, indicating their substantial influence on customers' online purchase intentions. Ultimately, a comprehensive model of the factors affecting online purchase intention was developed. The findings of this study offer valuable insights for scholars and practitioners in the field of electronic commerce.

Introduction
Rapid advancements in information technology coupled with the widespread adoption of the Internet and digital tools have fundamentally transformed consumer purchasing behavior. Online shopping has emerged as a prominent manifestation of this transformation, becoming an integral part of daily life and a primary channel for fulfilling consumer needs. This shift has not only altered traditional purchasing patterns, but has also introduced new forms of consumer behavior in digital environments. As a result, electronic commerce represents a tangible expression of the information and communication technology revolution within the economic sphere, reshaping both the structure and substance of commercial processes.
In recent years, e-commerce firms have experienced remarkable growth, alongside a significant increase in the number of online consumers. While online shopping offers numerous advantages, consumers' purchase intentions in digital contexts are continually influenced by a diverse range of technological, informational, psychological, and contextual factors. Understanding these factors is crucial for managers and marketers as insights into online purchase intentions can inform strategic marketing decisions, demand forecasting, customer segmentation, user experience enhancement, and customer loyalty development. Conversely, a lack of knowledge about these determinants can lead to ineffective marketing strategies, lost competitive opportunities, and the failure of online services.
Although a growing body of research has examined the factors influencing online purchase intentions, existing studies remain fragmented and, in some cases, yield inconsistent findings. Previous research has often concentrated on isolated dimensions, such as user-generated content, artificial intelligence technologies, or digital literacy, without providing a comprehensive and integrated analytical framework. Consequently, the literature lacks a systematic, multidimensional, and unified model capable of coherently explaining online purchase intentions. This fragmentation highlights a significant theoretical gap between the current state of scattered and unsystematic knowledge and the desired development of an integrated, evidence-based framework.
Addressing this gap was the central focus of the present study. The primary objective was to systematically identify and prioritize the factors influencing consumers' online purchase intentions through a mixed-methods approach. Specifically, this study employed a meta-synthesis method to integrate and reinterpret findings from previous research, thereby extracting a comprehensive set of key determinants. Following this, the Shannon entropy technique was applied to quantitatively evaluate and rank the relative importance of the identified factors.
The novelty of this research lay in the combination of meta-synthesis with Shannon entropy, leading to the development of a robust and evidence-based framework for understanding online purchase intentions. While the study was limited by its reliance on previously published research, this methodological integration facilitated a deeper and more systematic understanding of the phenomenon. Accordingly, this study aimed to address the following research questions: What factors influence consumers’ online purchase intentions? How can these factors be prioritized based on their relative significance? And can a comprehensive, systematic model of online purchase intention be developed to support strategic decision-making in e-commerce contexts?

Materials & Methods
The present study aimed to systematically identify and prioritize the factors influencing consumers' online purchase intentions through an evidence-based synthesis of prior research. This research was applied in nature and utilized a mixed-methods design concerning data and analytical logic. Specifically, a qualitative meta-synthesis approach was employed to integrate and reinterpret findings from existing studies followed by the application of the Shannon entropy method as a quantitative technique for determining the relative importance of the identified factors.
Research Design and Data Sources
Meta-synthesis is an advanced qualitative research method that seeks to conceptually integrate findings from multiple studies addressing a common phenomenon. Unlike traditional systematic reviews, which primarily summarize results, meta-synthesis focuses on uncovering latent concepts, reinterpreting empirical evidence, and generating a comprehensive and coherent theoretical framework. This approach is particularly well-suited for research domains, such as e-commerce and consumer behavior, where existing studies are numerous, fragmented, and occasionally contradictory.
The population of this study consisted of published scientific articles related to online purchase intention. To ensure methodological rigor and credibility of the included studies, the Critical Appraisal Skills Programme (CASP) checklist was utilized as a quality assessment tool. The meta-synthesis process adhered to the 7-step framework proposed by Sandelowski and Barroso (2006), which provided a structured and transparent procedure for qualitative synthesis.
Step 1: Formulating the Research Questions
The 1^st step involved defining clear and focused research questions to guide the entire synthesis process. This phase specified the research phenomenon, target population, temporal scope, and methodological approach. Accordingly, the central research question was formulated as follows: What factors influence consumers' online purchase intentions? This question was operationalized based on 4 parameters: the research focus (identifying and modeling influencing factors), the study population (published scholarly research), the time frame (from 2010 to May 2025), and the data collection method (documentary analysis of scientific literature).
Step 2: Systematic Literature Search
In the 2^nd step, a comprehensive and systematic search of relevant literature was conducted. International databases, such as ScienceDirect, Wiley Online Library, Taylor & Francis, Sage Journals, Emerald, ProQuest, IEEE Xplore, PubMed, and ERIC were searched, alongside Iranian databases, including Magiran, NoorMags, SID, the Comprehensive Humanities Portal, Ganj, and Elmnet. A range of Persian and English keywords related to online purchase intention was employed. This initial search resulted in the identification of 932 potentially relevant articles.
Step 3: Screening and Selecting Studies
The 3^rd step focused on screening and selecting eligible studies based on predefined inclusion and exclusion criteria. Articles were assessed in sequence based on title, abstract, full text, and methodological quality, utilizing the CASP checklist. Inclusion criteria comprised relevance to online purchase intention, publication within the specified time frame, availability of full text, publication in either Persian or English, and classification as peer-reviewed research articles. Studies that did not align with the research objectives or failed to meet quality standards were excluded. Ultimately, 55 articles were retained for final analysis.
Step 4: Data Extraction
In this 4^th step, relevant information was systematically extracted from the selected articles. The extracted data included the authors' names, publication years, and all reported factors related to online purchase intentions. These data formed the foundation for subsequent coding and categorization. A comprehensive database of extracted concepts was developed to ensure transparency and traceability of findings.
Step 5: Data Analysis and Synthesis
The 5^th step involved qualitative content analysis and synthesis of the extracted data. Initially, open coding was used to identify unique factors across studies, resulting in 90 non-redundant codes. These codes were then grouped into 22 concepts based on semantic similarity, which were further integrated into 8 overarching categories: motivational factors, technical and security factors, social factors, marketing factors, supportive and relational factors, product-related factors, individual factors, and artificial intelligence–based factors. This stage highlighted that prior research primarily addressed isolated dimensions of online purchase intention, revealing the lack of a comprehensive and systematic framework in the literature.
Step 6: Quality Control and Reliability Assessment
To ensure the reliability of the coding and categorization process, inter-coder agreement was assessed by using Cohen’s Kappa coefficient. A subset of extracted codes was independently classified by an expert reviewer, who was unaware of the researcher’s categorizations. The resulting Kappa value of 0.89 calculated by using SPSS at a significance level of 0.001 indicated a high level of agreement and confirmed the robustness of the qualitative synthesis.
Step 7: Presentation of Results and Quantitative Prioritization
In the final step, the synthesized findings were quantitatively analyzed by using the Shannon entropy method to determine the relative importance of the identified factors. First, a decision matrix was constructed based on the frequency of each code across the selected studies. The matrix was then normalized and entropy values were calculated to measure the degree of uncertainty associated with each factor. Subsequently, entropy weights were computed with higher weights indicating greater importance. This procedure enabled the objective and data-driven prioritization of factors influencing online purchase intentions.
By integrating qualitative meta-synthesis with Shannon entropy, this mixed-methods approach provided a comprehensive, reliable, and evidence-based framework for understanding and prioritizing the determinants of online purchase intention. The resulting model offers both theoretical advancements and practical guidance for researchers and practitioners in the field of electronic commerce.

Research Findings
Results of the Meta-Synthesis Process

Study Selection: A total of 55 high-quality articles were analyzed to derive evidence related to consumers’ online purchase intention.
Identification of Codes: Through content analysis, 90 non-redundant codes were identified, each representing distinct factors influencing online purchase intention.
Categorization: Codes were clustered into broader concepts and integrated into overarching categories, resulting in a multi-level framework:

Categories: Technological, psychological, social, marketing-related, and individual factors.
Framework: Presented in Table 1, illustrating the comprehensive representation of influencing factors.

Results of the Shannon Entropy Analysis

Methodology: The Shannon entropy method was applied to determine the relative importance of the identified factors based on their frequency and distribution.
Findings:

Customer Trust: Ranked highest indicating it significantly influenced online purchase intention.
Perceived Risk: Second most influential reflecting concerns about uncertainty and security in online transactions.
Perceived Ease of Use: Ranked third emphasizing the need for user-friendly interfaces.
Product Price & Perceived Usefulness: Tied for fourth place highlighting the role of economic considerations and perceived functional benefits.
User Privacy Protection, Perceived Enjoyment, & Perceived Value: Found equal importance suggesting experiential and value-based aspects influenced purchase intentions.

Discussion of Results & Conclusion

Hierarchical Influence: The results indicated that customer trust was paramount in shaping online purchasing behavior.
Risk and Usability Factors: Perceived risk and ease of use also played critical roles with implications for e-commerce strategies.
Experiential Aspects: The inclusion of experiential factors pointed to a shift in understanding consumer behavior in online environments.
Summary of Findings: The study highlighted the complexity of factors influencing online purchase intentions, establishing a clear hierarchy.
Implications for Practice: Understanding these factors can help online retailers enhance their strategies to build consumer trust and address perceived risks.
Future Research Directions: Further studies could explore the evolving factors influencing online purchasing as technology and consumer behaviors change over time.

Keywords

Main Subjects

بازاریابی و تحقیقات بازار الکترونیک

Full Text

1. مقدمه

پیشرفت‌های چشمگیر فناوری اطلاعات و افزایش سریع و روزافزون استفاده از اینترنت و ابزارهای دیجیتال، منجر به تحول اساسی در رفتار خرید مصرف‌کنندگان شده است. خرید آنلاین یکی از نمودهای بارز این تحول، به‌سرعت جایگاه خود را در زندگی روزمرۀ مردم یافته و به یکی از روش‌های اصلی تأمین نیازهای مصرفی تبدیل شده است. این تغییر، نه‌تنها الگوهای خرید سنتی را دگرگون کرده، بلکه باعث شکل‌گیری رفتارهای جدیدی در میان مصرف‌کنندگان شده است (کلابی و گودرزی، 1403).

در سال‌های اخیر، شرکت‌های فعال در حوزۀ تجارت الکترونیکی رشد چشمگیری را تجربه کرده‌اند و به‌دلیل مزایا و فواید فراوانی که برای انسان به ارمغان آورده‌اند، تعداد کل کاربران این نوع تجارت به‌شکل چشمگیری افزایش یافته است و این روند رشد با سرعت بسیار بیشتری ادامه دارد (قربانی و داودی، 1401). تجارت الکترونیکی، جلوه‌ای واقعی از انقلاب فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزۀ اقتصادی به شمار می‌رود. بدون شک می‌توان گفت که تجارت الکترونیکی ضمن برطرف کردن بسیاری از محدودیت‌های تجارت سنتی، ظاهر و شکل آن را تغییر داده و محتوای کل فرایند تجاری را نیز دگرگون ساخته است؛ تغییری که پایه و اساس هر تصمیم‌گیری و فعالیت اقتصادی را شکل داده است (غمخواری و مرتضوی موغاری، 1402).

خریداران آنلاین به‌طور مداوم تحت‌تأثیر عوامل مختلفی قرار می‌گیرند که بر قصد و رفتار خرید آن‌ها در فضای دیجیتال تأثیرگذار است. شرکت‌ها و فروشندگان با استفاده از دانش مربوط به رفتار خرید آنلاین و تحلیل انگیزه‌ها و الگوهای مصرف، می‌توانند هزینه‌های بازاریابی را کاهش داده و فرایند تصمیم‌گیری مشتریان را تسریع کنند؛ لذا شناسایی این عوامل و استفادۀ هوشمندانه از ابزارهای دیجیتال، به‌طور مستقیم بر قصد و رفتار خرید آنلاین مصرف‌کنندگان تأثیر می‌گذارد (مرادی و همکاران، 1403).

در این زمینه، مدیران و بازاریابان با چالشی اساسی مواجه‌اند که شامل شناسایی عواملی می‌شود که قصد و تمایل به خرید کاربران آنلاین را شکل می‌دهند. اطلاعات دقیق و به‌موقع دربارۀ قصد خرید مصرف‌کنندگان می‌تواند نقش بسزایی در تصمیم‌گیری‌های راهبردی بازاریابی ایفا کند؛ ازجمله پیش‌بینی تقاضای بازار، بخش‌بندی مؤثر مشتریان، بهبود تجربۀ کاربری، افزایش وفاداری مشتریان و طراحی برنامه‌های توسعۀ بازار. ناآگاهی از تمامی این عوامل مهم و تأثیرگذار می‌تواند منجر به بروز مشکلات جدی در فرایند فروش و جذب مشتریان بالقوه و از دست رفتن فرصت‌های رقابتی، به‌ویژه برای خرده‌فروشان آنلاین شود؛ بنابراین، شناسایی عوامل مؤثر بر تمایل مصرف‌کنندگان به خرید اینترنتی مسئله‌ای ضروری است، زیرا پذیرش و استقبال مشتریان از خدمات آنلاین، عامل مهمی در موفقیت و پایداری این نوع کسب‌وکارها محسوب می‌شود. در غیر این صورت، ناتوانی در درک این متغیرهای حیاتی، می‌تواند به شکست خدمات اینترنتی و از دست رفتن فرصت‌های بازار منجر شود (Al-Talli et al., 2024). مطالعات متفاوت و فراوانی به بررسی این عوامل پرداخته‌اند؛ اما نتایج متنوع و گاه متناقض آن‌ها، نیاز به یک جمع‌بندی جامع و نظام‌مند را بیش از پیش نمایان می‌سازد. این موضوع نشان‌دهندۀ خلأ نظری در مبانی موجود است؛ زیرا تاکنون الگویی جامع و نظام‌مند برای تبیین عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان ارائه نشده است (محمدی و همکاران، 1399)؛ در نتیجه، خلأ معناداری میان وضعیت موجود (دانشی پراکنده، سطحی و غیرنظام‌مند) و وضعیت مطلوب (دست‌یابی به چهارچوبی یکپارچه، نظام‌مند و جامع برای شناخت و مدیریت این حوزه) وجود دارد. این خلأ سبب شده است که سازمان‌ها در مواجهه با شناسایی مشتریانی با قصد خرید آنلاین بدون بینشی جامع بوده و اقدام‌های آن‌ها بیشتر واکنشی، موردی و کوتاه‌مدت باشد.

باوجود اهمیت روزافزون این موضوع، بررسی‌های پیشین نشان می‌دهند که تنها به‌صورت جزئی و محدود و گاهی متناقض، به بررسی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین پرداخته‌اند؛ به‌عنوان مثال، برخی مطالعات فقط عامل «محتوای تولیدشده توسط کاربر» را بررسی کرده‌اند، گروهی دیگر بر فناوری هوش مصنوعی و برخی دیگر بر تأثیر سواد دیجیتال تمرکز کرده‌اند (Kocarslan & Stoycheva, 2025; Bahtar & Muda, 2016; Bhatt & Singh, 2025)؛ اما در پیشینه، هیچ مطالعه‌ای یافت نمی‌شود که این عوامل را به‌گونه‌ای نظام‌مند، یکپارچه و چندبعدی تحلیل کرده باشد. این تنوع رویکردها و وجود نتایجی -گاه ناسازگار- باعث شده است که در مبانی نظری، الگوی جامع و یکپارچه‌ای که بتواند مجموعه‌ای از عوامل مؤثر را به‌صورت منسجم و چندبعدی تبیین کند، همچنان وجود نداشته باشد؛ بنابراین، مسئله اساسی این است که باوجود تعدد پژوهش‌ها، عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین با تحلیلی نظام‌مند، جامع و تلفیقی، گردآوری و تبیین نشده‌اند؛ چهارچوبی که بتواند مبنایی معتبر برای تصمیم‌گیری‌های راهبردی مدیران و بازاریابان فراهم سازد. به همین منظور، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش فراترکیب، گامی فراتر از جمع‌بندی ساده مطالعات گذشته برمی‌دارد و با ادغام و بازتفسیر شواهد پراکنده، چهارچوبی جامع، کامل و مبتنی‌بر شواهد ارائه می‌دهد که می‌تواند از آن به‌عنوان مرجع نظری و کاربردی در حوزۀ قصد خرید آنلاین استفاده شود (Kumar & Kashyap, 2022).

در این میان، رویکرد فراترکیب به‌عنوان روشی کیفی برای ترکیب نتایج پژوهش‌های پیشین، امکان استخراج مفاهیم کلیدی و ارائۀ تصویری جامع از عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین را فراهم می‌سازد. این رویکرد با تحلیل عمیق و نظام‌مند مطالعات موجود و تلفیق یافته‌های متنوع می‌تواند به شناسایی الگوهای مشترک و تفاوت‌های موجود در یافته‌ها کمک کند، به‌ویژه در حوزه‌هایی با مطالعات پراکنده و نتایج متناقض، مانند قصد خرید آنلاین، فراترکیب امکان ارائۀ نقشۀ مفهومی یکپارچه و مبتنی‌بر شواهد را برای کاربران فراهم می‌سازد (گل‌علیزاده و همکاران، 1402). ازسوی‌دیگر، برای تعیین اهمیت نسبی هریک از عوامل شناسایی‌شده، استفاده از روش‌های کمّی، مانند آنتروپی شانون می‌تواند مفید واقع شود. این روش با اندازه‌گیری میزان عدم قطعیت یا پراکندگی اطلاعات، امکان رتبه‌بندی عوامل براساس میزان تأثیرگذاری آن‌ها را فراهم می‌سازد. ترکیب رویکردهای کیفی و کمّی در این زمینه می‌تواند به ارائۀ بینشی جامع و دقیق از عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین منجر شود (Sadighi et al., 2020).

نوآوری اصلی پژوهش حاضر، به‌کارگیری رویکرد آمیخته (کیفی- کمّی) است. این نوآوری در ترکیب رویکرد فراترکیب با روش کمّی آنتروپی شانون برای ارائۀ الگویی جامع از عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین نهفته است؛ بنابراین، ابتدا با بهره‌گیری از رویکرد فراترکیب، مجموعه‌ای منسجم و یکپارچه از مؤلفه‌های کلیدی استخراج می‌شود و سپس با به‌کارگیری آنتروپی شانون، اهمیت و تأثیر نسبی هر عامل تعیین می‌شود. این تلفیق نظام‌مند رویکردهای کیفی و کمّی، امکان ارائۀ الگویی دقیق، اتکاپذیر و مبتنی‌بر شواهد را فراهم کرده است که عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان ارائه می‌دهد و ازنظر عمق تحلیلی و قدرت تبیین، فراتر از پژوهش‌های پیشین است.

با توجه به خلأ موجود در مبانی نظری روز دربارۀ عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین و اهمیت بسیار این موضوع در مباحث نظری و کاربردی بازاریابی، انجام این پژوهش در زمان حاضر می‌تواند به ارتقا دانش نظری و عملی در این حوزه کمک کند. با در نظر گرفتن نقش برجستۀ قصد خرید آنلاین در رفتار مشتریان و ضرورت تصمیم‌گیری مبتنی‌بر یافته‌های منسجم پژوهشی، این مطالعه با رویکرد فراترکیب و آنتروپی ‌شانون به شناسایی، ترکیب، تحلیل عمیق مفاهیم و مقوله‌ها و درنهایت رتبه‌بندی اهمیت نسبی عوامل شناسایی‌شده می‌پردازد. این رویکرد، استنباطی ملموس‌تر از عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین ارائه داده و ضمن پر کردن خلأهای موجود در مبانی نظری، راهکارهای عملی برای کسب‌وکارهای حوزۀ تجارت الکترونیک فراهم می‌آورد؛ بنابراین، با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر به شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان پرداخته و درصدد پاسخ به این سؤالات است: چه عواملی بر قصد خرید آنلاین مشتریان تأثیرگذارند؟ رتبه‌بندی این عوامل چگونه است؟ و درنهایت اینکه آیا می‌توان الگویی مناسب از عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان طراحی و تدوین کرد؟

مبانی نظری و پیشینه پژوهش

در دهه‌های اخیر، خرید آنلاین به‌عنوان یکی از مؤثرترین و محبوب‌ترین روش‌های تجارت و تأمین نیازهای روزمرۀ مردم در سراسر جهان رشد چشمگیری داشته است. توسعۀ فناوری‌های اینترنتی، افزایش دسترسی به دستگاه‌های هوشمند و تغییر سبک زندگی افراد، باعث شده است که مصرف‌کنندگان ترجیح دهند خریدهای خود را به‌صورت آنلاین و بدون محدودیت زمانی و مکانی انجام دهند. این روند، علاوه‌بر سهولت و سرعت، باعث بهبود تجربۀ مشتری و ایجاد فرصت‌های جدید در بازارهای دیجیتال شده است، به‌طوری که بخش چشمگیری از تراکنش‌های تجاری به‌صورت آنلاین انجام می‌شود و نقش مهمی در اقتصاد دیجیتال ایفا می‌کند (Ghosh, 2024).

1-2. خرید آنلاین

جلالی‌زاده و همکاران (1403)، خرید آنلاین (Online Purchase) را مجموعه‌ای از انگیزه‌ها، رفتارها، روش‌ها و فرایندهایی تعریف کردند که مشتریان با استفاده از شبکه‌های الکترونیکی، به‌ویژه اینترنت، می‌توانند کالاهای مورد نیاز خود را به‌راحتی تهیه کنند. در واقع تعاملی بین مصرف‌کننده و پلتفرم‌های دیجیتال است که در آن مصرف‌کننده بدون نیاز به حضور فیزیکی، به خرید محصولات و خدمات ازطریق وب‌سایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها می‌پردازد. این فرایند تحت‌تأثیر نیت خرید، ویژگی‌های پلتفرم، و تحلیل داده‌ها برای پیشنهاد محصولات مناسب به مصرف‌کننده است (Shroff et al., 2024). خرید آنلاین تعاملی بین کاربر و پلتفرم دیجیتال است که در آن نیت خرید براساس درک مصرف‌کننده از پایداری، امنیت اطلاعات، و کیفیت خدمات شکل می‌گیرد (Zhao et al., 2025). افراد در تجارت الکترونیک، به‌جای انتقال اطلاعات ازطریق تماس مستقیم، آن را به‌وسیلۀ شبکه‌ای دیجیتال یا سایر کانال‌های الکترونیکی مبادله می‌کنند (زندی دره غریبی و همکاران، 1404).

2-2. قصد خرید

قصد خرید (Purchase intention)، هدف یا برنامۀ یک فرد برای خرید محصول یا خدمات خاصی در آینده است. در واقع مفهومی روان‌شناختی است که نشان می‌دهد چقدر مصرف‌کننده به خرید کالایی تمایل دارد. ترجیحات شخصی، نیاز یا تمایل درک‌شده برای کالاها، قیمت، کیفیت، شهرت برند و فعالیت‌های بازاریابی همگی بر قصد خرید تأثیر می‌گذارند (Jaravaza et al., 2025). این عبارت، یعنی فرد قصد یا نیت دارد کالایی یا خدماتی را بخرد؛ اما به معنای خرید واقعی نیست. این قصد مانند یک قدم اولیه قبل‌‌‌از انجام خرید واقعی است (مختاری کلیج کلا و همکاران، 1402). قصد خرید، به میزان تمایل مصرف‌کننده برای خرید محصول یا خدمتی براساس برداشت‌های وی از اعتبار منابع اطلاعاتی (مانند تبلیغات دهان‌به‌دهان الکترونیکی)، کیفیت ادراک‌شده محصول، و ریسک‌های خرید گفته می‌شود (Bogdan et al., 2025).

2-3. قصد خرید آنلاین

قصد خرید آنلاین (Online purchase intention) به معنای تمایل خریداران برای خرید کالا از فروشگاه‌های آنلاین با کمک اینترنت است (رنجبر و بحرینی‌زاد، 1404) و فرایندی است که به‌واسطۀ آن، مشتریان به‌دنبال مشاهدۀ تبلیغات ارائه‌شده ازطریق رسانه‌های تبلیغاتی، تمایل به کسب محصول یا خدمتی خاص می‌یابند. مطالعه پیرامون قصد خرید از اهمیت بسزایی برخوردار است، چراکه تمامی تعاملات تراکنشی، اعم از حقیقی و مجازی، با شکل‌گیری این هدف اولیه آغاز می‌گردند (Makudza et al., 2024). این عبارت به‌عنوان نیت فرد برای انجام خرید کالا یا خدمات ازطریق محیطی دیجیتال تعریف می‌شود (Zaheer et al., 2024).

در مطالعه‌ای با عنوان « The effect of online customer reviews and celebrity endorsement on young female consumers’ purchase intentions» نتایج نشان دادند که اعتبار درک‌شده از افراد مشهور و دیدگاه مشتریان آنلاین تأثیر مثبت و معناداری بر قصد مصرف‌کنندگان دارد (Macheka et al., 2024). نگرش مصرف‌کنندگان تأثیر مثبتی بر وفاداری به برند، آگاهی از برند و تبلیغات دهان‌به‌دهان الکترونیکی دارد. آگاهی از برند، تبلیغات دهان‌به‌دهان الکترونیکی و نگرش مشتری تأثیر مثبتی بر قصد خرید مشتری دارند؛ اما وفاداری به برند به‌طور معنی‌داری با قصد خرید مصرف‌کنندگان زن جوان از محصولات زیبایی همبستگی نداشت. همچنین، نفوذ اینفلوئنسر مشهور تأثیر معنی‌داری بر نگرش مصرف‌کنندگان نداشت. رنجبر و بحرینی‌زاد (1404) در پژوهشی دیگر با عنوان «بخش‌بندی روان‌نگاری خرده‌فروشی‌های آنلاین جهانی براساس انگیزه‌های خرید و رفتارهای خرید آنلاین» ثابت کردند که هرگاه وب‌سایتی امکانات کاربرپسندی همچون کاتالوگ جامع محصولات یا خدمات، امکان مقایسۀ قیمت‌ها، سیستم پرداخت آنلاین، سبد خرید و قابلیت جستجوی مؤثر را فراهم کند، احتمال تمایل مشتریان به انتخاب آن فروشگاه برای خرید آنلاین به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. یالچینکایا و کاتالداس نیز در مقالۀ با عنوان «Determinants of customer satisfaction and loyalty in the Turkish e-commerce sector» نشان دادند که رضایت و وفاداری مشتری به‌عنوان عوامل مهم در شکل‌گیری قصد خرید آنلاین و تکرار آن نقش دارند. همچنین یافته‌های حاصل از آن نشان داد که قیمت کالا به‌طور معناداری بر رضایت مشتری تأثیر مثبت دارد و این رضایت منجر به تقویت وفاداری مشتری می‌شود، که خود زمینه‌ساز خریدهای بعدی و استمرار رابطۀ مشتری با فروشگاه آنلاین است (Yalçınkaya & Çataldaş, 2025). همچنین، یاور و همکاران در پژوهش دیگری با موضوع تأثیر تنوع کالا بر قصد خرید آنلاین نشان داده‌اند که تنوع محصولات مستقیماً با قصد خرید مشتریان رابطۀ مثبت و معنادار دارد. این نتایج تأکید می‌کنند که ترکیب راهبردی قیمت‌گذاری جذاب، تنوعِ مطلوب در کالاها و حفظ رضایت و وفاداری مشتری می‌تواند به‌طور مؤثری قصد خرید آنلاین را افزایش دهد (Yawar et al., 2024). در مطالعات دیگر یافته‌ها نشان دادند که اعتماد به وب‌سایت و ارائه‌دهنده که خود تحت‌تأثیر عواملی مانند نگرانی‌های حریم خصوصی، میزان احساس کنترل بر اطلاعات شخصی و ریسک ادراک‌شده قرار دارد، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری قصد خرید آنلاین ایفا می‌کنند. زمانی که کاربران اطمینان یابند اطلاعاتشان به‌طور ایمن نگهداری می‌شود و کنترل کافی بر داده‌های خود دارند، تمایل آنان به خرید آنلاین به‌طور معناداری افزایش می‌یابد (Calahorra-Candao & Martín-de Hoyos, 2024; Limbu & Huhmann, 2024; Ballı, 2024). اخوان خرازیان و دادبه (1402) نیز مطالعه‌ای را با هدف بررسی تأثیر انگیزه‌های فایده‌گرایانه و لذت‌جویانه، اعتماد و حریم خصوصی در شکل‌گیری نگرش و قصد خرید برخط از فروشگاه‌های شبکه اجتماعی اینستاگرام انجام دادند. نتایج تجزیه‌وتحلیل داده‌ها حاکی از آن است که ارزش‌های فایده‌گرایانه و لذت‌جویانه، اعتماد و حریم خصوصی با نقش میانجی نگرش مشتری بر قصد خرید آنلاین تأثیرگذارند. یافته‌‌ها شعوف و همکاران در پژوهشی دیگر با عنوان «The effect of web advertising visual design on online purchase intention: An examination across gender» نشان دادند که درحالی‌که نشانه‌های بصری تبلیغات وب ازطریق روش‌های تبلیغاتی و نگرش‌های برند بر قصد خرید مشتریان تأثیر می‌گذارد، تأثیر مستقیمی بر قصد خرید ندارد (Shaouf et al., 2016). نتایج دربارۀ نقش تعدیل‌کننده جنسیت نشان دادند که نشانه‌های بصری تبلیغات وب تأثیر مستقیمی بر قصد خرید مردان دارد اما برای زنان تأثیری ندارد.

2-4. تفاوت قصد خرید سنتی و قصد خرید آنلاین

قصد خرید در محیط سنتی و محیط آنلاین اگرچه هر دو نشان‌دهندۀ تمایل مصرف‌کننده به انجام خرید هستند، سازوکار شکل‌گیری، محرک‌ها، نوع ادراکات و متغیرهای تأثیرگذار در این دو فضا تفاوت‌های بنیادین دارند. براساس پژوهش‌های پیشین می‌توان این تفاوت‌ها را در چند محور اصلی خلاصه کرد:

- ماهیت تجربۀ مصرف‌کننده: قصد خرید سنتی عمدتاً تحت‌تأثیر تجربۀ فیزیکی و حسی قرار دارد؛ مشتری می‌تواند کالا را لمس، مشاهده و امتحان کند و همین موضوع ریسک ادراک‌شده را کاهش می‌دهد. قصد خرید آنلاین بر پایۀ تجربۀ مجازی است و مصرف‌کننده به‌جای تجربۀ حسی، به اطلاعات دیجیتال، تصاویر، توضیحات محصول و دیدگاه کاربران تکیه می‌کند. این مسئله ریسک ادراک‌شده را افزایش داده و نقش اعتماد را پررنگ‌تر می‌کند (Zamfirache et al., 2025).

- نقش اعتماد و ریسک: در محیط سنتی اعتماد مصرف‌کننده، بیشتر ناشی از حضور فیزیکی فروشگاه، امکان تعامل با کارکنان و قابلیت مشاهدۀ کالاست. در محیط آنلاین، اعتماد متأثر از امنیت پرداخت، حریم خصوصی، شهرت پلتفرم و کیفیت اطلاعات دیجیتال است و ریسک ادراک‌شده عامل بسیار تعیین‌کننده در قصد خرید است (Ghosh, 2024; Szocs et al., 2023; Hagtvedt & Chandukala, 2023; Wang et al., 2023).

- محرک‌های تصمیم‌گیری: در قصد خرید سنتی، متغیرهایی مثل کیفیت خدمات حضوری، طراحی فضای فروشگاهی و تعامل فروشندگان نقش فراوانی دارند. در قصد خرید آنلاین عوامل فناوری‌محور همچون سهولت استفاده و سودمندی ادراک‌شده، کیفیت وب‌سایت/اپلیکیشن، نداشتن محدودیت زمانی و کیفیت اطلاعات محصول اهمیت بیشتری می‌یابند (قریشی دینانی و همکاران، 1401؛ Khan et al., 2022; Ghosh, 2024)

- هزینه‌های جستجو و فرایند ارزیابی: در خرید سنتی، هزینه‌های زمانی و فیزیکی جستجو بیشتر است و مصرف‌کننده باید برای مشاهدۀ کالاها به فروشگاه‎ها مراجعه کند. در خرید آنلاین هزینۀ جستجو بسیار کمتر است و امکان مقایسۀ هم‌زمان چندین محصول و برند، فرایند تصمیم‌گیری را تسریع می‌کند (Zamfirache et al., 2025).

- تعاملات اجتماعی: در محیط سنتی، تعامل چهره‌به‌چهره با فروشنده، حضور سایر مشتریان و تجربۀ اجتماعی خرید می‌تواند قصد خرید را تقویت کند. در محیط آنلاین، تعاملات اجتماعی جای خود را به «دیدگاه کاربران (کامنت‌ها)»، «رتبه‌بندی‌ها» و «بازخوردهای جمعی» می‌دهد که نقش مهمی در قصد خرید دارد (Errajaa et al., 2022; Ahn & Lee, 2024).

2-5. تبیین نظریه‌ها در قصد خرید آنلاین

در پژوهش‌های مربوط به خرید آنلاین، نظریه‌های رفتاری مانند نظریۀ رفتار برنامه‌ریزی‌شده (Theory of Planned Behavior) و مدل پذیرش فناوری (Technology Acceptance Model) به‌طور گسترده برای تبیین عوامل مؤثر بر قصد خرید به کار گرفته می‌شوند. براساس نظریۀ رفتار برنامه‌ریزی‌شده، نگرش مصرف‌کننده، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری ادراک‌شده نقش اساسی در شکل‌گیری قصد خرید دارند، درحالی‌که در مدل پذیرش فناوری متغیرهایی چون ادراک کاربردپذیری و سهولت استفاده بر قصد خرید اثر می‌گذارند (Athapaththu & Kulathunga, 2018).

روش‌ پژوهش

پژوهش حاضر به‌دنبال شناسایی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان با تکیه بر بررسی و مطالعۀ مقالات منتشرشده در این حوزه است؛ ازاین‌رو، پژوهش حاضر ازحیث هدف، کاربردی و ازنظر ماهیت داده‌ها، در زمرۀ پژوهش‌های آمیخته قرار می‌گیرد. رویکرد فراترکیب یکی از روش‌های پیشرفته در پژوهش‌های کیفی است که هدف آن، تلفیق و یکپارچه‌سازی مفهومی یافته‌های به‌دست‌آمده از مطالعات مختلف دربارۀ پدیده‌ای خاص است. این روش برخلاف مرور نظام‌مند که بیشتر به جمع‌آوری و گزارش نتایج مطالعات بسنده می‌کند، به‌دنبال کشف مفاهیم پنهان، تفسیر مجدد داده‌ها، و ارائۀ بینشی عمیق‌تر و جامع‌تر است که از درون متون پژوهشی استخراج می‌شود (Kiely et al., 2023). درمجموع، فراترکیب به پژوهشگران اجازه می‌دهد تا یافته‌های پراکنده و گاهی متناقض را در مطالعات پیشین، در قالب مدلی منسجم بازآفرینی کنند و از این طریق، نظریه‌پردازی غنی‌تری ارائه دهند، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند تجارت الکترونیک یا رفتار مصرف‌کننده که مطالعات کیفی بسیاری وجود دارد، این رویکرد می‌تواند ابزار کارآمدی برای ایجاد تصویری کلی و اتکاپذیر از متغیرهای مؤثر باشد (Park et al., 2024).

جامعۀ پژوهش، مطالعات پیشین حوزۀ قصد خرید آنلاین مشتریان را نیز در بر می‌گیرد. در پژوهش حاضر، به‌منظور سنجش اعتبار مطالعات استفاده‌شده، از برنامۀ مهارت‌های ارزیابی انتقادی (Critical Appraisal Skills Program) بهره‌برداری شده است. همچنین، برای اجرای روش فراترکیب، از الگوی هفت‌مرحله‌ای سندلوسکی و ﺑﺎروسو (Sandelowski & Barroso, 2006) استفاده شده است (شکل 1). این روش با تعریف دقیق سؤالات پژوهش و تعیین محدودۀ مطالعه آغاز می‌شود و با جستجوی جامع در منابع علمی و ارزیابی دقیق کیفیت آن‌ها ادامه می‌یابد (Sedaghatparast, 2019). در بخش کمّی پژوهش، برای تعیین میزان اهمیت هریک از عوامل، از روش آنتروپی‌ شانون استفاده شده است.

شکل 1. مراحل رویکرد فراترکیب (Sandelowski & Barroso, 2006)

Figure 1. The steps of the meta-synthesis approach

یافته‌ها

1-4. گام اول: تنظیم پرسش‌های پژوهش

گام بسیار مهم اول، تنظیم پرسش‌های پژوهش است؛ زیرا مسیر پژوهش را روشن و واضح می‎کند. معیارهای پژوهش شامل چه ‌چیز، چه جامعه‌ای، چه زمانی و چگونگی روش است. براساس این معیارها، سؤال اصلی پژوهش شکل گرفت: «عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان کدام‌اند؟». این سؤالات براساس چهار معیار در جدول 1 تنظیم و تدوین شده‌اند.

جدول 1. معیارها و پاسخ‌های پژوهش

Table 1. Research Parameters and Responses

معیارها	پاسخ به پرسش‌ها
چه چیزی (سؤال مورد مطالعه)؟	شناسایی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان و ارائۀ الگو.
چه کسی (جامعه مورد مطالعه)؟	جامعۀ پژوهش، مطالعات صورت‌گرفته در حوزۀ قصد خرید آنلاین مشتریان است که در نشریات علمی معتبر منتشر شده‌اند.
چه وقت (بازۀ زمانی)؟	مقالات مطالعه‌شده در این پژوهش مربوط به بازۀ زمانی سال‌های 2010 تا ماه می2025 و 1390 تا اردیبهشت1404 هستند.
چگونگی (روش گردآوری داده‌ها)؟	در پژوهش حاضر، از روش مرور پیشینه و تحلیل اسنادی استفاده شده است. همچنین به‌منظور انتخاب مقالات، از ابزار Casp بهره‌برداری شده است.

منبع: یافته‎های پژوهشگر

2-4. گام دوم: بررسی نظام‎مند متون

جامعۀ مطالعاتی پژوهش حاضر از مقالات علمی منتشرشدۀ حوزۀ قصد خرید آنلاین مشتریان طی سال‌های 2010 تا ماه می2025 و 1390 تا اردیبهشت 1404 تشکیل شده است. با توجه به کلیدواژه‌های مرتبط و بازۀ زمانی تعیین‌شده، مجموعه‌ای از جستجوهای آنلاین به‌منظور یافتن مقالات مناسب و مرتبط در پایگاه‌های اطلاعات علمی انجام شد، ازجمله مهم‌ترین و معروف‌ترین پایگاه‌های اطلاعاتی عمومی و تخصصی می‌توان به Science Direct, Wiley Online Library, Talor & Francis Online, Sage Journals, Proquest Dissertation, Emerald, IEEEXplore, PubMed و Eric اشاره کرد. در داخل کشور نیز پایگاه‌های داده ایرانی شامل مگیران، نورمگز، پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، پرتال جامع علوم انسانی، پایگاه گنج و علم نت بررسی شدند. در این پایگاه‌ها، مقالات پس‌از ارزیابی اولیه و درصورت مناسب بودن برای مطالعات بعدی انتخاب شدند؛ بااین‌حال درمجموع 932 مقاله برای بررسی اولیه شناسایی شد. مقالات نهایی گزینش‌شده طی چند مرحله ارزیابی و برخی از آن‎ها به‌دلیل مطابقت نداشتن با موضوع پژوهش حذف شدند. معیارهای پذیرش پژوهش‌ها عبارت‌اند از: 1. مقالات مربوط به قصد خرید آنلاین کالاهای مختلف؛ 2. بازۀ زمانی انتشار مقالات؛ 3. زبان پژوهش (فارسی یا انگلیسی)؛ 4. نوع مطالعات و شرایط مطالعه. واژگان کلیدی استفاده‌شده در پژوهش حاضر در جدول 2 ارائه شده ‌است:

جدول 2. واژگان کلیدی جستجو

Table 2. Search Terms

فارسی	انگلیسی
قصد خرید آنلاین	Online purchase intention
قصد خرید ازطریق تجارت الکترونیک	Purchase intention in E-commerce
قصد خرید مجدد آنلاین	Online repurchase intention
انگیزه/نیت خرید اینترنتی	Intention to shop online
تمایل به خرید الکترونیکی	E-purchase willingness
تصمیم خرید آنلاین	Online purchase decision

منبع: یافته‎های پژوهشگر

4-3. گام سوم: بررسی و انتخاب مقالات مناسب

با استفاده از کلیدواژگان بیان‌شده در گام دوم و معیارهای ورود و خروجی ارائه‌شده در جدول 3، به شناسایی پژوهش‌های حوزۀ قصد خرید آنلاین پرداخته شده است.

جدول 3. معیارهای ورود و خروج مقالات

Table 3. Entry and Exit Criteria of Articles

معیار	ورود	خروج
پدیدۀ موردنظر	مقالات مربوط به قصد خرید آنلاین کالاهای مختلف	مقالات غیرحوزۀ قصد خرید آنلاین
زمان مطالعات	مقالات انگلیسی از سال 2010 تا می2025 و 1390 تا اردیبهشت1404، چراکه بیشتر پژوهش‌های صورت‌گرفته در این حوزه، از سال ذکرشده به بعد بوده است.	مقالات انگلیسی قبل‌از سال 2010 و مقالات فارسی قبل‌از سال 1390.
زبان	انگلیسی یا فارسی.	زبان‌هایی به‌جز زبان انگلیسی و فارسی.
نوع مطالعات	مقالات علمی-پژوهشی.	مقالات علمی-تخصصی و کنفرانسی، دیدگاه‌های شخصی، کتاب‌ها و پایان‌نامه‌ها.
در دسترس ‌بودن	مقالات دارای چکیده و متن کامل.	مقالات بدون چکیده و متن کامل.

منبع: یافته‎های پژوهشگر

در این گام، برای انتخاب مقالات مناسب و نهایی براساس الگوریتم موجود در شکل 2، معیارهای مختلفی ازجمله عنوان، چکیده، محتوا و متن و کیفیت پژوهش با استفاده از آزمون Casp مدنظر قرار گرفت و مطالعاتی که با سؤالات و اهداف پژوهش مطابقت نداشتند، رد شدند.

شکل 2. الگوریتم غربالگری مقاله‌های پژوهش

Figure 2. Article Screening Algorithm

4-4. گام چهارم: استخراج اطلاعات از مقالات

اطلاعات مقالات براساس مرجع مربوط به هر مقاله شامل نام و نام خانوادگی نویسندگان، به‌همراه سال انتشار مقاله و اجزای هماهنگی بیان‌شده در هر مقاله طبقه‌بندی شد. نتایج این فرایند در جدول 4 ارائه شده است.

جدول 4. نتایج یافته‌های فرایند براساس روش فراترکیب

Table 4. Results of the Findings Based on the Meta-Synthesis Method

مقوله‌	مفاهیم	کد	مقالات استفاده‌شده
عوامل انگیزشی	انگیزه‌های فایده‌طلبانه	ارزش درک‌شده	Har Lee et al., 2011; Zhao et al., 2017; Escobar-Rodríguez & Bonsón-Fernández, 2017; Hidayat et al., 2021; Nayaket et al., 2022; Wang et al., 2023; Phan Tan & Le, 2023; Ghosh, 2024; Ballı, 2024.
		تخفیف‌ها و پیشنهادها	صناعی و همکاران، 1402؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403الف.
		راحتی	اسماعیل‌پور و گلدوزیان، 1390. Le-Hoang,2020; Kansra & Oberoi, 2022; Limbu & Huhmann, 2024.
		نداشتن محدودیت زمانی	قریشی دینانی و همکاران، 1401.
		سودمندی درک‌شده	منتظری و همکاران، 1393؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403ب. Kwon & Noh,2010; Har Lee et al., 2011; Mohamed Fadel Bukhari et al., 2013; Ahn et al., 2014; Ventre & Kolbe, 2020; Le-Hoang, 2020; Harrigan et al., 2021; Pereira et al., 2021; Ghosh, 2024.
		صرفه‌جویی در هزینه	اسماعیل‌پور و گلدوزیان، 1390.
		مرور وب سودمند	Akram et al., 2023.
	انگیزه‌های لذت‌جویانه	مرور وب لذت‌گرا	Akram et al., 2023.
	انگیزه‌های لذت‌جویانه	لذت‌بخش ‌بودن خرید آنلاین	اسماعیل‌پور و گلدوزیان، 1390؛ رستگار و همکاران، 1400؛ قریشی دینانی و همکاران، 1401. Sharifi fard et al., 2016; Pereira et al., 2021; Santo & Marques, 2022; Nayaket et al., 2022; Aref,2023; Ghosh, 2024.
عوامل فنی و امنیتی	جذابیت و طراحی وب‌سایت/اپلیکیشن	کاربرپسند ‌بودن	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ رستگار و همکاران، 1400؛ صناعی و همکاران، 1402؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403الف. Aref, 2023; Calahorra-Candao & Martín-de Hoyos, 2024.
		کیفیت وب‌سایت/اپلیکیشن	بره‌مقدم و همکاران، 1403الف. Har Lee et al., 2011; Qalati et al., 2021; Aref, 2023; Ghosh, 2024.
		جذابیت وب‌سایت	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ قریشی دینانی و همکاران، 1401. Aref, 2023.
	زیرساخت‌های خرید آنلاین	فناوری اطلاعات و ارتباطات	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403الف؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403ب.
		روش پرداخت وجوه	صایب‌نیا و همکاران، 1399.
		کیفیت سیستم	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403ب. Mohamed Fadel Bukhari et al., 2013.
	کارکرد و محتوای سایت/اپلیکیشن	به‌روزرسانی وب‌سایت/اپلیکیشن	صناعی و همکاران، 1402.
	کارکرد و محتوای سایت/اپلیکیشن	سهولت استفاده درک‌شده	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ رستگار و همکاران، 1400؛ روستا و همکاران، 1402؛ صناعی و همکاران، 1402؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403ب. Har Lee et al., 2011; Ahn et al., 2014; Pereira et al., 2021; Kansra & Oberoi, 2022; Aref, 2023; Roy et al., 2023; Ghosh, 2024; Calahorra-Candao & Martín-de Hoyos, 2024.
	امنیت سایت/اپلیکیشن	دارا بودن نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد)	قریشی دینانی و همکاران، 1401؛ صناعی و همکاران، 1402.
	امنیت سایت/اپلیکیشن	حفظ حریم ‌خصوصی	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ صایب‌نیا و همکاران، 1399؛ گل‌علیزاده و همکاران، 1402؛ صناعی و همکاران، 1402. Har Lee et al., 2011; Harrigan et al., 2021; Ghosh, 2024; Limbu & Huhmann, 2024; Calahorra-Candao & Martín-de Hoyos, 2024.
عوامل اجتماعی	نفوذ دیگران بر فرد	نظر گروه‌های مرجع (نهادهای معتبر و معروف)	Zhao et al., 2017; Le-Hoang, 2020.
		هنجارهای ذهنی	زندی دره‌غریبی و همکاران، 1404.
		نفوذ اجتماعی (خانواده، دوستان و...)	Roy et al., 2023; Ghosh, 2024; Limbu & Huhmann, 2024.
		دیدگاه (کامنت) سایر مشتریان	Zhao et al., 2017; Ventre & Kolbe, 2020; Limbu & Huhmann, 2024.
	اینفلوئنسرهای انسانی	قابل اعتماد بودن اینفلوئنسر	شکرچی‌زاده و ولیخانی، 1400.
		تجربه و تخصص اینفلوئنسر	شکرچی‌زاده و ولیخانی، 1400.
		میزان آشنایی با اینفلوئنسر	شکرچی‌زاده و ولیخانی، 1400.
		خوشایند بودن اینفلوئنسر	شکرچی‌زاده و ولیخانی، 1400.
عوامل بازاریابی	راهبردهای بازاریابی دیجیتال	تبلیغات شفاهی الکترونیکی (e-WOM)	صناعی و همکاران، 1402. Lee et al., 2017; Nuseir, 2019; Roy et al., 2023; Ghosh, 2024; Limbu & Huhmann, 2024.
		محتوای تولیدشده توسط کاربر (UGC)	Jha,2019; Bahtar & Muda, 2016.
		تبلیغات	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ زمانی و همکاران، 1401؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403ب.
		بازاریابی محتوا	زمانی و همکاران، 1401.
	اهمیت نماد تجاری (برند)	ارزش ویژۀ برند	Kshetri & Jha, 2016; Jha, 2019.
		افزایش رقابت‌پذیری برند	زمانی و همکاران، 1401.
		شایستگی برند	Le-Hoang,2020.
		خلق ارزش برند	خادمی و فرزانده، 1398؛ زمانی و همکاران، 1401.
		برند کالا	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ بره‎مقدم و همکاران، 1403الف.
		شهرت برند	گل‌علیزاده و همکاران، 1402؛ صناعی و همکاران، 1402. Har Lee et al., 2011; Mohamed Fadel Bukhari et al., 2013; Qalati et al., 2021.
		دلبستگی به برند	صناعی و همکاران، 1402. Pereira et al., 2021.
عوامل حمایتی و ارتباطی	خدمات مشتریان	کیفیت ارتباط با مشتری	خادمی و فرزانده، 1398؛ اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ صایب‌نیا و همکاران، 1399؛ گل‌علیزاده و همکاران، 1402؛ صناعی و همکاران، 1402. Pereira et al., 2021.
		امکان مرجوع کردن کالا	قریشی دینانی و همکاران، 1401؛ صناعی و همکاران، 1402.
		پشتیبانی فنی	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ زمانی و همکاران، 1401؛ صناعی و همکاران، 1402.
		خدمات پس‌از فروش	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ بره‎مقدم و همکاران، 1403الف.
		کیفیت تحویل	بره‌مقدم و همکاران، 1403الف. Phan Tan & Le, 2023; Ghosh, 2024.
	مشتری‌مداری	مسئولیت اجتماعی	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398.
		ارائۀ خدمات در زمان وعده‌داده‌شده	گل‎علیزاده و همکاران، 1402.
		صداقت	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398.
عوامل مرتبط با کالا	کیفیت ادراک‌شده محصول	کیفیت محصول	صایب‌نیا و همکاران، 1399؛ زندی دره‌غریبی و همکاران، 1404. Ghosh, 2024; Limbu & Huhmann, 2024.
	کیفیت ادراک‌شده محصول	کیفیت اطلاعات محصول	قریشی دینانی و همکاران، 1401؛ صناعی و همکاران، 1402؛ بره‎مقدم و همکاران، 1403ب. Mohamed Fadel Bukhari et al., 2013; Lee et al., 2017; Santo & Marques, 2022; Calahorra-Candao & Martín-de Hoyos, 2024.
	ویژگی محصولات	تنوع کالاها	صناعی و همکاران، 1402. Limbu & Huhman, 2024.
		قیمت‌ کالا	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ صایب‌نیا و همکاران، 1399؛ زندی دره‌غریبی و همکاران، 1404. Kwon & Noh, 2010; Moon et al., 2010; Mohamed Fadel Bukhari et al., 2013; Lee et al. 2017; Santo & Marques, 2022; Limbu & Huhmann, 2024.
		ویژگی‌های کالا	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403ب. Moon et al., 2010.
		کمیاب بودن کالا	Akram et al., 2023.
		قابل لمس نبودن کالا	قریشی دینانی و همکاران، 1401. Kansra & Oberoi, 2022.
عوامل فردی	آگاهی و شناخت مشتری	شناخت مشتری از وب‌سایت/اپلیکیشن	قریشی دینانی و همکاران، 1401. Ghosh, 2024.
		تجربۀ خرید آنلاین	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ روستا و همکاران، 1402؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403الف. Kwon & Noh, 2010; Thamizhvanan & Xavier, 2013; Limbu & Huhmann, 2024; Ghosh, 2024.
		آگاهی از کنترل رفتار	زندی دره‌غریبی و همکاران، 1404. Le-Hoang, 2020; Wahab et al., 2023.
	ارزش‌ها و ویژگی‌های مشتری	نوآوری مصرف‌کننده	Escobar-Rodríguez & Bonsón-Fernández, 2017; Ghosh, 2024.
		میزان استفاده از اینترنت	Harrigan et al., 2021; Limbu & Huhmann, 2024.
		ارزش‌های بنیادی	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398.
		ویژگی‌های مشتری	بره‌مقدم و همکاران، 1403الف؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403الف.
		مشارکت محصول	زمانی و همکاران، 1401. Lee et al., 2017.
		علاقه مشتری به خرید	Hidayat et al., 2021.
		انتظار عملکرد	Sharifi fard et al., 2016.
	نگرش‌‌ها در خرید آنلاین	نگرش به سیستم‌های خرید آنلاین	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398. Kim, 2012; Jadil et al., 2022.
		نگرش به رفتار خرید	زندی دره‌غریبی و همکاران، 1404. Wahab et al., 2023; Ghosh, 2024.
		نگرش به برند مدنظر	Kshetri & Jha, 2016; Jha, 2019; Nuseir, 2019.
		نگرش به استفاده ازهوش مصنوعی	Ruiz-Viñals et al., 2024.
	ویژگی‌های جمعیت‌شناختی	سن	قریشی دینانی و همکاران، 1401. Kwon & Noh, 2010; Kansra & Oberoi, 2022; Limbu & Huhmann, 2024; Ghosh, 2024.
		تحصیلات	Limbu & Huhmann, 2024.
		جنسیت	Limbu & Huhmann, 2024; Ghosh, 2024.
		درآمد	Limbu & Huhmann, 2024.
		محل سکونت	قریشی دینانی و همکاران، 1401.
		هزینه‌های خانواده	قریشی دینانی و همکاران، 1401.
	احساسات مثبت و منفی به خرید آنلاین	ریسک درک‌شده	منتظری و همکاران، 1393؛ بره‎مقدم و همکاران، 1403الف. Kwon & Noh, 2010; Ahn et al., 2014; Zhao et al., 2017; Kamalul Ariffin et al., 2018; Ventre & Kolbe, 2020; Le-Hoang 2020; Nguyen et al., 2021; Qalati et al., 2021; Jadil et al., 2022; Kansra & Oberoi, 2022; Wang et al., 2023; Limbu & Huhmann, 2024; Ghosh, 2024.
		رضایت مشتری	روستا و همکاران، 1402؛ صناعی و همکاران، 1402. Mohamed Fadel Bukhari et al., 2013; Pereira et al., 2021; Phan Tan & Le, 2023; Ballı, 2024.
		هیجانات مثبت و منفی	گل‌علیزاده و همکاران، 1402.
		وفاداری مشتری	صناعی و همکاران، 1402. Roy et al., 2023.
		اعتماد مشتری	منتظری و همکاران، 1393؛ اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398؛ رستگار و همکاران، 1400؛ گل‌علیزاده و همکاران، 1402؛ روستا و همکاران، 1402؛ صناعی و همکاران، 1402. Har Lee et al., 2011; Mohamed Fadel Bukhari et al., 2013; Thamizhvanan & Xavier, 2013; Ahn et al., 2014; Escobar-Rodríguez, & Bonsón-Fernández, 2017; Ventre & Kolbe, 2020; Le-Hoang, 2020; Harrigan et al., 2021; Iqbal et al., 2021; Hidayat et al., 2021; Qalati et al., 2021; Santo & Marques, 2022; Jadil et al., 2022; Kansra & Oberoi, 2022; Wang et al., 2023; Ghosh, 2024; Ballı, 2024; Calahorra-Candao & Martín-de Hoyos, 2024.
	ویژگی‌های شخصیتی و روان‌شناختی	گشودگی به تجربه	Iqbal et al., 2021; Huang et al., 2024.
		وظیفه‌شناسی	Iqbal et al., 2021; Huang et al., 2024.
		سازگاری	Iqbal et al., 2021; Huang et al., 2024.
		درون‌گرایی یا برون‌گرایی	Iqbal et al., 2021; Huang et al., 2024.
		فردگرایی	Moon et al., 2010.
		اعتمادبه‌نفس در تناسب کالا با ویژگی‌های فردی	Nayak et al., 2022.
عوامل مبتنی‌بر هوش مصنوعی	اینفلوئنسرهای دیجیتال هوشمند	شباهت اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی به انسان	Jayasingh et al., 2025.
		ارزش اطلاعاتی محتوای اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی	Jayasingh et al., 2025.
		اعتبار اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی	Jayasingh et al., 2025.
	فناوری هوش مصنوعی (AI technology)	توصیه‌های شخصی و شخصی‌سازی	اسداللهی دهکردی و همکاران، 1398. Ballı, 2024; Calahorra-Candao & Martín-de Hoyos, 2024; Bhatt & Singh, 2025.
		چت‌بات‌ها	Bhatt & Singh, 2025.
		جستجوی صوتی	Bhatt & Singh, 2025.

منبع: یافته‎های پژوهشگر

4-5. گام پنجم: تجزیه وتحلیل و تلفیق یافته‌ها

در پژوهش حاضر براساس مطالعات پیشین برای تمامی اطلاعات استخراج‌شده، کدهایی اختصاص یافت و سپس با در نظر گرفتن مفهوم هریک از کدها، در یک مفهوم مشابه دسته‌بندی شدند. سپس مفاهیم مشابه و نزدیک به هم در یک مقوله قرار گرفتند. درمجموع، با بررسی 55 مقالۀ نهایی به روش تحلیل محتوا، 90 کد بی‌تکرار، 22 مفهوم و 8 مقولۀ اصلی برای عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان شناسایی شد. یافته‌ها در این مرحله نشان داد که در مطالعات پیشین، تاکنون چنین پژوهش نظام‌مندی انجام نشده و هریک از مطالعات پیشین، فقط به جنبۀ خاصی از مقولۀ طراحی الگوی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین توجه داشته است و هیچ‌کدام از پژوهش‌ها، چهارچوب منسجم و نظام‌مندی را در نظر نگرفته‌اند. در جدول 5، کدهای نهایی استخراج‌شده مربوط به هر مقوله و مفهوم ارائه شده است.

جدول 5. دسته‌بندی یافته‌ها

Table 5. Findings Classification

مقوله‌	مفاهیم	کد
عوامل انگیزشی	انگیزه‌های فایده‌طلبانه	ارزش درک‌شده، تخفیف‌ها و پیشنهادها، راحتی، نداشتن محدودیت زمانی، سودمندی درک‌شده، صرفه‌جویی در هزینه، مرور وب سودمند
عوامل انگیزشی	انگیزه‌های لذت‌جویانه	مرور وب لذت‌گرا، لذت‌بخش ‌بودن خرید آنلاین
عوامل فنی و امنیتی	جذابیت و طراحی وب‌سایت/اپلیکیشن	کاربرپسند ‌بودن، کیفیت وب‌سایت/اپلیکیشن، جذابیت وب‌سایت
	زیرساخت‌های خرید آنلاین	فناوری اطلاعات و ارتباطات، روش پرداخت وجوه، کیفیت سیستم
	کارکرد و محتوای سایت/اپلیکیشن	به‌روزرسانی وب‌سایت/اپلیکیشن، سهولت استفاده درک‌شده
	امنیت سایت/اپلیکیشن	دارا بودن نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد)، حفظ حریم خصوصی
عوامل اجتماعی	نفوذ دیگران بر فرد	نظر گروه‌های مرجع (نهادهای معتبر و معروف)، هنجارهای ذهنی، نفوذ اجتماعی (خانواده، دوستان و...)، دیدگاه (کامنت) سایر مشتریان
عوامل اجتماعی	اینفلوئنسرهای انسانی	قابل‌ اعتماد بودن اینفلوئنسر، تجربه و تخصص اینفلوئنسر، میزان آشنایی با اینفلوئنسر، خوشایند بودن اینفلوئنسر
عوامل بازاریابی	راهبردهای بازاریابی دیجیتال	تبلیغات شفاهی الکترونیکی (E-WOM)، محتوای تولیدشده توسط کاربر (UGC)، تبلیغات، بازاریابی محتوا
عوامل بازاریابی	اهمیت نماد تجاری (برند)	ارزش ویژه برند، افزایش، رقابت‌پذیری برند، شایستگی برند، خلق ارزش برند، برند کالا، شهرت برند، دلبستگی به برند
عوامل حمایتی و ارتباطی	خدمات مشتریان	کیفیت ارتباط با مشتری، امکان مرجوع کردن کالا، پشتیبانی فنی، خدمات پس‌از فروش، کیفیت تحویل
عوامل حمایتی و ارتباطی	مشتری‌مداری	مسئولیت اجتماعی، ارائۀ خدمات در زمان وعده‌داده‌شده، صداقت
عوامل مرتبط با کالا	کیفیت ادراک‌شده محصول	کیفیت محصول، کیفیت اطلاعات محصول
عوامل مرتبط با کالا	خصوصیات محصولات	تنوع کالاها، قیمت‌ کالا، ویژگی‌های کالا، کمیاب بودن کالا، قابل لمس نبودن کالا
عوامل فردی	آگاهی و شناخت مشتری	شناخت مشتری از وب‌سایت/اپلیکیشن، تجربۀ خرید آنلاین، آگاهی از کنترل رفتار
	ارزش‌ها و ویژگی‌های مشتری	نوآوری مصرف‌کننده، میزان استفاده از اینترنت، ارزش‌های بنیادی، ویژگی‌های مشتری، مشارکت محصول، علاقۀ مشتری به خرید، انتظار عملکرد
	نگرش‌‌ها در خرید آنلاین	نگرش به سیستم‌های خرید آنلاین، نگرش به رفتار، نگرش به برند، نگرش به هوش مصنوعی
	ویژگی‌های جمعیت‌شناختی	سن، تحصیلات، جنسیت، درآمد، محل سکونت، هزینه‌های خانواده
	احساسات مثبت و منفی به خرید آنلاین	ریسک درک‌شده، رضایت مشتری، هیجانات مثبت و منفی، وفاداری مشتری، اعتماد مشتری
	ویژگی‌های شخصیتی و روان‌شناختی	گشودگی به تجربه، وظیفه‌شناسی، سازگاری، درون‌گرایی یا برون‌گرایی، فردگرایی، اعتمادبه‌نفس در تناسب کالا با ویژگی‌های فردی
عوامل مبتنی‌بر هوش مصنوعی	اینفلوئنسرهای دیجیتال هوشمند	شباهت اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی به انسان، ارزش اطلاعاتی محتوای اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی، اعتبار اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی
عوامل مبتنی‌بر هوش مصنوعی	فناوری هوش مصنوعی	توصیه‌های شخصی و شخصی‌سازی، چت‌بات‌ها، جستجوی صوتی

منبع: یافته‎های پژوهشگر

4-6. گام ششم: کنترل کیفیت پژوهش

در این مرحله، پژوهشگر برای کنترل مفاهیم استخراج‌شده و ارزیابی قابلیت اطمینان (پایایی) مدل طراحی‌شده از شاخص کاپا استفاده کرده است. بدین منظور، تعدادی از کدهای استخراجی به فرد خبره‌ای ارائه شد. این فرد، بدون آگاهی از روش ترکیب کدها و مفاهیم ایجادشده توسط پژوهشگر، کدها را در قالب مفاهیم طبقه‌بندی کرد. سپس مفاهیم ارائه‌شده ازسوی پژوهشگر با مفاهیم ارائه‌شده توسط شخص خبره مقایسه شد. در نهایت، براساس تعداد مفاهیم مشابه و متفاوت، شاخص کاپا محاسبه شد (Abdala et al., 2024). این شاخص، عددی بین صفر و یک برمی‌گزیند؛ هرچه مقدار آن به عدد یک نزدیک‌تر باشد، نشان‌دهندۀ وجود توافق بیشتر بین رتبه‌دهندگان است (شجاعی فرح‌آبادی و همکاران، 1403). مطابق با جدول 6 مقدار این شاخص با استفاده از نرم‌افزار SPSS در سطح معناداری 001/0 عدد 890/0 محاسبه شد. براین‌اساس فرض استقلال می‌شود و استخراج کدها از پایایی مناسبی برخوردارند.

جدول 6. نتایج آزمون کاپا

Table 6. Results of Kappa Test

مقدار

انحراف استاندارد

عدد معناداری

کاپای مقدار توافق

تعداد کدهای بی‌تکرار

890/0

048/0

001/0

منبع: یافته‎های پژوهشگر

4-7. گام هفتم: ارائه نتایج

در این مرحله از رویکرد فراترکیب، نتایج و یافته‌های حاصل از گام‌های پیشین ارائه می‌شوند. پس‌از طبقه‌بندی کدها، با استفاده از روش آنتروپی ‌شانون، میزان پشتیبانی مطالعات پیشین از هریک از کدها، مفاهیم و مقوله‌ها مشخص شده و براساس آن رتبه‌بندی انجام می‌شود. آنتروپی شانون به‌عنوان معیار آماری برای سنجش میزان عدم قطعیت یا محتوای اطلاعاتی موجود در یک مجموعه داده به کار می‌رود. این روش به‌ویژه در ارزیابی تغییرپذیری و پیچیدگی توزیع داده‌ها، به‌ویژه پس‌از مراحل اولیۀ پردازش داده، مانند کدگذاری یا استخراج ویژگی‌ها، بسیار سودمند است. برای سنجش آنتروپی ‌شانون، از روابط 1، 2 و 3 استفاده می‌شود (de Oliveira et al., 2023).

رابطۀ 1)
رابطۀ 2)
رابطۀ 3)

در حقیقت، هرچه وزن شاخصی بیشتر باشد، نشان‌دهندۀ اهمیت بیشتر آن شاخص است. براین‌اساس، مؤلفه‌ای که وزن بیشتری داشته باشد، بیشترین نقش را در میان مؤلفه‌ها ایفا می‌کند (Gupta et al., 2024). نتایج آنتروپی‌ شانون در جدول 7 ارائه شده است:

جدول 7. اولویت‌بندی و ضریب اهمیت کدها براساس آنتروپی ‌شانون

Table 7. Prioritization and Importance Coefficient of Codes Based on Shannon Entropy

مفاهیم	کد	فراوانی		عدم اطمینان	ضریب اهمیت	رتبه در مفاهیم	رتبه در کل
انگیزه‌های فایده‌طلبانه	ارزش درک‌شده	9	1971/2-	5481/0	0313/0	2	5
	تخفیف‌ها و پیشنهادها	2	6931/0-	1729/0	0098/0	4	11
	راحتی	4	3862/1-	3458/0	0197/0	3	9
	نداشتن محدودیت زمانی	1	0	0	0	5	12
	سودمندی درک‌شده	11	3977/2-	5982/0	0342/0	1	4
	صرفه‌جویی در هزینه	1	0	0	0	5	12
	مرور وب سودمند	1	0	0	0	5	12
انگیزه‌های لذت‌جویانه	مرور وب لذت‌گرا	1	0	0	0	2	12
انگیزه‌های لذت‌جویانه	لذت‌بخش بودن خرید آنلاین	9	1971/2-	5481/0	0313/0	1	5
جذابیت و طراحی وب‌سایت/اپلیکیشن	کاربرپسند ‌بودن	6	7917/1-	4470/0	0255/0	1	7
	کیفیت وب‌سایت/اپلیکیشن	5	6094/1-	4015/0	0229/0	2	8
	جذابیت وب‌سایت	3	0986/1-	2741/0	0156/0	3	10
زیرساخت‌های خرید آنلاین	فناوری اطلاعات و ارتباطات	3	0986/1-	2741/0	0156/0	1	10
	روش پرداخت وجوه	1	0	0	0	2	12
	کیفیت سیستم	3	0986/1-	2741/0	0156/0	1	10
کارکرد و محتوای سایت/اپلیکیشن	به‌روزرسانی وب‌سایت/اپلیکیشن	1	0	0	0	2	12
کارکرد و محتوای سایت/اپلیکیشن	سهولت استفاده درک‌شده	13	5644/2-	6398/0	0365/0	1	3
امنیت سایت/اپلیکیشن	دارا بودن نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد)	2	6931/0-	1729/0	0098/0	2	11
امنیت سایت/اپلیکیشن	حفظ حریم خصوصی	9	1971/2-	5481/0	0313/0	1	5
نفوذ دیگران بر فرد	نظر گروه‌های مرجع	2	6931/0-	1729/0	0098/0	2	11
	هنجارهای ذهنی	1	0	0	0	3	12
	نفوذ اجتماعی	3	0986/1-	2741/0	0156/0	1	10
	دیدگاه سایر مشتریان	3	0986/1-	2741/0	0156/0	1	10
اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی	قابل‌ اعتماد بودن اینفلوئنسر	1	0	0	0	1	12
	تجربه و تخصص اینفلوئنسر	1	0	0	0	1	12
	میزان آشنایی با اینفلوئنسر	1	0	0	0	1	12
	خوشایند بودن اینفلوئنسر	1	0	0	0	1	12
راهبردهای بازاریابی دیجیتال	تبلیغات شفاهی الکترونیکی	6	7917/1-	4470/0	0255/0	1	7
	محتوای تولیدشده توسط کاربر	2	6931/0-	1729/0	0098/0	3	11
	تبلیغات	3	0986/1-	2741/0	0156/0	2	10
	بازاریابی محتوا	1	0	0	0	4	12
اهمیت نماد تجاری (برند)	ارزش ویژه برند	2	6931/0-	1729/0	0098/0	2	11
	افزایش رقابت‌پذیری برند	1	0	0	0	3	12
	شایستگی برند	1	0	0	0	3	12
	خلق ارزش برند	2	6931/0-	1729/0	0098/0	2	11
	برند کالا	2	6931/0-	1729/0	0098/0	2	11
	شهرت برند	5	6094/1-	4015/0	0229/0	1	8
	دلبستگی به برند	2	6931/0-	1729/0	0098/0	2	11
خدمات مشتریان	کیفیت ارتباط با مشتری	6	7917/1-	4470/0	0255/0	1	7
	امکان مرجوع کردن کالا	2	6931/0-	1729/0	0098/0	3	11
	پشتیبانی فنی	3	0986/1-	2741/0	0156/0	2	10
	خدمات پس‌از فروش	2	6931/0-	1729/0	0098/0	3	11
	کیفیت تحویل	3	0986/1-	2741/0	0156/0	2	10
مشتری‌مداری	مسئولیت اجتماعی	1	0	0	0	1	12
	ارائۀ خدمات در زمان وعده‌داده‌شده	1	0	0	0	1	12
	صداقت	1	0	0	0	1	12
کیفیت ادراک‌شده محصول	کیفیت محصول	4	3862/1-	3458/0	0197/0	2	9
کیفیت ادراک‌شده محصول	کیفیت اطلاعات محصول	7	9459/1-	4855/0	0277/0	1	6
ویژگی‌های محصولات	تنوع کالاها	2	6931/0-	1729/0	0098/0	3	11
	قیمت‌ کالا	11	3977/2-	5982/0	0342/0	1	4
	ویژگی‌های کالا	3	0986/1-	2741/0	0156/0	2	10
	کمیاب بودن کالا	1	0	0	0	4	12
	قابل لمس نبودن کالا	2	6931/0-	1729/0	0098/0	3	11
آگاهی و شناخت مشتری	شناخت مشتری از وب‌سایت/اپلیکیشن	2	6931/0-	1729/0	0098/0	3	11
	تجربۀ خرید آنلاین	7	9459/1-	4855/0	0277/0	1	6
	آگاهی از کنترل رفتار	3	0986/1-	2741/0	0156/0	2	10
ارزش‌ها و ویژگی‌های مشتری	نوآوری مصرف‌کننده	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	میزان استفاده از اینترنت	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	ارزش‌های بنیادی	1	0	0	0	2	12
	ویژگی‌های مشتری	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	مشارکت محصول	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	علاقۀ مشتری به خرید	1	0	0	0	2	12
	انتظار عملکرد	1	0	0	0	2	12
نگرش‌ها در خرید آنلاین	نگرش به سیستم‌های خرید آنلاین	3	0986/1-	2741/0	0156/0	1	10
	نگرش به رفتار	3	0986/1-	2741/0	0156/0	1	10
	نگرش به برند	3	0986/1-	2741/0	0156/0	1	10
	نگرش به هوش مصنوعی	1	0	0	0	2	12
ویژگی‌های جمعیت‌شناختی	سن	5	6094/1-	4015/0	0229/0	1	8
	تحصیلات	1	0	0	0	3	12
	جنسیت	2	6931/0-	1729/0	0098/0	2	11
	درآمد	1	0	0	0	3	12
	محل سکونت	1	0	0	0	3	12
	هزینه‌های خانواده	1	0	0	0	3	12
احساسات مثبت و منفی به خرید آنلاین	ریسک درک‌شده	15	7063/2-	6752/0	0386/0	2	2
	رضایت مشتری	6	7917/1-	4470/0	0255/0	3	7
	هیجانات مثبت و منفی	1	0	0	0	5	12
	وفاداری مشتری	2	6931/0-	1729/0	0098/0	4	11
	اعتماد مشتری	24	1745/3-	7920/0	0452/0	1	1
ویژگی‌های شخصیتی و روان‌شناختی	گشودگی به تجربه	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	وظیفه‌شناسی	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	سازگاری	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	درون‌گرایی یا برون‌گرایی	2	6931/0-	1729/0	0098/0	1	11
	فردگرایی	1	0	0	0	2	12
	اعتمادبه‌نفس در تناسب کالا با ویژگی‌های فردی	1	0	0	0	2	12
اینفلوئنسرهای دیجیتال هوشمند	شباهت اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی به انسان	1	0	0	0	1	12
	ارزش اطلاعاتی محتوای اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی	1	0	0	0	1	12
	اعتبار اینفلوئنسرهای هوش مصنوعی	1	0	0	0	1	12
فناوری هوش مصنوعی	توصیه‌های شخصی و شخصی‌سازی	4	3862/1-	3458/0	0197/0	1	9
	چت‌بات‌ها	1	0	0	0	2	12
	جستجوی صوتی	1	0	0	0	2	12

منبع: یافته‎های پژوهشگر

جدول 7 نشان می‌دهد که براساس وزن عوامل، که حاصل بررسی فراوانی آن‌ها در مطالعات متعدد است، مهم‌ترین کدها به‌ترتیب عبارت‌اند از: «اعتماد مشتری»، «ریسک درک‌شده» و «سهولت استفاده درک‌شده» در رتبه‌های اول تا سوم و «سودمندی درک‌شده- قیمت کالا» در رتبه چهارم. این تکرارپذیری بیان‌کنندۀ توجه بیشتری به این عوامل در حوزۀ قصد خرید آنلاین است؛ بنابراین می‌توان ادعا کرد که با توجه ویژه به این عوامل که چهار رتبۀ برتر را تشکیل می‌دهند، می‌توان تا حد بسیاری زمینه را برای افزایش قصد خرید آنلاین مشتریان فراهم و آن را تقویت کرد. درنهایت بر مبنای مقولات و مفاهیم استخراج‌شده، الگوی نهایی در شکل 3 طراحی و تدوین شده است. در این الگو، پدیدۀ مدنظر در مرکز قرار گرفته و سپس مقوله‌ها پیرامون آن ترسیم و در خارجی‌ترین لایه نیز‎ مفاهیم مرتبط ارائه شده‌اند.

شکل 3. الگوی نهایی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین با رویکرد فراترکیب (منبع: پژوهش حاضر)

Figure 3. Final Model of Factors Influencing Online Purchase Intention Using a Meta-Integration Approach (Source: Present Study)

بحث و نتیجه‌گیری

پژوهش حاضر با هدف شناسایی، رتبه‎بندی و ارائۀ الگویی مفهومی از عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان انجام شده است.

یافته‌ها نشان دادند که «اعتماد مشتری»، ازجمله عواملی است که دارای بیشترین ضریب اهمیت، در شکل‌گیری قصد خرید آنلاین مشتریان به شمار می‌رود. این نتایج، با یافته‌های پژوهشگران حبیب و همکاران (Habib et al., 2022) و نیز نیوس-پاون (Nieves Pavon, 2025) همسوست. همچنین، ستیانتی و همکاران (Setianti et al., 2024) نیز در پژوهش‌ خود در این زمینه، به نتایج مشابه دست یافته‌اند. یافته‌ها نشان داده است که «ریسک درک‌شده» رابطۀ منفی معنادار با قصد خرید آنلاین دارد؛ یعنی هرچه ریسک ادراک‌شده بیشتر باشد، احتمال اقدام به خرید کمتر می‌شود. این نتایج، با تحلیل متا-تحقیق اخیر درزمینۀ تجارت الکترونیک از هاندویو (Handoyo, 2024) همسوست. این پژوهش نشان داده است که ریسک ادراک‌شده و امنیت و اعتماد نقش مرکزی در تصمیم خرید دارند. همچنین این یافته‌ها را پژوهش‌های تجربی دیگر ازجمله پژوهش ژابین و همکاران (Jabeen et al., 2024) نیز تقویت می‌کند. در رتبه‌بندی پژوهش حاضر، «سهولت استفاده درک‌شده» در جایگاه سوم ازنظر ضریب اهمیت قرار گرفت که به‌طور مثبت و معنادار قصد خرید آنلاین را تقویت می‌کند. درواقع اگر فرایند خرید آنلاین ساده و بی‌دردسر باشد، مشتری تمایل بیشتری به خرید پیدا می‌کند. این نتایج با مطالعات مبتنی‌بر مدل «TAM» و پژوهش‌های جدید در پذیرش فناوری در تجارت الکترونیک همسوست (Nagy & Hajdu, 2021; Singh et al., 2024). همچنین، یانگ در پژوهشی دیگر به‌طور صریح تأثیر سهولت استفاده درک شده را بررسی کرده و نشان داده است که این عامل ازطریق نگرش مصرف‌کننده بر قصد خرید آنلاین تأثیر می‌گذارد. یافته‌ها نشان دادند که «قیمت کالا» و «سودمندی درک‌شده» هر دو، روی قصد خرید اثر دارند؛ قیمت پایین‌تر یا ادراک ارزش بیشتر رابطۀ مستقیم با افزایش قصد خرید دارد؛ اما سودمندی درک‌شده می‌تواند اثر قیمت را تعدیل کند (Yang, 2024). شمسوار و ویتارسیا (Syamsuar & Witarsyah, 2025) نیز در پژوهش اخیر خود اهمیت تأثیر قیمت و سودمندی درک‌شده بر قصد خرید مشتریان آنلاین را تأیید می‌کنند. یافته‌ها نشان دادند که «حفظ حریم خصوصی»، «لذت‌بخش بودن خرید آنلاین» و «ارزش درک‌شده» ضریب اهمیت بیشتری بر قصد خرید آنلاین دارند. این نتایج، با یافته‌های پژوهشگران دیگر همسوست که نشان داده‌اند اطمینان از محافظت داده‌های شخصی مشتریان باعث افزایش اعتماد و نیت خرید می‌شود، و ارزش ادراک‌شده و تجربه لذت‌بخش خرید، انگیزه مشتریان برای خرید را تقویت می‌کند (Vo et al., 2023; Wu & Huang, 2023). یافته‌ها نشان دادند که «کیفیت اطلاعات محصول» و «تجربۀ خرید آنلاین مشتری» ازجمله عوامل مهمی هستند که قصد خرید را افزایش می‌دهند. این نتایج، با یافته‌های پژوهشگران دیگر همسو است که نشان می‌دهند کیفیت اطلاعات محصول و تجربه خرید مثبت می‌تواند به کاهش ریسک ادراک‌شده و افزایش رضایت و قصد خرید منجر شود (Guo & Zhang, 2024). همچنین، پژوهش‌های دیگر نیز در این زمینه، به نتایج مشابه دست یافته‌اند؛ به‌طوری‌که اطلاعات دقیق و کامل محصول باعث افزایش رضایت و افزایش تمایل خرید آنلاین می‌شود (Purwianti et al, 2024). عوامل شناسایی‌شده دیگری که در این پژوهش ضریب اهمیت بیشتری داشتند، «رضایت مشتری» و «کیفیت ارتباط با مشتری» بودند. همچنین، «تبلیغات شفاهی الکترونیک» و «کاربرپسند بودن» نیز به‌طور مستقیم تمایل خرید را افزایش می‌دهند. این نتایج با یافته‌های مطالعات دیگر نیز همسو هستند (Nguyen et al., 2023; Abd Kadir et al., 2024; Limbu & Huhmann, 2024). عوامل بعدی که ضریب اهمیت بیشتری در پژوهش حاضر داشتند، کیفیت وب‌سایت/اپلیکیشن، شهرت برند و سن مشتری بودند. این نتایج، با یافته‌های پژوهشگران دیگر همسو است (Vo et al., 2023; Allam & Abd el Moaty, 2024; Işık, 2025). یافته‌ها نشان دادند که «توصیه‌های شخصی» و «شخصی‌سازی تجربۀ خرید» باعث افزایش تعامل و قصد خرید مشتریان می‌شوند. همچنین، «کیفیت محصول» و «راحتی» نیز رابطۀ مثبت و چشمگیری با قصد خرید دارند (An & Ngo, 2025; Jeličič et al., 2024; Kakkar et al., 2025; Zhao et al., 2025; Ampadu et al., 2022). عوامل بعدی که ضریب اهمیت بیشتری در این پژوهش داشتند، نگرش به برند، نگرش به رفتار، نگرش به سیستم‌های خرید آنلاین، آگاهی از کنترل رفتار، ویژگی‌های کالا، کیفیت تحویل، پشتیبانی فنی، تبلیغات، دیدگاه سایر مشتریان، نفوذ اجتماعی، کیفیت سیستم، جذابیت وب‌سایت و فناوری اطلاعات و ارتباطات بودند که با نتایج سایر پژوهش‌ها همسو و مشابه هستند (Yakubu & Kwong, 2021; Wattoo et al., 2025; Tiutiu et al., 2025; Rahimli, 2023; Nguyen et al., 2023; Patel et al., 2023; Hanaysha et al., 2025). عوامل دیگری که ضریب اهمیت بیشتری در پژوهش حاضر کسب کردند، تخفیف‌ها و پیشنهادها، دارا بودن نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد)، نظر گروه‌های مرجع، درون‌گرایی یا برون‌گرایی، سازگاری، وظیفه‌شناسی، گشودگی به تجربه، وفاداری مشتری، جنسیت، مشارکت محصول و ویژگی‌های مشتری بودند، که این نتایج با یافته‌های پژوهشگران دیگر همسو هستند (Le-Hoang, 2020; Iqbal et al., 2021; Ghosh, 2024; Lee et al., 2017 ؛ صناعی و همکاران، 1402؛ بره‌مقدم و همکاران، 1403الف). همچنین، عوامل دیگر، میزان استفاده از اینترنت، نوآوری مصرف‌کننده، شناخت مشتری از وب‌سایت/اپلیکیشن، قابل لمس نبودن کالا، تنوع کالاها، خدمات پس‌از فروش، امکان مرجوع کردن کالا، دلبستگی به برند، برند کالا، خلق ارزش برند، ارزش ویژه برند و محتوای تولیدشده توسط کاربر بودند، که این یافته‌ها را پژوهش‌های دیگر نیز تقویت می‌کند (Limbu & Huhmann, 2024; Ghosh, 2024; Ramos & Ramos, 2025; Kansra & Oberoi, 2022; Pereira et al., 2021; Jha, 2019; Ferraz et al., 2023)؛ لذا براساس اطلاعات به‌دست‌آمده از پژوهش حاضر، مدیران و صاحبان کسب‌وکار آنلاین می‌توانند با بهره‌گیری از الگوی ارائه‌شده و نتایج حاصل از رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین، راهبرد‌های مؤثری را برای افزایش فروش آنلاین، جذب مشتریان، و در نتیجه، افزایش سود تدوین کنند. بر همین اساس، با توجه به ارائۀ الگوی نهایی از عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین مشتریان پیشنهاد‌هایی برای مدیران و صاحبان کسب‌وکار آنلاین ارائه می‌شود:

- افزایش شفافیت و تضمین امنیت اطلاعات برای تقویت اعتماد مشتریان.

- طراحی راهکارهایی برای کاهش ریسک درک‌شده مانند بازگشت و تعویض آسان کالا.

- بهره‌گیری از فناوری‌ها و الگوریتم‌های هوشمند (هوش مصنوعی) بر روی سایت/اپلیکیشن برای شخصی‌سازی و بهبود تجربه خرید آنلاین.

- استفاده از محتوای بازاریابی هدفمند و تأثیرگذار با کمک اینفلوئنسرها.

- ساده‌سازی فرایند خرید و بهینه‌سازی وب‌سایت/اپلیکیشن برای موبایل.

- استفاده از محتوای بصری و متنی جذاب در وب‌سایت/اپلیکیشن و طراحی برند و لوگوی به‌یادماندنی و منحصربه‌فرد.

- پاسخگویی سریع و پیگیری پس‌از خرید در بخش ارتباطات با ابزارهای آنلاین، مانند استفاده از سامانه‌های چت زنده و پاسخ‌های خودکار.

حمایت و قدردانی

مقاله حاضر از حمایت مالی و معنوی سازمانی برخوردار نبوده است.

References

منابعی که ابتدای آن‌ها علامت ستاره (*) درج شده است، مقالات نهایی حاصل از هفت مرحله غربالگری در روش فراترکیب هستند که 90 کد بی‌تکرار از آن‎ها استخراج شده‌اند.

اخوان خرازیان، مریم، و دادبه، شیوا (1402). شناسایی و تحلیل پیش‌برنده‌ها و بازدارنده‌های شکل‌گیری نگرش و قصد خرید برخط محصولات پوشاک وارداتی. کاوش‌های مدیریت بازرگانی، 15(32)، 1-29.

https://doi.org/10.22034/jbar.2022.18672.4190

*اسداللهی دهکردی، الهه، حسنقلی‌پور یاسوری، طهمورث، حاجی حیدری، نسترن، و امیرشاهی، میراحمد (1398). تدوین مدل قصد خرید مجدد آنلاین در بازار ایران. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 9(1)، 1-18.

https://www.sid.ir/paper/372804/fa

*اسماعیل‌پور، حسن، و گلدوزیان، امیر (1390). عوامل مؤثر بر انگیزه خرید آنلاین مصرف‌کننده. مدیریت کسب‌وکار، 3(9)، 150-188.

https://journals.iau.ir/article_511256.html

*بره‌مقدم، مهدی، حکیم‌پور، حسین، محمودزاده، مهدی، و محمدی، محمد (1403الف). تدوین مدل قصد خرید مجدد آنلاین در فروشگاه‌های زنجیره‌ای با بکارگیری رویکرد فراترکیب. مطالعات رفتار مصرف‌کننده، 11(1)، 86-113.

https://journals.uok.ac.ir/article_63063.html

*بره‌مقدم، مهدی، حکیم‌پور، حسین، محمودزاده، مهدی، و محمدی، محمد (1403ب). ارائه مدل یکپارچه قصد خرید مجدد آنلاین در فروشگاه‌های زنجیره‌ای به روش مالتی گراندد تئوری. مدیریت بازاریابی، 4(3)، 85-110.

https://sanad.iau.ir/Journal/jomm/Article/811603/FullText

جلالی‌زاده، نیما، حمدی، کریم، و حسین‌زاده لطفی، فرهاد (1403). شناسایی و دسته‌بندی عوامل مؤثر بر راحتی خرید اینترنتی، بررسی چالشها و راهکارها. مدیریت بازاریابی هوشمند، 5(4)، 237-255.

https://www.jnabm.ir/article_717734.html

*خادمی، علی اکبر، و فرازنده، هانیه (1398). بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت ارتباط مشتری در خلق ارزش برند و قصد خرید آنلاین (مورد مطالعه: مشتریان فروشگاه‌های اینترنتی شهر تهران). مدیریت بازاریابی، 14(44)، 41-59.

https://sid.ir/paper/951310/fa

*رستگار، عباسعلی، علی‌پور، سیما، و اصغری نجیب، مریم (1400). ارائه مدل علی متغیرهای مرتبط با قصد خرید مجدد در حراج آنلاین B2C. چشم‌انداز مدیریت بازرگانی، 20(45)، 144-168.

https://www.sid.ir/paper/955277/fa

*روستا، علیرضا، علاف جعفری، الناز، و احمدی، مجید. (1402). تأثیر رضایت و اعتماد الکترونیکی بر قصد خرید مجدد آنلاین با میانجی‌گری سهولت استفاده و تعدیلگری تجربه آنلاین مشتریان. ارزش‌آفرینی در مدیریت کسب‌وکار، 3(1)، 57-81.

https://doi.org/10.22034/jvcbm.2023.392081.1081

*رنجبر، فاطمه، و بحرینی‌زاد، منیژه (1404). بخش‌بندی روان‌نگاری خرده‌فروشی‌های آنلاین جهانی براساس انگیزه‌های خرید و رفتارهای خرید آنلاین. تحقیقات بازاریابی نوین، 15(3)، 26-1.

https://doi.org/10.22108/nmrj.2025.144863.3177

*زمانی، حسین، نعامی، عبدالله، و حمدی، کریم (1401). طراحی الگوی بازاریابی محتوایی برای افزایش قصد خرید در بازاریابی دیجیتال. مدیریت بازرگانی، 14(2)، 354-376.

https://doi.org/10.22059/jibm.2021.332652.4222

*زندی دره غریبی، بهاره، کرباسی، علیرضا، و رجب‌زاده، مهشید (1404). بررسی عوامل مؤثر بر قصد خرید آنلاین محصولات کشاورزی تازه. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 56(1)، 106-91.

https://doi.org/10.22059/ijaedr.2025.385877.669333

شجاعی فرح‌آبادی، حسین، یعقوبی، نورمحمد، دهقانی، مسعود، و مهدی پور، یوسف (1403). ارائه الگوی استقرار پزشکی از راه دور در بیمارستان‌های منتخب جنوب شرق ایران با استفاده از روش فراترکیب. پژوهش‌های مدیریت عمومی، 17(63)، 273-300.

https://www.sid.ir/paper/1147034/fa

*شکرچی‌زاده، زهرا، و ولیخانی، زهرا (1400). تأثیر ویژگی‌های تأثیرگذاران رسانه‌های اجتماعی بر قصد خرید آنلاین ازطریق نقش میانجی نگرش به تبلیغ و برند (مورد مطالعه: دنبال‌کنندگان صفحات پوشاک چرم در اینستاگرام). تحقیقات بازاریابی نوین، 11(4)، 157-176.

https://doi.org/10.22108/nmrj.2022.129037.2464

*صایب‌نیا، سمیه، افشاری، رقیه، و دشمن‌کش کورعباسلو، مقصود (1399). بررسی عوامل مؤثر بر قصد خرید و وفاداری مشتریان در فروشگاه‌های آنلاین (مورد مطالعه: فروشگاه آنلاین شیک‌وپیک). جهان نوین، 11(3)، 1-12.

https://www.magiran.com/paper/2210021

*صناعی، کامبیز، مشبکی، اصغر، اسماعیل‌پور، حسن، و احمدی ‌چهره‌برق، سیاوش (1402). تبیین الگوی قصد خرید مشتریان در رفتار خرید آنلاین با در نظر گرفتن متغیر اعتماد به برند آنلاین در کسب‌وکار. مدیریت تبلیغات و فروش، 4(2)، 376-394.

https://asm.pgu.ac.ir/article_704777.html

غمخواری، سیده معصومه، و مرتضوی موغاری، سید حامد (1402). بررسی تأثیر انعطاف‌پذیری معماری پلتفرم بر عملکرد رقابتی، با میانجی‌گری قابلیت خرید، مدیریت کانال و خدمات آنلاین و تعدیلگری تعامل تأمین‌کننده، توزیع‌کننده و مشتری (مورد مطالعه: شرکت دیجی‌کالا). مدیریت بازاریابی هوشمند، 4(3)، 140-155.

https://www.jnabm.ir/article_254110.html

قربانی، علی، و داودی، علیرضا (1401). بررسی تأثیر یکپارچه‌سازی چندکاناله، اعتماد و وفاداری آفلاین و آنلاین بر قصد خرید مجدد (مورد مطالعه: مشتریان فروشگاه‌های زنجیره‌ای افق کوروش شهر تهران). مدیریت بازاریابی هوشمند، 3(3)، 1-17.

https://www.jnabm.ir/article_254264.html

*قریشی دینانی، سجاد، پندار، مهدی، رفیعی، حامد، و پورغلام آمیجی، مسعود (1401). بررسی عوامل مؤثر بر قصد مشتری جهت خرید از بازارهای آنلاین محصولات کشاورزی (مطالعه موردی: شهر تهران). مجله اقتصاد کشاورزی، 16(4)، 147-190.

https://doi.org/10.22034/iaes.2023.555722.1927

کلابی، امیرمحمد، و گودرزی، عباس (1403). شناسایی عوامل مؤثر بر فرایند تصمیم‌گیری خرید برخط با تأکید بر تصویر ایده‌آل خود مجازی با رویکرد‌های شناختی: روش فراترکیب. مدیریت بازرگانی، 17(2)، 266-300.

https://doi.org/10.22059/jibm.2024.364016.4640

*گل‌علیزاده، فاطمه، رنجبریان، بهرام، و انصاری، آذرنوش (1402). طراحی مدل تأثیر هیجان‌های مشتری بر قصد خرید آنلاین و خرید هیجانی محصولات آرایشی و بهداشتی لوکس با تأکید بر نقش کیفیت خدمات ادراک‌شده. مدیریت بازرگانی، 15(1)، 131-155.

https://doi.org/10.22059/jibm.2022.334677.4259

محمدی، فاطمه، یزدانی، حمیدرضا، و ادیب زاده، مرضیه (1399). فراتحلیل مطالعات خرید آنلاین؛ بررسی و ترکیب نتایج تحقیقات انجام‌شده در زمینۀ خرید آنلاین. مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، 9(33)، 101-142.‎

https://doi.org/10.22054/IMS.2020.47090.1606

مختاری کلیج کلا، مریم، قلی‌زاده ارات بنی، مهدی، و ودرزی اواتی، صدیقه (1402). بررسی تأثیر ویژگی‌های تبلیغات رسانه‌های اجتماعی (اینستاگرام) بر قصد خرید مشتریان (مطالعه موردی: مشتریان فروشگاه رفاه شهر سوادکوه). مدیریت بازاریابی هوشمند، 4(4)، 17-31.

https://www.jnabm.ir/article_703908.html

مرادی، ساناز، درودی، هما، مقدم، ابوالفضل، و لطفی‌زاده، فرشته (1403). شناسایی شاخص‌هایی برای سنجش اثربخشی فعالیت‌های بازاریابی در رسانه‌های اجتماعی بر تصمیم‌گیری خرید آنلاین. مدیریت بازاریابی هوشمند، 5(2)، 333-365.

https://www.jnabm.ir/article_718862.html

*منتظری، محمد، ابراهیمی، علیرضا، احمدی، پرویز، و راهنما، آمنه (1393). بررسی عوامل مؤثر بر قصد‏ خرید در تجارت الکترونیک. مدیریت بازرگانی، 6(2)، 207-226.

https://doi.org/10.22059/jibm.2014.50747

Abdala, E. H. C., Oliveira, J. P. A. E., de Sousa Pontes, M. D., Ganeo, Â. A. B., Nogueira-Barbosa, M. H., & Herrero, C. F. P. (2024). Assessment of inter-and intraobserver agreement for META score in distinguishing osteoporotic from multiple myeloma vertebral fractures. European Spine Journal, 33(8), 3268-3274.‏ https://doi.org/10.1007/s00586-024-08287-6

Abd Kadir, M. F. I., Sulaiman, Z., Hasbullah, N. N., & Tuan, J. L. Y. (2024). Preliminary study of perceived enjoyment, impulse buying tendency, gamification, and online purchase intention on e-commerce using stimulus-organism-response (sor).‏ International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 14(1), 1543-1553

http://dx.doi.org/10.6007/IJARBSS/v14-i1/20578

*Ahn, T., Ik Suh, Y., Lee, J. K., & Pedersen, P. M. (2014). Understanding purchasing intentions in secondary sports ticket websites. International Journal of Sports Marketing and Sponsorship, 16(1), 35–49. https://doi.org/10.1108/IJSMS-16-01-2014-B004

Ahn, Y., & Lee, J. (2024). The impact of online reviews on consumers’ purchase intentions: Examining the social influence of online reviews, group similarity, and self-construal. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 19(2), 1060-1078.

‏ https://doi.org/10.3390/jtaer19020055

Akhavan Kharazian, M., Dadbeh, R., & Shiva, M. (2023). Identifying and analyzing the drivers and inhibitors of attitude formation and online purchase intention toward imported apparel products. Journal of Commercial Management Explorations, 15(32), 1-29.

https://doi.org/10.22034/jbar.2022.18672.4190 [In Persian]

*Akram, U., Ansari, A. R., & Yan, C. (2023). Cosmetics makers have always sold ‘hope in a jar’! Understanding the cosmetics purchase intention in the Chinese mobile commerce environment. Journal of Retailing and Consumer Services, 73, 103337.‏ https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2023.103337

Allam, J., & Abd el Moaty, H. (2024). Factors influencing customer online purchase intention and the moderating effect of age: An empirical study on the FMCG retail market in Egypt. Sadat Journal of Administrative and Financial Research, 2(2).‏ https://doi.org/10.21608/sjsaf.2024.335592.1062

Al-Talli, A., Tarabieh, S. M., Jumah, E. B., Amin, A., & Gil-Pechuán, I. (2024). Factors influencing online purchase intention: The mediating role of attitude toward online shopping: An empirical study in cosmetics sector in Jordan. Jordan Journal of Business Administration, 20(4).

https://doi.org/10.35516/jjba.v20i4.2790

Ampadu, S., Jiang, Y., Debrah, E., Antwi, C. O., Amankwa, E., Gyamfi, S. A., & Amoako, R. (2022). Online personalized recommended product quality and e-impulse buying: A conditional mediation analysis. Journal of Retailing and Consumer Services, 64, 102789.‏

https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2021.102789

An, G. K., & Ngo, T. T. A. (2025). AI-powered personalized advertising and purchase intention in Vietnam’s digital landscape: The role of trust, relevance, and usefulness. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 11(3), 100580.‏

https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2025.100580

*Aref, M. (2023). Identifying online purchasing intention in Egypt: a fuzzy set qualitative comparative approach. Journal of Internet and Digital Economics, 3(1/2), 33-52.‏ https://doi.org/10.1108/JIDE-12-2022-0020

*Asadolahidehkordi, E., Hassan gholi pour, T., Haji Heydari, N., & Amirshahi, M. (2019). Developing online re-purchase intention model for Iran’s market. The Journal of Organizational Resource Management Research, 9(1), 1-18.

https://www.sid.ir/paper/372804/en [In Persian]

Athapaththu, J. C., & Kulathunga, K. M. S. D. (2018). Factors affecting online purchase intention: Effects of technology and social commerce. International Business Research, ‏11(10), 111-111.

https://doi.org/10.5539/ibr.v11n10p111

*Bahtar, A. Z., & Muda, M. (2016). The impact of User–Generated Content (UGC) on product reviews towards online purchasing–A conceptual framework. Procedia Economics and Finance, 37, 337-342.‏

https://doi.org/10.1016/S2212-5671(16)30134-4

*Ballı, A. (2024). The effect of product personalization on consumer purchasing intention, customer satisfaction, brand loyalty and artificial intelligence applications with machine learning. Fiscaoeconomia, 8(3), 1240-1263.‏

https://doi.org/10.25295/fsecon.1449755

*Berah moghadam, M., Hakimpour, H., Mahmoodzadeh, M., & Mohammadi, M. (2024a). Presenting an online repurchase intention model in chain stores using meta-analysis approach. Consumer Behavior Studies Journal, 11(1), 86-113.

https://journals.uok.ac.ir/article_63063.html?lang=en [In Persian]

*Berah moghadam, M., Hakimpour, H., Mahmoodzadeh, M., & Mohammadi, M. (2024b). Presenting an integrated model of online repurchase intention in chain stores using the multi-ground theory method. Jounal of Marketing Management, 4(3), 85-110. https://sanad.iau.ir/en/Journal/jomm/Article/811603/FullText [In Persian]

*Bhatt, P., & Singh, A. K. (2025). Impact of AI on consumers’ purchase intention towards online grocery shopping in India. Journal of Reliability and Statistical Studies, 17(02), 453–490.

https://doi.org/10.13052/jrss0974-8024.17210

Bogdan, A., Dospinescu, N., & Dospinescu, O. (2025). Beyond credibility: Understanding the mediators between electronic word-of-mouth and purchase intention. ArXiv preprint arXiv:2504.05359.

https://doi.org/10.48550/arXiv.2504.05359

*Calahorra-Candao, G., & Martín-de Hoyos, M. J. (2024). From typing to talking: Unveiling AI’s role in the evolution of voice assistant integration in online shopping. Information, 15(4), 202.

https://doi.org/10.3390/info15040202

Colabi, A. M. & Goodarzi, A. (2024). Identifying the effective factors on the online shopping decision process with emphasis on virtual ideal self-image and cognition approaches: a meta-synthesis method. Journal of Business Management, 17(2), 266-300.

https://doi.org/10.22059/jibm.202 4.364016.4640 [In Persian]

De Oliveira, H. M., Ospina, R., Martin-Barreiro, C., Leiva, V., & Chesneau, C. (2023). On the use of variability measures to analyze source coding data based on the Shannon entropy. Mathematics, 11(2), 293.‏ https://doi.org/10.3390/math11020293

Errajaa, K., Hombourger-Barès, S., & Audrain-Pontevia, A. F. (2022). Effects of the in-store crowd and employee perceptions on intentions to revisit and word-of-mouth via transactional satisfaction: A SOR approach. Journal of Retailing and Consumer Services, 68, 103087.‏ https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2022.103087

*Escobar-Rodríguez, T., & Bonsón-Fernández, R. (2017). Analysing online purchase intention in Spain: fashion e-commerce. Information Systems and e-Business Management, 15, 599-622.‏

https://doi.org/10.1007/s10257-016-0319-6

*Esmailpour, H., & Goldouzian, A. (2011). Studing factors influencing online shopping motivation of consumers in Tehran. Journal of Business Management, 3(9), 150-188.

https://journals.iau.ir/article_511256.html?lang=en [In Persian]

Ferraz, R. M., Da Veiga, C. P., da Veiga, C. R. P., Furquim, T. S. G., & da Silva, W. V. (2023). After-sales attributes in e-commerce: a systematic literature review and future research Agenda. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 18(1), 475-500.‏

https://doi.org/10.3390/jtaer18010025

Ghamkhari, S. M., & Mortazavi moghari, S. H. (2023). Investigating the impact of platform architecture flexibility on competitive performance, shortcutability, channel management and online channel management, and modification of supplier, distributor and customer (Code: DJ Corporation). Journal of Intelligent Marketing Management, 4(3), 140-155.

https://www.jnabm.ir/article_254110.html?lang=en [In Persian]

Ghorbani, A., & Davoodi, A. (2022). Investigating the impact of integration, multi -set, trust and loyalty online online intention interested (Code: Customers of Cyrus Horizon Chain Stores). Journal of Intelligent Marketing Management, 3(3), 1-17. https://www.jnabm.ir/article_254264.html?lang=en [In Persian]

*Ghoreishi-Dinani, S., Pendar, M., Rafiee, H., & Pourgholam-Amiji, M. (2023). Investigating the factors affecting the customer's intention to buy from the online markets of agricultural products (case study: Tehran city). Agricultural Economics, 16(4), 147-190.

https://doi.org/10.22034/iaes.2023.555722.1927 [In Persian]

*Ghosh, M. (2024). Meta-analytic review of online purchase intention: conceptualising the study variables. Cogent Business & Management, 11(1), 2296686.

https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2296686

*Golalizadeh, F., Ranjbarian, B., & Ansari, A. (2023). Designing a nodel for customer’s emotions impact on online purchase intention and impulsive buying of luxury cosmetic products with emphasis on the role of perceived service quality. Journal of Business Management, 15(1), 131-155. https://doi.org/10.22059/JIBM.2022.334677.4259 [In Persian]

Guo, C., & Zhang, X. (2024). The impact of AR online shopping experience on customer purchase intention: An empirical study based on the TAM model. PloS one, 19(8), e0309468.‏

https://doi.org/10.1371/journal.pone.0309468

Gupta, S., Yadav, V. K., Singh, M., & Giri, A. K. (2024). Decision-making in multi-objective DG planning for distribution system via Shannon’s entropy. Electrical Engineering, 107, 8995–9007.

https://doi.org/10.1007/s00202-024-02684-2

Habib, N., Khoso, S. H., & Javed, A. (2022). Customer trust and purchase intention in online shopping: An integrated model. Journal of Development and Social Sciences, 3(3), 648–665.

https://doi.org/10.47205/jdss.2022(3-III)62

Hagtvedt, H., & Chandukala, S. R. (2023). Immersive retailing: The in-store experience. Journal of Retailing, 99(4), 505-517.‏ https://doi.org/10.1016/j.jretai.2023.10.003

Hanaysha, J. R., Ramadan, H. I., & Alhyasat, K. M. (2025). Exploring the impact of customer reviews, website quality, perceived service quality, and product assortment on online purchase intention: Mediating role of trust. Telematics and Informatics Reports, 19 100236.‏

https://doi.org/10.1016/j.teler.2025.100236

Handoyo, S. (2024). Purchasing in the digital age: A meta-analytical perspective on trust, risk, security, and e-WOM in e-commerce. Heliyon, 10(8).‏ https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e29714

*Har Lee, C., Cyril Eze, U., & Oly Ndubisi, N. (2011). Analyzing key determinants of online repurchase intentions. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 23(2), 200-221. https://doi.org/10.1108/13555851111120498

*Harrigan, M., Feddema, K., Wang, S., Harrigan, P., & Diot, E. (2021). How trust leads to online purchase intention founded in perceived usefulness and peer communication. Journal of Consumer Behavior, 20(5), 1297-1312.‏

https://doi.org/10.1002/cb.1936

*Hidayat, A., Wijaya, T., Ishak, A., & Endi Catyanadika, P. (2021). Consumer trust as the antecedent of online consumer purchase decision. Information, 12(4), 145.‏ https://doi.org/10.3390/info12040145

*Huang, S. C., Silalahi, A. D. K., Eunike, I. J., & Riantama, D. (2024). Understanding impulse buying in E-commerce: The Big Five traits perspective and moderating effect of time pressure and emotions. Telematics and Informatics Reports, 15, 100157.‏

https://doi.org/10.1016/j.teler.2024.100157

*Iqbal, M. K., Raza, A., Ahmad, F., Faraz, N. A., & Bhutta, U. S. (2021). Research on influencing mechanism of big five personality traits on customers online purchase intention: a mediating role of trust. International Journal of Electronic Business, 16(1), 52-76.

https://doi.org/10.1504/IJEB.2021.112765

Işık, E. (2025). Credibilty, quality, and aesthetics on social media: the impact of influencer posts on brand reputation and purchase intention. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(3), 1211-1231.‏ https://doi.org/10.15869/itobiad.1606259

*Jadil, Y., Rana, N. P., & Dwivedi, Y. K. (2022). Understanding the drivers of online trust and intention to buy on a website: An emerging market perspective. International Journal of Information Management Data Insights, 2(1), 100065.

https://doi.org/10.1016/j.jjimei.2022.100065

Jalali Zadeh, N., Hamdi, K. & HoseinZadeh Lotfi, F. (2024). Identification and classification of factors affecting online purchase convenience: Examination of challenges and provision of solutions. Journal of Intelligent Marketing Management, 5(4), 237-255.

https://www.jnabm.ir/article_717734.html?lang=en [In Persian]

Jabeen, R., Khan, K. U., Zain, F., Atlas, F., & Khan, F. (2024). Investigating the impact of social media advertising and risk factors on customer online buying behavior: A trust-based perspective. Future Business Journal, 10(1), 123.‏

https://doi.org/10.1186/s43093-024-00411-8

Jaravaza, D. C., Mukucha, P., Nhidza, L., & Makudza, F. (2025). Online purchase intentions of affluent women: Blending African beliefs, consumer vanity and luxury beauty products online purchase intentions. Cogent Social Sciences, 11(1).

https://doi.org/10.1080/23311886.2025.2451119

Jayasingh, S., Sivakumar, A., & Vanathaiyan, A. A. (2025). Artificial intelligence influencers’ credibility effect on consumer engagement and purchase intention. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 20(1), 17.

https://doi.org/10.3390/jtaer20010017

Jeličič, S., Čule Karačić, N., & Mabić, M. (2024). Impact of personalization on online shopping intent: The mediating role of perceived ad intrusiveness. Economic Review: Journal of Economics and Business, 22(2), 91-102.‏

https://doi.org/10.51558/2303-680X.2024.22.2.91

*Jha, B. (2019). The role of social media communication: empirical study of online purchase intention of financial products. Global Business Review, 20(6), 1445-1461. https://doi.org/10.1177/097215091984891

Kakkar, A., Kalia, P., Panesar, A., & Sood, R. (2025). Investigating the impact of quality, technology and trust on customers’ purchase intention and word-of-mouth in S-commerce. Aslib Journal of Information Management.‏ https://doi.org/10.1108/AJIM-09-2024-0764

*Kamalul Ariffin, S., Mohan, T., & Goh, Y.-N. (2018). Influence of consumers’ perceived risk on consumers’ online purchase intention. Journal of Research in Interactive Marketing, 12(3), 309-327. https://doi.org/10.1108/JRIM-11-2017-0100

*Kansra, P., & Oberoi, S. (2022). Determinants of online purchase intention among young consumers in Punjab: A cross-sectional study. International Journal of Social Ecology and Sustainable Development, 13(6), 1-14.

https://doi.org/10.4018/IJSESD.292041

*Khademi, A., & Farazandeh, H. (2019). The study of effective factors on customer relationship quality in creating brand value and intention to online purchase (A study of eshop customers in Tehran). Journal of Marketing Management, 14(44), 41-59. https://sid.ir/paper/951310/en [In Persian]

Khan, M. A., Vivek, Minhaj, S. M., Saifi, M. A., Alam, S., & Hasan, A. (2022). Impact of store design and atmosphere on shoppers’ purchase decisions: an empirical study with special reference to Delhi-NCR. Sustainability, 15(1), 95.‏

https://doi.org/10.3390/su15010095

Kiely, L., Conti, J., & Hay, P. (2023). Conceptualisation of severe and enduring anorexia nervosa: a qualitative meta-synthesis. BMC Psychiatry, 23(1), 606.‏ https://doi.org/10.1186/s12888-023-05098-9

*Kim, J. B. (2012). An empirical study on consumer first purchase intention in online shopping: integrating initial trust and TAM. Electronic Commerce Research, 12, 125-150. https://doi.org/10.1007/s10660-012-9089-5

Kocarslan, H., & Stoycheva, B. (2025). The effect of digital literacy on online purchase intention: The mediating role of social media use. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 20(4), 355.‏

https://doi.org/10.3390/jtaer20040355

*Kshetri, A., & Jha, B. (2016). Online purchase intention: A study of automobile sector in India. Review of Integrative Business and Economics Research, 5(3), 35-59.

https://www.sibresearch.org/uploads/3/4/0/9/34097180/riber_b16-043_35-59.pdf

Kumar, A., & Kashyap, A. K. (2022). Understanding the factors influencing repurchase intention in online shopping: a meta-analytic review. Vision: The Journal of Business Perspective.

https://doi.org/10.1177/09722629221107957

*Kwon, W., & Noh, M. (2010). The influence of prior experience and age on mature consumers' perceptions and intentions of internet apparel shopping. Journal of Fashion Marketing and Management, 14(3), 335-349.

https://doi.org/10.1108/13612021011061825

*Lee, W. I., Cheng, S. Y., & Shih, Y. T. (2017). Effects among product attributes, involvement, word-of-mouth, and purchase intention in online shopping. Asia Pacific Management Review, 22(4), 223-229.

https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2017.07.007

*Le-Hoang, P. V. (2020). Factors affecting online purchase intention: The case of e-commerce on Lazada. Independent Journal of Management & Production, 11(3), 1018-1033. https://doi.org/10.14807/ijmp.v11i3.1088

*Limbu, Y. B., & Huhmann, B. A. (2024). What influences consumers’ online medication purchase intentions and behavior? A scoping review. Frontiers in pharmacology, 15, 1356059.‏

https://doi.org/10.3389/fphar.2024.1356059

Macheka, T., Quaye, E.S. & Ligaraba, N. (2024). The effect of online customer reviews and celebrity endorsement on young female consumers’ purchase intentions, Young Consumers, 25(4), 462–482.

https://doi.org/10.1108/YC-05-2023-1749

Makudza, F., Masaire, R. F., Makwara, T., Sibanda, L., & Machaka, T. H. T. (2024). Modelling mobile advertising, consumer response and mobile shopping behavior. A post COVID-19 pandemic perspective. Cogent Business & Management, 11(1), 2368102. https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2368102

*Mohamed Fadel Bukhari, S., Ghoneim, A., Dennis, C., & Jamjoom, B. (2013). The antecedents of travellers’ e-satisfaction and intention to buy airline tickets online: A conceptual model. Journal of Enterprise Information Management, 26(6), 624-641. https://doi.org/10.1108/JEIM-07-2013-0040

Mohammadi, F., Yazdani, H. R., & Adibzadeh, M. (2020). A meta-analysis of online shopping studies: Review and synthesis online shopping studies results. Business Intelligence Management Studies, 9(33), 101-142.

https://doi.org/10.22054/IMS.2020.47090.1606 [In Persian]

Mokhtari kalijkola, M., Gholizadeh Eratbeni, M. & Darzi Evati, S. (2023). Investigating the impact of social media advertising features (Instagram) on customers' purchase intentions (Case study: Customers of the Refah Market in Swadkoh). Journal of Intelligent Marketing Management, 4(4), 17-31.

https://www.jnabm.ir/article_703908.html?lang=en [In Persian]

*Montazeri, M., Ebrahimi, A., Ahmadi, P., & Rahnama, A. (2014). Investigation of the factors affecting the intention to purchase on electronic commerce. Journal of Business Management, 6(2), 207-226.

https://doi.org/10.22059/jibm.2014.50747 [In Persian]

*Moon, J., Chadee, D., & Tikoo, S. (2010). Culture, product type, and price influences on consumer purchase intention to buy personalized products online. Journal of Business Research, 61(1), 31-39.‏

https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2006.05.012

Moradi, S., Doroudi, H., Moghaddam, A. & Lotfi Zadeh, F. (2024). Identifying indicators to measure the effectiveness of social media marketing activities on online purchasing decisions. Journal of Intelligent Marketing Management, 5(2), 233-265. https://www.jnabm.ir/article_718862.html?lang=en [In Persian]

Nagy, S., & Hajdú, N. (2021). Consumer acceptance of the use of artificial intelligence in online shopping: Evidence from Hungary. Amfiteatru Economic, 23(56), 155-173.‏

https://doi.org/10.24818/EA/2021/56/155

*Nayak, S., Suhan, M., Nayak, R., Spulbar, C., Birau, R., & Gull, S. M. (2022). Antecedents to purchase intention in virtual market space in India: an empirical investigation. Cogent Business & Management, 9(1), 2003502.‏

https://doi.org/10.1080/23311975.2021.2003502

*Nguyen, C., Tran, D., Nguyen, A., & Nguyen, N. (2021). The effects of perceived risks on food purchase intention: The case study of online shopping channels during COVID-19 pandemic in Vietnam. Journal of Distribution Science, 19(9), 19-27.‏

http://dx.doi.org/10.15722/jds.19.9.202109.19

Nguyen, T. T., Thi Thu Truong, H., & Le-Anh, T. (2023). Online purchase intention under the integration of theory of planned behavior and technology acceptance model. Sage Open, 13(4), 21582440231218814.‏

https://doi.org/10.1177/21582440231218814

Nieves‑Pavón, S., Sánchez González, M. J., & López‑Mosquera, N. (2025). Social and cognitive factors influencing trust and purchase intention in organic E‑commerce: A gender‑based analysis. Sustainability, 17(23), 10489.

https://doi.org/10.3390/su172310489

*Nuseir, M. T. (2019). The impact of electronic word of mouth (e-WOM) on the online purchase intention of consumers in the Islamic countries – a case of (UAE). Journal of Islamic Marketing, 10(3), 759-767. https://doi.org/10.1108/JIMA-03-2018-0059

Park, E., Jang, M., Jung, M. S., & Dlamini, N. S. (2024). Meta-synthesis of qualitative studies to explore fathers’ perspectives of their influence on children’s obesity-related health behaviors. BMC Nursing, 23(1), 78.‏

https://doi.org/10.1186/s12912-024-01728-z

Patel, A. K., Singh, A., Rana, N. P., Parayitam, S., Dwivedi, Y. K., & Dutot, V. (2023). Assessing customers' attitude towards online apparel shopping: A three-way interaction model. Journal of Business Research, 164, 113917.‏

https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113917

*Pereira, T., Limberger, P. F., & Ardigó, C. M. (2021). The moderating effect of the need for interaction with a service employee on purchase intention in chatbots. Telematics and Informatics Reports, 1, 100003.‏

https://doi.org/10.1016/j.teler.2022.100003

*Phan Tan, L., & Le, T. H. (2023). The influence of perceived price and quality of delivery on online repeat purchase intention: The evidence from Vietnamese purchasers. Cogent Business & Management, 10(1), 2173838.

https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2173838

Purwianti, L., Nurjanah, L., Katherine, K., & Chen, R. (2024). The impact of TAM, social influence, and information quality on purchase intention in E-commerce. Jurnal Organisasi dan Manajemen, 20(2), 187-206.‏

https://doi.org/10.33830/jom.v20i2.9123.2024

*Qalati, S. A., Vela, E. G., Li, W., Dakhan, S. A., Hong Thuy, T. T., & Merani, S. H. (2021). Effects of perceived service quality, website quality, and reputation on purchase intention: The mediating and moderating roles of trust and perceived risk in online shopping. Cogent Business & Management, 8(1), 1869363.‏

https://doi.org/10.1080/23311975.2020.1869363

Rahimli, T. (2023). The impact of attitude towards E-payment and shipping service quality on online store satisfaction and online purchase intention. Scholedge International Journal of Multidisciplinary & Allied Studies, 10(9).‏ https://doi.org/ 10.19085/sijmas100901

Ramos, E. C., & Ramos, C. M. (2025). User-generated content and its impact on purchase intent for tourism products: A comparative analysis of millennials and centennials on TikTok. Future Internet, 17(3), 105.‏

https://doi.org/10.3390/fi17030105

Ranjbar, F. & Bahrainizad, M. (2025). Psychographic segmentation of global online retailing based on online shopping motivations and online shopping behaviors. New Marketing Research Journal, 15(3), 1-26.

https://doi.org/10.22108/nmrj.2025.144863.3177 [In Persian]

*Rastgar, A., Alipour, S., & Asgharinajib, M. (2021). Provide a causal model of variables related to the intention to repurchase in the B2C online auction. Journal of Business Management Perspective, 20(45), 144-168. https://sid.ir/paper/955277/en [In Persian]

*Rousta, A., Allafafari, E., & Ahmadi, M. (2023). The effect of e-satisfaction and trust on online repurchase intention through the mediation of ease of use and moderation of customers' online experience. Journal of Value Creating in Business Management, 3(1), 57-81.

https://doi.org/10.22034/jvcbm.2023.392081.1081 [In Persian]

*Roy, G., Basu, R., & Ray, R. (2023). Antecedents of online purchase intention among ageing consumers. Global business review, 24(5), 1041-1057.

https://doi.org/10.1177/0972150920922010

*Ruiz-Viñals, C., Pretel-Jiménez, M., Del Olmo Arriaga, J. L., & Miró Pérez, A. (2024). The influence of artificial intelligence on generation Z’s online fashion purchase intention. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 19(4), 2813-2827. https://doi.org/10.3390/jtaer19040136

Sadighi, M., Ghobadi, M. M., & Matikolaee, S. H. H. (2020). Identification of main factors affecting trust and determination of their importance in electronic businesses in Iran. ArXiv preprint arXiv:2006.07967.‏ https://doi.org/10.48550/arXiv.2006.07967

*Saebnia, S., Afshari, R., & Doshmankosh Kurabbaslo, M. (2020). An investigation of the effective factors on consumers’ tendency to purchase and costumer loyalty from online stores (case study: shikopik online store). Electronic Journal of Management, 11(3), 1-12.

https://ensani.ir/file/download/article/1610188851-10151-11-1.pdf [In Persian]

*Sanaee, K., Moshabaki, A., Esmaelpour, H., & Ahmadi chehre bargh, S. (2023). Explaining the pattern of customers' purchase intention in online shopping behavior by considering the variable of online brand trust. Journal of Advertising and Sales Management, 4(2), 376-394. https://asm.pgu.ac.ir/article_704777.html?lang=en [In Persian]

Sandelowski, M., & Barroso, J. (2006). Handbook for synthesizing qualitative research. Springer Publishing Company. https://www.springerpub.com/handbook-for-synthesizing-qualitative-research.html

*Santo, P. E., & Marques, A.M.A. (2022). Determinants of the online purchase intention: hedonic motivations, prices, information and trust. Baltic Journal of Management, 17(1), 56-71.

https://doi.org/10.1108/BJM-04-2021-0140

Sedaghatparast, E. (2019). A meta-synthesis approach to specify components of future banking. Foresight, 21(4), 482–496.

https://doi.org/10.1108/FS-10-2018-0089

Setianti, Y., Budi Sulistiarini, E., & Sugiharto, B. (2024). Analysis of the influence of trust in digital transactions and website reputation on customers purchase intention through footwear website. Jurnal Informasi dan Teknologi, 6(1), 297–301.

https://doi.org/10.60083/jidt.v6i1.518

Shaouf, A., Lü, K., & Li, X. (2016). The effect of web advertising visual design on online purchase intention: An examination across gender, Computers in Human Behavior, 60, 622-634.

https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.02.090

*Sharifi fard, S., Tamam, E., Hj Hassan, M. S., Waheed, M., Zaremohzzabieh, Z., & Liu, S. (2016). Factors affecting Malaysian university students’ purchase intention in social networking sites. Cogent Business & Management, 3(1), 1182612.

https://doi.org/10.1080/23311975.2016.1182612

*Shekarchizadeh, Z., & Valikhani, Z. (2021). The effect of social media influencers on online purchase intention through the mediating role of attitude towards advertising and brand (case of study: followers of leather clothing pages on Instagram). New Marketing Research Journal, 11(4), 157-176.

https://doi.org/10.22108/nmrj.2022.129037.2464 [In Persian]

Shojaei Farah Abadi, H., Yaghoubi, N. M., Dehghani, M. & Mehdipour, Y. (2024). Presenting a pattern of telemedicine deployment in selected hospitals in the southeast of Iran using the Meta-analysis method. Public Management Researches, 17(63), 273-300.

https://www.sid.ir/paper/1147034/en [In Persian]

Shroff, A., Kumar, S., Martinez, L. M., & Pandey, N. (2024). From clicks to consequences: A multi-method review of online grocery shopping. Electronic Commerce Research, 24(2), 925-964.

https://doi.org/10.1007/s10660-023-09761-x

Singh, C., Dash, M. K., Sahu, R., & Kumar, A. (2024). Investigating the acceptance intentions of online shopping assistants in E‑commerce interactions: mediating role of trust and effects of consumer demographics. Heliyon, 10, e25031.

https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e25031

Syamsuar, D., & Witarsyah, D. (2025). The role of perceived value and risk in shaping purchase intentions in live-streaming commerce: Evidence from Indonesia. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 20(4), 298.‏

https://doi.org/10.3390/jtaer20040298

Szocs, C., Kim, Y., Lim, M., Mera, C. A., & Biswas, D. (2023). The store of the future: Engaging customers through sensory elements, personalized atmospherics, and interpersonal interaction. Journal of Retailing, 99(4), 605-620.‏

https://doi.org/10.1016/j.jretai.2023.11.005

*Thamizhvanan, A., & Xavier, M. J. (2013). Determinants of customers’ online purchase intention: An empirical study in India. Journal of Indian Business Research, 5(1), 17–32.

https://doi.org/10.1108/17554191311303367

Tiutiu, M., Nemțeanu, S., Dabija, D. C., & Pelau, C. (2025). The impact of online customer service and store features on consumer experience and willingness to revisit their preferred online store. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 1-13.‏

https://doi.org/10.1057/s41599-025-04383-0

*Ventre, I., & Kolbe, D. (2020). The impact of perceived usefulness of online reviews, trust and perceived risk on online purchase intention in emerging markets: A Mexican perspective. Journal of International Consumer Marketing, 32(4), 287–299.

https://doi.org/10.1080/08961530.2020.1712293

Vo, T. H. G., Luong, D. B., James, C., & Le, K. H. (2023). How to influence consumer behavior: A perspective from E-Commerce in Vietnam context. International Journal of Electronic Commerce Studies, 14(4), 1-14.‏ https://doi.org/10.7903/ijecs.2292

*Wahab, F., Khan, I., Hussain, T., & Amir, A. (2023). An investigation of cyber-attack impact on consumers’ intention to purchase online. Decision Analytics Journal, 8, 100297.‏

https://doi.org/10.1016/j.dajour.2023.100297

*Wang, C., Liu, T., Zhu, Y., Wang, H., Wang, X., & Zhao, S. (2023). The influence of consumer perception on purchase intention: Evidence from cross-border E-commerce platforms. Heliyon, 9(11), e21617.‏ https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e21617

Wattoo, M. U., Du, J., Shahzad, F., & Kousar, S. (2025). Shaping E-commerce experiences: Unraveling the impact of service quality on youth customer behavior in a developing nation. Sage Open, 15(1), 21582440241311786.‏ https://doi.org/10.1177/21582440241311786

Wu, Y., & Huang, H. (2023). Influence of perceived value on consumers’ continuous purchase intention in live-streaming e-commerce—mediated by consumer trust. Sustainability, 15(5), 4432.‏

https://doi.org/10.3390/su15054432

Yakubu, H., & Kwong, C. K. (2021). Forecasting the importance of product attributes using online customer reviews and Google Trends. Technological Forecasting and Social Change, 171, 120983.‏ https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.120983

Yalçınkaya, M., & Çataldaş, İ. (2025). Determinants of customer satisfaction and loyalty in the Turkish e-commerce sector. Frontiers in Communication, 10, 1603554.‏ https://doi.org/10.3389/fcomm.2025.1603554

Yang, J. (2024). Understanding significant factors of attitude and purchase intention of online customers toward E-commerce in China. Scholar, 16(3), 24-35

https://doi.nrct.go.th/admin/doc/doc_659589.pdf

Yawar, R. B., Perumal, S., & Murad, S. M. A. (2024). Effect of product variety on online impulse purchase intention in customers. Environment and Social Psychology, 9(12), 3263.‏

https://doi.org/10.59429/esp.v9i12.3263

Zaheer, M. A., Anwar, T. M., Iantovics, L. B., Manzoor, M., Raza, M. A., & Khan, Z. (2024). Decision-making model in digital commerce: electronic trust-based purchasing intention through online food delivery applications (OFDAs). Journal of Trade Science, 12(3), 220-242.

https://doi.org/10.1108/JTS-12-2023-0037

*Zamani, H., Naami, A., & Hamdi, K. (2022). Designing a content marketing template to increase purchase intention in digital marketing. Journal of Business Management, 14(2), 354-376.

https://doi.org/10.22059/jibm.2021.332652.4222 [In Persian]

Zamfirache, A., Neacșu, N. A., Madar, A., Bălășescu, S., Bălășescu, M., & Purcaru, I. M. (2025). Behavioural differences and purchasing experiences through online commerce or offline within mall-based retail structures. Electronic Commerce Research, 25(5), 4159-4191.‏

https://doi.org/10.1007/s10660-024-09879-6

*Zandi Darreh Gharibi, B., Karbasi, A., & Rajabzadeh, M. (2025). Investigating the factors affecting online purchase intention of fresh agricultural products. Iranian Journal Agricultural Economics and Development Research, 56(1), 91–106. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2025.385877.669333 [In Persian]

Zhao, L., Fu, B., & Bai, S. (2025). Understanding the influence of personalized recommendation on purchase intentions from a self-determination perspective: contingent upon product categories. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 20(1), 32.‏

https://doi.org/10.3390/jtaer20010032

*Zhao, X., Deng, S., & Zhou, Y. (2017). The impact of reference effects on online purchase intention of agricultural products: The moderating role of consumers’ food safety consciousness. Internet Research, 27(2), 233-255.

https://doi.org/10.1108/IntR-03-2016-0082

Zhao, Z., Omar, N. A., & Zaki, H. O. (2025). Appraisal factors of sustainable purchase intentions in online shopping platform context: PLS-SEM with theory extensions. Journal of Retailing and Consumer Services, 82, 104118.

https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2024.104118

Developing a Model of Factors Influencing Customer Online Purchase Intention: A Meta-Synthesis Approach

Full Text

References

Volume 16, Issue 1 - Serial Number 60
January 2026
Pages 95-132

Files

History

Share

How to cite

Statistics

Volume 16, Issue 1 - Serial Number 60January 2026Pages 95-132

Volume 16, Issue 1 - Serial Number 60
January 2026
Pages 95-132