شناسایی و رتبه‌بندی راهکارهای توسعة گردشگری پزشکی؛ مطالعه موردی استان گلستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علی‌آباد‌کتول، گروه مدیریت، علی‌آبادکتول، ایران

2 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علی‌آباد‌کتول، گروه مدیریت، علی‌آبادکتول، ایران

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علی‌آباد‌کتول، گروه مدیریت، علی‌آبادکتول، ایران

چکیده

چکیده
گردشگری پزشکی، یکی از حوزه‌های نوین گردشگری است که بخش مهمی از صنایع سودآور و رقابتی در دنیا شناخته می‌شود. باتوجه به نیاز پژوهش‌های بومی در این حوزه، پژوهش حاضر با هدف ارائه راهکارهای رسیدن به مدلی مطلوب برای توسعة گردشگری پزشکی در استان گلستان انجام شده­است.  روش این پژوهش کیفی-کاربردی با ماهیت پیمایشی است و با استفاده از فرایند تحلیل شبکه‌ای، داده‌های مستخرج از مصاحبه‌ها و پرسشنامه‌های جمعی از صاحب‌نظران بخش پزشکی و گردشگری در استان گلستان بررسی و تجزیه و تحلیل شده­است. براساس یافته­ها، تأثیرگذارترین معیارهای اصلی در توسعة گردشگری پزشکی استان گلستان به­ترتیب اهمیت، معیار زیرساختار، معیار پزشک و معیار کیفیت شناسایی شده­اند. درصدر راهکارهای ارائه­شده در این پژوهش، بالابردن میزان مشارکت خصوصی در توسعة گردشگری پزشکی استان گلستان، ایجاد بیمارستان‌ها و کلینیک‌های ویژة گردشگری پزشکی و مشارکت و حمایت بخش دولتی از بخش خصوصی را می‌توان نام برد.

کلمات کلیدی: گردشگری ‌پزشکی،‌ توسعه‌ گردش‌گری، استان گلستان، فرایند تحلیل شبکه‌ای.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Medical Tourism Development in Golestan Province; An Assessment of Identified Solutions

نویسندگان [English]

  • farnaz badiei 1
  • Abdolhamid Ebrahimi 2
  • Hosein Didekhani 3
1 Ph.D. Student, Islamic Azad University- Ali Abad Katool Branch, Golestan, Iran
2 Associate Professor, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Islamic Azad University- Ali Abad Katool, Golestan, Iran
چکیده [English]

Medical Tourism Development in Golestan Province;
An Assessment of Identified Solutions
Medical Tourism Development in Golestan Province;
An Assessment of Identified Solutions

Abstract
The aim of this study was to determine and assess solutions to develop medical tourism in Golestan Province, Iran. A qualitative method was adopted to collect data from experts on tourism and medical sectors from February to August 2015.Analytic Network Process (ANP) is used to identify dependency among criteria and subcriteria .The results reveal that most effective criteria on medical tourism development in Golestan based on importance are: Structure, physician, quality, communication, hospital, promotion, advertising and distribution channels and country as the last effective criteria. Several solutions were considered based on the criteria importance that on top of the list are: promoting private participation in medical tourism, specialized hospitals and clinics for medical tourists with supportive facilities and public-private cooperation.

Key words: Golestan Province,Medical Tourism, Tourism Development, Analytic Network Process

کلیدواژه‌ها [English]

  • Golestan Province
  • Medical Tourism
  • Tourism Development
  • Analytic Network Process

 

امروزه جهانی­شدن خدمات بهداشتی به رشد شاخه‌ جدیدی از گردشگری پزشکی به نام گردشگری سلامت منجر شده است.درمیان حوزه­های گردشگری سلامت، گردشگری پزشکی از سایر حوزه­ها، آهنگ رشد سریع‌تری دارد. ازاین رو،کشورهای زیادی در حال ایجاد و تصویب طرح‌های قانونی و کاربردی با هدف اجرای گردشگری پزشکی هستند.کاهش    هزینه­های حمل و نقل، درآمد های بالا، انتقال فناوری و دانش و قیمت­های رقابتی، همگی دلایلی هستند که گردشگران پزشکی را به سفر در کشورهای دوردست  وامی­دارد (هیونگ [1]و همکاران ،2010، 995)

در ایران نیز در برنامة چهارم توسعه مادة 87، زمینه‌سازی برای حضور مؤثر در بازارهای جهانی و تبدیل جمهوری اسلامی ایران به مرکز رفع نیازهای سلامت و پزشکی منطقه تأکید شده­است. استان گلستان به­علت همسایگی با کشورهایی که از نظر سطح درمانی و پزشکی بسیار ازکشور ما پایین‌تر هستند؛ همچنین این استان با بهره‌مندی از نیروهای مجرب پزشکی و مراکز درمانی قوی چه در مرکز استان و چه در سایر شهرهای آن، می‌تواند یکی از بهترین مقاصد گردشگران پزشکی باشد. برآورد شده است هر گردشگر سلامت، سه برابر یک گردشگر معمولی موجب ارز­آوری می‌شود (دلگشایی وهمکاران، 1389: 63). هدف اصلی این پژوهش، شناسایی، تجزیه­و­تحلیل و رتبه­بندی عوامل مؤثر برتوسعة گردشگری پزشکی استان گلستان برمبنای داده­های جمع­آوری شده از حجم نمونة20نفر از کارشناسان ارشد و خبرگان و مسئولان  بخش گردشگری و  پزشکی با روش غیرتصادفی و انتخابی بوده است تا بستری فراهم شود که گامی هرچندکوچک در ارتقای کارآفرینی استان گلستان و افزایش درآمدهای غیرنفتی کشور برداشته شود.

معیارهای کلیدی در این پژوهش با استفاده از مرور پیشینة زیادی از مطالعات گذشته در مورد گردشگری پزشکی از قبیل معیار زیرساختار (نیوکلا.اس.پوکوک[2] و کای هوانگ شو،2011 : 4)، معیارپزشک (میرفخرالدینی و همکاران ،1391: 676)، معیارکیفیت (آنتونی وود هد[3]،2011: 690)و(والری کروکس[4] و همکاران ،2010: 4)، معیارارتباطات (وارالاک[5] سیریشارن ،2008: 517)، معیار بیمارستان (میشل ایمسن[6] و استفن شوایزبرگ،2013: 7)، معیارترویج و تبلیغات (لی ترنر[7]،2011: 5 )و (نیل لونت[8] و همکاران ،2014: 5) و معیارکشور (روری جانستن[9] و همکاران ،2010: 9) و همچنین مدل نظری بسط­یافتة  هیونگ (هیونگ و همکاران ،2010: 997)به­دست­آمده است، سپس برای معیارها و زیرمعیارهای شناسایی­شده از فرایند تحلیل شبکه‌ای[10] استفاده شد. فرایند تحلیل شبکه‌ای از طریق سوپرماتریس خود که عناصر آن از ماتریس‌های تقدم ستونی تشکیل شده‌اند، پیامدهای وابستگی و بازخورد در داخل و میان خوشه‌های عناصر را دربرمی‌گیرد.

 

جنبه نوآوری پژوهش

استفاده از پژوهش کیفی، زمانی­که ابزارهای کمّی پاسخگوی نیاز های پژوهشگر در توضیح یا تفسیر یک موقعیت نباشند،کاربرد پیدا می­کند. ماهیت پژوهش حاضر اکتشافی است، زیراگردشگری پزشکی موضوعی تازه است که تاکنون چندان به آن پرداخته نشده­است و به­همین­دلیلT نظریه زمینه­ای برای شناسایی معیارهای پژوهش به­کارگرفته شده­است (استراوس و کربین، 1998). در اکثر پژوهش‌های گذشته، نمونة پژوهش تنها از جامعة گردشگران پزشکی و یا کادر پزشکی و پرستاری انتخاب شده‌اند؛ برای نمونه تحقیقاتی چون (رنجنوش و همکاران، 1395) نمونة بررسی­شده بیماران خارجی؛ (عنابستانی،1394 ) نمونة مطالعه­شده گردشگران پزشکی؛ (گودرزی و همکاران، 1392) نمونة بررسی­شده گردشگران پزشکی؛ (طبیبی و همکاران،1390) نمونة مطالعه­شده کادر پزشکی و پرستاری را مد نظر داشته­اند؛  اما این پژوهش با استفاده از نظرات خبرگان و کارشناسان در هردو بخش پزشکی و گردشگری در تکمیل پژوهش‌های پیشین و کمبودهای موجود آنها کوشیده است.

 

گردشگری پزشکی

سازمان جهانی گردشگری، گردشگری سلامت را چنین تعریف می­کند: استفاده از خدماتی که به بهبود یا افزایش سلامتی و افزایش روحیة فرد (با استفاده از آب­های معدنی، آ­ب­وهوا و یا مداخلات پزشکی) منجر می­شود و در مکانی خارج از محل سکونت فرد است و زمانی که فرد در آن سپری می­کند، بیش از 24 ساعت باشد (حقیقی کفاش و همکاران، 1385: 12). عبارت «گردشگری پزشکی» فعالیت بیمارانی را توصیف می‌کند که به قصد دریافت خدمات پزشکی و درمانی به خارج از مرزهای کشور خود سفر می‌کنند و هزینة این خدمات را به­تنهایی و از جیب خود می­پردازند (کروکس و همکاران[11]، 2011، ص726). گردشگری پزشکی از حیطة وسیع‌تر گردشگری یعنی گردشگری سلامت نشأت گرفته است؛ در متون پزشکی و مطالعات سلامتی، گردشگری پزشکی، اصطلاحی عمومی است که منظور آن سفر خارجی با هدف جست‌وجوی درمان پزشکی است و این سفر با خدمات یا بدون خدمات گردشگری می‌باشد.

به­طورکلی، صاحب‌نظران، به شکل گسترده­ای انگیزه‌های گردشگری را شناخته­اند و بدانها توجه­   کرده­اند و تاکنون طبقه‌بندی­های فراوانی از آنها به وجود آمده­است. گردشگری در اشکال اولیه، غالباً نتیجة دو انگیزه عمومی مذهب و سلامتی بوده است.

با وجود تعریف مشخص گردشگری پزشکی، آمارهایی که همواره از آن گزارش می‌شود، شامل تمامی افراد بیگان­ ای است که در کشور میزبان خدمات پزشکی را دریافت می‌کنند. به عبارتی، آمارها شامل افراد مقیم در کشور خارجی می‌باشد، اگرچه آنها گردش‌گر محسوب نمی‌شوند. ضمن اینکه منابع مختلف دربارة اهمیت نسبی دریافت خدمات درمانی در طول سفر به کشور میزبان از سوی گردشگران واجد شرایط، تفاوت چشمگیری دارند. براین ­اساس، طیفی برای روشن­شدن معنای گردشگری پزشکی ارائه می‌شود.

براساس این طیف «گردشگر» فردی است که در زمان گذران اوقات فراغت در کشور میزبان هیچ استفاده‌ای از خدمات پزشکی ندارد. یک «گردشگر تحت درمان» فردی است که خدمات درمان پزشکی را در زمانی­که در طول سفر برای وی ناگهان مشکلات سلامتی رخ می‌دهد، دریافت می‌کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول1: جایگاهگردشگرپزشکی

5

4

3

2

1

فقط بیمار

بیماربرای گذران فراغت

گردش‌گر پزشکی

گردش‌گر تحت‌درمان

فقط گردش‌گر

 (کوهن ،2008: 25 )

 

 

«گردشگر پزشکی» فردی است که در کشور میزبان خدمات پزشکی و خدمات گردشگری را با هم دریافت می­کند، سفر گردشگر با انگیزة دریافت خدمات درمانی در کنار گذران فراغت بوده­است.

«بیمار برای گذران فراغت» فردی است که کشور میزبان را برای هدف دریافت خدمات پزشکی انتخاب می‌کند، اما بدون پیش­بینی از خدمات اوقات فراغت به­خصوص در طول دورة نقاهت و یا  پیگیری یک عمل جراحی یا درمان خاص، نیز استفاده می­کند.

«بیمار» فردی است که کشور میزبان را فقط برای دریافت خدمات پزشکی برگزیده است(کوهن، 2008: 24)

بخش‌بندی‌های مختلفی برای فعالیت مناسب، مؤثر و موفق در بازار گردشگری درمانی ارائه شده­است. بنا بر نظر پولاک و ویلیامز  بخش‌های‌ جنسیت، کارمندان، زوج­های گردشگر، خانواده و سالمندی می توانند جنبه‌های اصلی بازار گردشگری درمانی را تشکیل دهند (پولاک و ویلیامز،2000،ص.170)

گردشگری درمانی انواع مختلفی دارد که محققان مختلف، تقسیم‌بندی‌های متفاوتی در این زمینه به­دست داده­اند. در یکی از این تقسیم‌بندی‌ها، گردشگری درمانی به درمان‌های سبُک مانند دندانپزشکی، درمان­های متوسط مانند ناباروری و زیبایی و آنژیو پلاستی و درمان­های سنگین مانند کاشت حلزون و قلب باز تقسیم می­شود (جعفری و رافعی،1386: 18).

وضعیتگردشگریپزشکیایران

مادة ۸۷ برنامةچهارم توسعه، همراه با اهداف سند چشم­انداز ایران ۱۴۰۴ ، از مهم‌ترین سیاست‌های کلیدی دولت است که از توسعة گردشگری پزشکی حمایت می‌کند. از طرف دیگر، اصل ۴۴ قانون اساسی دولت را موظف کرده است تا علاوه­بر تأمین امنیت سرمایه­گذاری بخش خصوصی، راهکارهای توسعة بخش خصوصی را در تمامی ابعاد اقتصاد عملی سازند.

نظام بهداشت و درمان ایران از بخش‌های دولتی، خصوصی و خیریه تشکیل شده است که بیشتر خدمات سطح اول در قالب شبکة گسترده بهداشتی درمانی ارائه می‌شود. ایران، هم­اکنون در برخی از  علوم مانند سلول‌های بنیادی و ترمیم ضایعات نخاعی جزو برترین‌های دنیاست. همچنین در مباحثی نظیر ناباروری و مباحث تهاجمی، رادیولوژی، پیوند قرنیة چشم، پیوند کلیه و کبد قادر به رقابت با کشورهای پیشرفتة جهان است.

 

روش پژوهش و تجزیه تحلیل داده­ها

ازآن‌جاکه تجزیه­وتحلیل داده‌های پژوهش حاضر بر پایة مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره می‌باشد، در این مطالعه شناسایی و اولویت­بندی عوامل مؤثر بر توسعة گردشگری پزشکی براساس روش‌های تصمیم‌گیری گروهی مانند دلفی، طوفان مغزی از خبرگان بخش گردشگری و پزشکی استان گلستان به­دست­آمده است، سپس این عوامل کلیدی جمع‌آوری­شده با پرسشنامة مخصوص تحلیل ساختار شبکه‌ای در قالب ماتریس‌های تصمیم‌گیری به­صورت زوجی با تلفیق نظرات افراد مذکور با استفاده از میانگین هندسی محاسبه می‏شود، برای وزن، گزینه­ها و عوامل نسبت به هم سنجیده می‌شوند. سپس با ضرب­کردن ماتریس به­دست­آمده در وزن گزینه‌ها نسبت به عوامل مختلف به­صورت تحلیل شبکه­ای اولویت هر گزینه براساس وزن بیشتر مشخص می‌شود.

نرم­افزار استفاده­شده برای انجام­دادن محاسبات تکنیک فرایند تحلیل شبکه‌ای سوپر دسیژن[12] می­باشد‌. این نرم‌افزار، پاسخ پرسشنامه‌ها را دریافت می­کند و پس از تلفیق، براساس هریک از معیارهای نامبرده، رتبه‌بندی مربوط به آن را با نرخ سازگاری هرکدام انجام می­دهد و درنهایت نیز با تلفیق تمامی معیارها، رتبه‌بندی و نرخ سازگاری کل را گزارش می‌دهد. نرخ سازگاری سازوکاری است که سازگاری مقایسات را مشخص می‌کند. هرگاه نرخ سازگاری[13]0.1≥CR باشد، می‌توان داوری را ضرب و وزن‌ها را معتبر  دانست. برای تعیین نرخ سازگاری، نخست ماتریس شاخص‌ها در بردار وزن شاخص‌ها ضرب می‌شود (ساعتی[14]،2012)؛ البته نرخ سازگاری پذیرفتنی کمتر از 0.1 است که در این پژوهش نیز این نرخ از 0.1 کمتر است. در گام دوم از پاسخگویان خواسته شد تا عوامل تأثیرگذار را مقایسه زوجی کنند؛ پس از ایجاد درخت سلسله‌مراتبی، قدم بعدی ارزیابی عناصر با استفاده از مقایسات زوجی است. مقایسة زوجی فرایندی برای مقایسه اهمیت ارجحیت یا درست­نمایی دو عنصر نسبت به عنصر سطح بالاتر است.

پس­ازآن­که با مرور متون و پژوهش‌های پیشین و استفاده از نظرات پزشکان و کارشناسان بخش گردشگری استان گلستان، درک کلی از معیارهای اصلی و فرعی مؤثر به‌دست­آمد، ماحصل کار، 8 عامل اصلی و 27 عامل فرعی بود، که در مدل فرایند تحلیل شبکه پژوهش نمودار1 آمده است. سپس بر مبنای فرایند تحلیل شبکه­ای، ماتریس مقایسه‌ای، از معیارها و زیرمعیارها تشکیل و وابستگی درونی معیارها و زیرمعیارها و سازگاری ماتریس بررسی شد. (جدول2). پس­ازآن، سوپرماتریس حد تشکیل و محاسبه شد، هدف از به حدرساندن سوپر ماتریس موزون این است که تأثیر نسبی درازمدت هریک از عناصر آن در ‏یکدیگر حاصل شود. برای واگرایی ضریب اهمیت هریک از عناصر ماتریس موزون، آن را به توان ‏K‏ ‏که یک عدد اختیاری بزرگ است می رسانیم، تا اینکه تمام عناصر سوپرماتریس همانند و برابر شوند؛  این کار با تکرار انجام می­شود. در چنین حالتی سوپرماتریس حد، به­دست­آمده است. در پژوهش حاضر،  ‏در توان 150 سوپر ماتریس موزون با استفاده از ‎‏ ‏سوپردسیژن‎، سوپرماتریس حد به­دست ­آمده است که تمامی عناصر آن با یکدیگر تقریباً برابر شده‌اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

نمودار1: مدل فرایند تحلیل شبکة پژوهش

 

 

جدول 2- خروجی نرم­افزار نتیجة مقایسة زوجی و بردار ویژة تمامی عوامل فرعی دارای وابستگی متقابل، در ماتریس زیر ارائه شده است:

 

 

جدول 2- خروجی نرم­افزار نتیجة مقایسةزوجی

 

 

نتایج : رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر گردشگری پزشکی

 

نتایج تحلیل سوپرماتریس حد محاسبه­شدة اوزان عوامل مؤثر بر عرضه و تقاضای گردشگری پزشکی نشان می‌دهد که زیرمعیار مشارکت خصوصی از معیار زیرساختار  با وزن نسبی 0.089 در رتبة اول و پس از آن زیرمعیار  بیمارستان­ها  و کلینیک­ها از معیار زیرساختار با وزن نسبی0.086 در رتبة دوم و زیرمعیار مشارکت عمومی از معیار زیرساختار  با  وزن نسبی 0.068 در رتبة سوم و زیرمعیار استراتژی­های بازاریابی از معیار ترویج با وزن نسبی 0.067 در رتبة چهارم و زیرمعیار آژانس‌های مسافرتی پزشکی از معیار تبلیغات با وزن نسبی 0.060  در رتبة پنجم و سایر رتبه­ها پس از آن قرارمی­گیرند. رتبه­بندی عوامل مؤثر بر گردشگری پزشکی در استان گلستان در جدول 3 نشان داده شده است. در ذیل، رتبه‌بندی تک تک معیارها و زیرمعیارهای آنها که در نمودار2 نشان داده شده، بررسی شده است:

 

 

نمودار2 :رتبه‌بندی معیا‌رهای اصلی مؤثردرگردشگری پزشکی گلستان

جدول3: رتبه­بندی عوامل مؤثر بر گردشگری پزشکی در استان گلستان براساس پژوهش حاضر

رتبه

عوامل موثر بر گردشگری پزشکی

رتبه

عوامل مؤثر بر گردشگری پزشکی

1

مشارکت خصوصی

15

رسانه

2

بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها

16

توصیه دیگران

3

مشارکت عمومی

17

آموزش­‌های کادر پزشکی

4

راهکارهای بازاریابی

18

اعتبارنامه بیمارستان

5

آژانس‌های مسافرتی پزشکی

19

زبان خارجه

6

شهرت پزشک

20

وزارت خارجه در بخش گردشگری

7

ترویج فراملی

21

استفاده از اینترنت

8

شهرت بیمارستان

22

ترویج ملی

9

شرایط اقتصادی

23

فاصله

10

مجوزهای رسمی

24

شرایط سیاسی

11

بستر اینترنت

25

قوانین

12

هزینه­های درمان

26

تخصیص اعتبار

13

نظر  متخصصان دیگر

27

گواهینامه‌ها

14

خانواده و دوستان

 

 

 

بحث و نتیجه‌گیری:

 

باتوجه به یافته‌های پژوهش، در میان معیارهای اصلی زیرساختار در رتبة نخست قرار می‌گیرد و این امر خود به­خوبی حاکی از نیاز و لزوم توجه مسئولان در ایجاد زیرساخت‌های گردشگری پزشکی در استان می‌باشد. در رتبة دوم، اهمیت معیار پزشک قرارگرفته است. معیار کیفیت که از زیرمعیارهای مجوزهای رسمی و گواهینامه‌ها تشکیل شده در جایگاه سوم  است که  نشان می­دهد که برای توسعة پایدارگردشگری پزشکی به­روزبودن بخش پزشکی، در زمینة آخرین استانداردهای کیفی دنیاست. معیار ارتباطات در رتبة چهارم نشان‌دهندة اهمیت ارتباط مؤثر و استفاده از ابزارهای ارتباطی می­باشد. معیار بیمارستان رتبة پنجم را دارد که زیرمعیارهای این بخش شامل هزینه‌های درمان، اعتبارنامة بیمارستان و آموزش کادر پزشکی می‌باشند. در بهبود وضعیت این معیار، توجه به هزینه‌های درمان و پایین‌تربودن این هزینه‌ها نسبت به سایر کشورها، همچنین برخورداری از بیمارستان‌هایی با آخرین استانداردها و دارای کادر پزشکی مجرب اثرگذار خواهد بود. 

قرارگیری معیار بیمارستان در رتبة پنجم و قبل از معیارهای ترویج و تبلیغات، نشان می­دهد که هرچند با استفاده از ابزار تبلیغات و کانال‌های ترویج بازاریابی برای جذب گردشگران پزشکی تلاش شود، اما اگر در بخش بیمارستان نسبت به سایر کشورها در مرتبة پایین‌تری باشیم، نمی­توان به موفقیت رسید.

در میان هشت معیار اصلی شناسایی­شده، معیارهای ترویج و تبلیغات با کسب وزن یکسان، در جایگاه هفتم قرارگرفتند که این نشان می­دهد که ابزار تبلیغات       به­تنهایی نمی‌تواند در گردشگری پزشکی مفید واقع شود و درنهایت معیارکشور با زیرمعیارهایی همچون شرایط اقتصادی، سیاسی، قوانین، تخصیص اعتبار و فاصله در آخرین پله جای گرفتند.

 

پیشنهادها:

براساس جدول3 راهکارهای پیشنهادی در مورد عوامل اصلی مؤثر بر گرشگری پزشکی استان گلستان به ترتیب اهمیت براساس نتایج ارائه می­شوند.

 ( باتوجه به مدل ارائه پیشنهادهای دکتر عبدالحمید ابراهیمی و دکتر آرام­ طاعتی، گزارش نهایی طرح«راهکارهای ارتقاء مشارکت اعضا در اتحادیه­ها و تعاونی­های مصرف» وزارت تعاون،1387،ص. 309)

 

 

جدول 3: راهکارهای‌پیشنهادی درموردعوامل اصلی موثر برگردشگری پزشکی استان گلستان به ترتیب اهمیت بر اساس نتایج:

ردیف

نتایج پژوهش براساس رتبه

راهکارهای پیشنهادی

ساختارپیشنهادی

اقدامات پیشنهادی

مجری

1-

مشارکت خصوصی

بالابردن میزان مشارکت خصوصی در توسعة گردشگری پزشکی گلستان

ایجاد امکانات رفاهی و اقامتی مناسب

مالکیت سهامی مراکزگردشگری پزشکی توسط افراد منطقه

تسهیل فرایندتشکیل شرکتهایی با موضوع گردشگری پزشکی

دولت (وزارت بهداشت– سازمان میراث فرهنگی و گردشگری )

بخش خصوصی

2-

بیمارستان­ها و کلینیک­ها

تاسیس بیمارستانها و کلینیک های ویژه گردشگری پزشکی با امکانات رفاهی و اقامتی مناسب

تاسیس بیمارستانها یا کلینیک  های ویژه در نقاط مرزی

تلفیق پروژه­های گردشگری و درمانی  ارتقاءکیفیت درمانی

همکاری بخش­های وزارت درمان وآموزش پزشکی باسازمان گردشگری،صنایع دستی و میراث فرهنگی و بخش خصوصی

وزارت درمان و آموزش پزشکی و سازمان گردشگری ،صنایع دستی و میراث فرهنگی

3-

راهکارهای  بازاریابی

تعیین اولویت جذب گردشگری در بین سایر سیاست های جذب منابع خارج از کشور

شناسایی موانع و محل های مقاومت یا نقص در جذب گردشگری

تسهیل ورود گردش‌گر

سیاست های تشویقی برای جذب گردش‌گران پزشکی و سلامت

تصویرسازی از برند گردشگری پزشکی

وجود هماهنگی کامل بین بخش‌های دولتی و خصوصی در استراتژی‌های یکسان

تقویت مراکزدرمانی فعال در بخش گردشگری پزشکی

وزارت بهداشت و سازمان گردشگری

وزارت کشور (درجهت ایجاد زیرساخت بین بخشی )

  • ·                      وزارت خارجه

4-

آژانس های مسافرتی پزشکی

ایجاد آژانس های مسافرتی پزشکی تخصصی برای درمان یک بیماری خاص

ایجاد خدمات تور های بازتوانی  بعنوان سطح سوم پیشگیری در کاهش سطح صدمات ناشی از بیماریها (بازتوانی بیمارقلبی – بازتوانی مغزی – درمان وابستگی های دارویی)

تعریف و شفا ف­سازی فرایندها و خدمات  آژانس­های مسافرتی پزشکی

هماهنگی ارگان های صادرکننده مجوزها و تجمیع در یک سازمان

وزارت بهداشت و سازمان گردشگری و بخش خصوصی

5-

وزارت خارجه در بخش گردشگری

تسهیل ورود گردشگران پزشکی

شناسایی فرصت های جذب گردش‌گر پزشکی و انتقال به وزارت بهداشت

زیرساخت­های وزرات خارجه

هماهنگی سیاست و استراتژیهای دو وزارت

تشویق سیاست های بازاریابی گردشگری سلامت در بخش خصوصی

وزارت خارجه – سازمان میراث فرهنگی – وزارت بهداشت

6-

ترویج ملی

شناساندن توانمندی­های داخلی در عرصة سلامت

اعتماد سازی در کیفیت خدمات موجود کشود

هدایت نیاز به خدمات سلامت به سمت منابع داخلی

 

استفاده از زیرساخت­های تبلیغی

ایجاد نظام بازخورد مفید در رفع مشکلات و تامین نظرات گیرنده خدمت

انجام خدمات مشتری محور در خدمات سلامت

تبلیغ  رسانه های

افزایش کیفیت خدمات داخلی

وزارت بهداشت . رسانه­ها – بخش خصوصی ( اعم از بیمارستان و آژانس­های داخلی)

7-

قوانین

تسهیل ورود گردشگر ( کاهش زمان انتظار و سایر موارد )

تسهیل صدور مجوز ایجاد کلینیک و بیمارستان

تسهیل مجوزهای احداث

افزایش بازرسی و نظارت­های کیفی در ارزیابی خدمات

مجلس

سازمان میراث فرهنگی

ادارات دولتی ( سازمان مسکن – منابع طبیعی – شهرداری­ها)

بازبینی برخی قوانین

بهبود نظارت ها

واگذاری تسهیلات

 

وزارت بهداشت / میراث فرهنگی / بانک­ها



[1] Heung et al

[2] Nicola S Pocock& Kai Hong Phua

[3] Anthony Woodhead

[4] Valorie A. Crooks et al

[5] Waralak V. Siricharoen

[6] Michelle Imison & Stephen Schweinsberg

[7] Leigh Turner

[8] Neil Lunt et al

[9] Rory Johnston

[10] .Analytical Network Process(ANP)

[11] Crooks et al

[12] Super Desicion

[13] Consistency Ratio(CR)

[14] Saaty

 

1- ابراهیمی، عبدالحمید؛ طاعتی،آرام؛ مهدیه، امید و کنعانی، علی.(1389).عوامل مؤثر بر ارتقای مشارکت اعضا در اتحادیه‌ها و تعاونی‌های مصرف. تعاون،21،2، صص129-53

2-ابراهیمی، عبدالحمید؛ طاعتی،آرام؛ مهدیه، امید و کنعانی، علی.(1387). راهکارهای ارتقاء مشارکت اعضا دراتحادیه ها و تعاونی های مصرف. طرح پژوهشی وزارت تعاون، با همکاری دانشگاه علامه طباطبایی و شرکت بازاریابی جهانی پایاتدبیر،صص 309 تا316.

3-دلگشایی بهرام، رواقی حمید، ابوالحسنی نازنین(1391). ارزیابی اهمیت عملکرد گردشگری پزشکی در استان تهران از دیدگاه گردشگران پزشکی و ارائه­کنندگان خدمات پزشکی. بیمارستان. 11 (1) :63-72

4-حقیقی کفاش، مهدی و ضیایی، محمود و جعفری، قاسم. (1385). اولویت بندی عوامل مربوط به توسعه ی گردشگری درمانی ایران. فصلنامه ی مطالعات جهانگردی. شماره ی 11و12، زمستان و بهار، 23-40.

5-رافعی، محمدرضا و جعفری، قاسم (1385). راهکارهای تجاری سازی گردشگری درمانی در ایران. دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری.

6- رنجنوش، راحله؛ ضرغام‌بروجنی، حمید و حمیدی، ناصر. (1395). بخش بندی کسب ‌و کارهای گردشگری پزشکی ایران از دید بیماران خارجی. برنامه ریزی و توسعه گردشگری, 0(5), 54-72.

7-گرجی، محمدباقر. (1389). روش تحقیق (ویژه مدیریت و حسابداری) و (سایر رشته های علوم انسانی). گرگان: نوروزی.

8-گودرزی، مجید، تقوایی، مسعود، و زنگی‌آبادی، علی. (1392). بررسی و ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری پزشکی در کلان­شهر شیراز. مطالعات مدیریت گردشگری، 0(8)، صص: 1-26.

9-طبیبی، جمال‌الدین، نصیری‌پور، امیر‌اشکان، ایوبیان، علی، و باقریان‌محمود‌آبادی، حسین. (1391). مکانیزم های اطلاع رسانی و جذب گردشگران پزشکی در بیمارستان های شهر تهران. مدیریت اطلاعات سلامت، 3(9)، 416-423.

10-عنابستانی، علی‌اکبر، و عنابستانی، زهرا. (1394). عوامل مؤثر بر انتخاب شهر مشهد به عنوان هدف گردشگری پزشکی. گردشگری شهری، 3(2)، 275-290.

11-قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (1385). ماده 87.

12-میرفخرالدینی،سیدحیدر و میرفخرالدینی، فائزه السادات و صدربافقی، سیدمهدی.(1391). بررسی میزان رضایتمندی گردشگران درمانی شهر یزد و اولویت­بندی عوامل مؤثر بر آن با روش TOPSIS فازی. مجلة علمی-پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد،20 (5)،668-678.

13-Cohen E. (2008). Medical Tourism in Thailand. AU-GSB e-JOURNAL. 24-38.

14-Crooks, V., Turner, L., Synder, J., Johnston, R., & &Kingsbury, (2011). Promoting Medical Tourism to India:Messages,Images,and the Marketing of International patientTravel. Social Science and Medicine, 72, 726-732.

15-Crooks ,V. A ., Kingsbury,P., Snyder,J., Johnston,R.(2010). What is known about the patient’s experience of medical tourism? A scoping review. BMC Health Services Research, BMC Health Services Research, 10,266

16-Heung, V. C., Kucukusta, D., & Song, H. (2010). Medical Tourism Development in Hong Kong :An assessment of the Barriers. Tourism Management,( 32),8, 995-1005. doi:10.1016/j.tourman.2010.08.012

17-Imison, Michelle., Schweinsberg, Stephen.(2013). Australian news media framing of medical tourism in low and middle-income countries:a content review. BMC Public Health , 13,109

18-Johnston,R. Crooks,V., Snyder,J., Kingsbury, P. (2010). What is known about the effects of medical tourism in destination and departure countries?A scoping review, International Journal for Equity in Health, 9,24

19-Lunt,N., Nam Jin,K., Horsfall, D. Hanefeld,J. (2014). Insights on medical tourism: markets as networks

and the role of strong ties. Korean Social Science Research Council,41,19–37

20-MacReady, N. (2007). Developing Countries Court Medical Toursits. Lancet, (2),1849-1850.

21-Pollock, A and Williams.( 2000). health tourist trends: closing the gap between healthcare and tourism. CAB Pulication:Oxon, UK.

22-Pocock, Nicola S., Hong Phua,k.(2011). Medical tourism and policy implications for health systems: a conceptual framework from a comparative study of Thailand, Singapore and Malaysia. Globalization and Health, 7,12

23-Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.

24-Siricharoen, Waralak V. (2008) Learning Semantic Web from E-Tourism. Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 516-525

 

25-Turner, L.(2011). Canadian medical tourism companies that have exited the marketplace: Content analysis of websites used to market transnational medical travel, Globalization and Health, 7,1-40

26-Woodhead, A . (2013). Scoping medical tourism and international hospital accreditation growth. InternationalJournal of Health Care Quality Assurance,. (26) 8 : 688 – 702